काठमाडौं । भारतको आर्थिक वर्ष २०२३/२४ सकिको छ । महँगीका सन्दर्भमा यो बितेको वर्षले धेरै ठाउँमा जनतालाई राहत दिएको छ भने कतिपय ठाउँमा समस्या पनि दिएको छ ।
यी १२ महिना खाद्यान्न महँगीले जनताको समस्या बढायो भने पेट्रोल, डिजेल र ग्यासको मूल्यले जनताको समस्या घटायो पनि ।
यो अवधिमा कतिपय वस्तु महँगा र कतिपयको मूल्य घटेका छन् । गत वर्षको महँगी र मूल्यमा आएको गिरावटले बिहानको चियादेखि बेलुकीको खानासम्मको दैनिकीलाई पनि असर गरेको छ ।
महँगो भयो दूध र चिनी
भारतका अधिकांश मानिस बिहानको चियाबाट आफ्नो दिन सुरुवात गर्छन् । यसलाई बनाउन सबैभन्दा बढी योगदान गर्ने दुई तत्व दूध र चिनी हुन् ।
गत वर्षको महँगीको असरबाट यी चियाका साथीहरू पनि उम्कन सकेनन् । गत आर्थिक वर्ष दूध र चिनी दुवैको मूल्य ३/३ रुपैयाँले बढ्यो । २०२३ अप्रिल १ मा दूधको मूल्य प्रतिलिटर ५६ रुपैयाँ रहेकोमा अहिले प्रतिलिटर ३ रुपैयाँले बढेर ५९ रुपैयाँ पुगेको छ । त्यस्तै, चिनीको मूल्य पनि प्रतिकिलो ४१ रुपैयाँबाट ३ रुपैयाँले बढेर ४४ रुपैयाँ पुगेको छ ।
व्यापारिक/घरेलु ग्यास सिलिन्डर सस्तो
गत वर्ष पनि ग्यास सिलिन्डरको मूल्य बढेको भए चिया अझै महँगो हुन्थ्यो । तर, गत आर्थिक वर्ष व्यावसायिक तथा घरेलु ग्यास सिलिन्डरको मूल्य घटेपछि जनताले फाइदा उठाएका छन् ।
पछिल्लो १२ महिनामा घरेलु ग्यास सिलिन्डर पनि ३ सय रुपैयाँले सस्तो भएको छ । घरेलु ग्यास सिलिन्डरको मूल्य १ अप्रिल २०२३ मा १ हजार १ सय ३ रुपैयाँ रहेकोमा १ अप्रिल २०२४ मा ८ सय ३ रुपैयाँमा झरेको छ ।
त्यस्तै, १ अप्रिल २०२३ मा नयाँदिल्लीमा व्यावसायिक ग्यास सिलिन्डरको मूल्य २ हजार २८ रुपैयाँ थियो भने १ अप्रिल २०२४ मा देशको राजधानीमा व्यावसायिक ग्यास सिलिन्डरको मूल्य १ हजार ७ सय ९५ रुपैयाँमा झरेको छ। अर्थात्, एक वर्षमा व्यवसायिक ग्यास सिलिन्डरको मूल्य २ सय ३३ रुपैयाँले घटेको छ ।
सस्तो भयो पेट्रोल/डिजेल
चियानास्ता खाएपछि सबैजना अफिस वा कामबाट बाहिरिनुपर्छ । यसका लागि अधिकांश मानिसले कार प्रयोग गर्छन् । यो कारको मूल्य अर्थात् पेट्रोल/डिजेलको मूल्यवृद्धिले गत वर्ष जनतालाई थोरै राहत दिएको छ ।
रुस(युक्रेन युद्धपछि सन् २०२२ मा पेट्रोल र डिजेलको मूल्यवृद्धिले जनतालाई निकै समस्यामा पारेको थियो ।
तर, २०२२ को मे महिनामा सरकारले अन्तःशुल्क घटाएर जनतालाई महँगो मूल्यबाट राहत दिने प्रयास गर्यो ।
यसपछि लामो समयसम्म पेट्रोल र डिजेलको मूल्य स्थिर रहे पनि गत आर्थिक वर्षको बिदाइअघि फेरि एकपटक जनताले पेट्रोल र डिजेलको मूल्यमा केही राहत पाएका छन् ।
१ अप्रिल २०२३ मा दिल्लीमा एक लिटर पेट्रोलको मूल्य ९६ रुपैयाँ थियो भने १ अप्रिल २०२४ मा देशको राजधानीमा पेट्रोलको मूल्य ९४ रुपैयाँ प्रतिलिटर थियो ।
गत अप्रिल १ मा पेट्रोलियम कम्पनीले पेट्रोलमा प्रतिलिटर २ रुपैयाँ र डिजेलको मूल्य २ रुपैयाँ घटाएको थियो ।
यसपछि दिल्लीमा डिजेलको मूल्य बढेर ८७ रुपैयाँ प्रतिलिटर पुगेको छ जहाँ १ अप्रिल २०२३ मा डिजेल ८९ रुपैयाँ प्रतिलिटरमा उपलब्ध थियो ।
महँगो भयो दाल र चामल
सन् २०२३/२४ मा खाद्य महँगी बढेको वर्ष साबित भएको छ । यस अवधिमा तरकारीको मूल्यले पनि रेकर्ड तोड्न कुनै कसर बाँकी राखेन । यससँगै दाल र चामलको मूल्यवृद्धिले पनि जनतालाई समस्या पार्यो ।
अरहर दालको मूल्य १ अप्रिल २०२३ मा प्रतिकिलो १ सय १५ रुपैयाँ थियो, जुन ३१ मार्च २०२४ मा ३३ रुपैयाँले बढेर १ सय ४८ रुपैयाँ पुगेको थियो ।
यस अवधिमा दाल मिसाएर खाने चामलको मूल्य पनि बढेको छ । १ अप्रिल २०२३ मा चामलको मूल्य प्रतिकिलो ३९ रुपैयाँ रहेकोमा वर्षको अन्त्यसम्ममा बढेर ४४ रुपैयाँ पुगेको छ ।
यस्तै रोटीमा प्रयोग हुने पिठोको मूल्य पनि प्रतिकिलो ३४ रुपैयाँबाट २ रुपैयाँले बढेर ३६ रुपैयाँ पुगेको छ ।
महँगो आलु/टमाटर
गत वर्ष आधारभूत दाल र चामल महँगो भए पनि हरेक तरकारीसँगै मिल्ने आलु र टमाटरको मूल्यले पनि पछिल्लो समय जनताको बजेट बिगारेको छ ।
गत वर्ष अगस्ट(सेप्टेम्बरमा पनि टमाटरको भाउ २ सय ५० रुपैयाँ प्रतिकिलो पुगेको थियो ।
तर, त्यसपछि टमाटरको मूल्यमा भारी गिरावट आएको छ । १ अप्रिल २०२३ मा टमाटरको मूल्य २२ रुपैयाँ थियो, जुन अहिले बढेर प्रतिकिलो ३२ रुपैयाँ पुगेको छ, अर्थात् एक वर्षमा टमाटरको मूल्य प्रतिकिलो १० रुपैयाँले बढेको छ ।
त्यस्तै तरकारीको राजा मानिने आलु पनि गत वर्ष ५ रुपैयाँले महँगो भएको छ । १ अप्रिल २०२३ मा आलुको मूल्य १८ रुपैयाँ थियो, जुन अहिले बढेर २३ रुपैयाँ प्रतिकिलो पुगेको छ । एजेन्सी
