काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शनिबार मेक्सिको, क्यानडा र चीनबाट आयात हुने सामानमा व्यापक शुल्क लगाउने आदेश दिएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।
उनले फेन्टानिल र क्यानडा तथा मेक्सिकोको सन्दर्भमा अवैध आप्रवासीहरूको प्रवाह रोक्न माग गर्दै ‘ट्रेड वार’ (व्यापार युद्ध)को सुरुवात गरेका हुन्, जसले विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिलाई असर पार्न सक्छ र मुद्रास्फीति पुनः बढाउन सक्छ ।
अमेरिकाका शीर्ष दुई व्यापारिक साझेदार मेक्सिको र क्यानडाले तत्कालै जवाफी भन्सार महसुलको प्रतिज्ञा गरेका छन् । यता चीनले विश्व व्यापार संगठनमा ट्रम्पको कदमलाई चुनौती दिने र अन्य ‘प्रतिउपायहरू’ अवलम्बन गर्ने बताएको छ ।
तीन कार्यकारी आदेशहरूमा ट्रम्पले मेक्सिकन र अधिकांश क्यानडेली आयातमा २५ प्रतिशत र चीनबाट आउने वस्तुहरूमा १० प्रतिशत भन्सार महसुल मंगलबारदेखि लागू गर्न लागेका छन् ।
उनले फेन्टानाइल एक घातक लागूपदार्थ र अमेरिकामा अवैध आप्रवासनसम्बन्धी राष्ट्रिय आपतकाल समाप्त नभएसम्म शुल्क कायम राख्ने प्रतीज्ञा गरे ।
तेल रिफाइनरहरू र मध्य-पश्चिमी देशहरूले उठाएका चिन्ताहरूको जवाफमा ट्रम्पले क्यानडाबाट आउने ऊर्जा उत्पादनहरूमा १० प्रतिशत शुल्क मात्र लगाए, जबकि मेक्सिकन ऊर्जा आयातले पूर्ण २५ प्रतिशत शुल्क सामना गर्नुपर्ने भयो ।
ट्रुडोको जवाफी प्रतिक्रिया
जवाफमा क्यानडाका प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोले १५५ बिलियन अमेरिकी सामानहरूमा, जसमा बियर, वाइन, काठ र उपकरणहरू समावेश छन्, २५ प्रतिशत भन्सार महसुल लगाउने बताए ।
ट्रुडोले अमेरिकी नागरिकहरूलाई ट्रम्पको भन्सार महसुलले उनीहरूको किराना र पेट्रोल खर्च बढाउने, सम्भवतः अटो असेम्बली प्लान्टहरू बन्द गर्ने र निकल, पोटास, युरेनियम, स्टील र एल्युमिनियम जस्ता वस्तुहरूको आपूर्ति सीमित गर्ने चेतावनी दिए।
उनले आफ्ना नागरिकहरूलाई अमेरिका यात्रा नगर्न र अमेरिकी उत्पादनहरू बहिष्कार गर्न आग्रह गरे ।
मेक्सिकोकी राष्ट्रपति क्लाउडिया शेइनबमले सामाजिक सञ्जाल एक्स (पूरानाे ट्वीटर) मा गरेको पोस्टमा आफ्नो अर्थमन्त्रीलाई जवाफी भन्सार महसुल कार्यान्वयन गर्न निर्देशन दिएको बताएकी छन् तर कुनै विवरण भने दिएकी छैनिन् ।
क्यानडा र मेक्सिको एक ठाउँ
क्यानडा र मेक्सिकोले ट्रम्पको भन्सार महसुलको सामना गर्न एकसाथ काम गरिरहेको उल्लेख गरेका छन् । चीनको वाणिज्य मन्त्रालयले आफ्नो योजनाबद्ध प्रतिउपायहरू स्पष्ट गरेको छैन । यसको वक्तव्यले वासिङ्टन र बेइजिङबीच वार्ताको ढोका खुला राखेको जनाइएको छ ।
ह्वाइट हाउसको तथ्यपत्रले भन्सार महसुल ‘संकट कम नभएसम्म’ जारी रहने बताएको छ तर तीन देशहरूले राहत पाउन के गर्नुपर्छ भन्नेबारे कुनै विवरण दिएकाे छैन ।
सन् २०२३ मा अमेरिकी जनगणना ब्यूरोको तथ्यांकअनुसार क्यानडाबाट हुने सबै अमेरिकी आयातको लगभग एक चौथाइ हिस्सा ओगटेको थियो ।
ट्यारिफले अटो निर्माताहरू नराम्रोसँग प्रभावित हुनेछन् । क्यानडा र मेक्सिकोमा निर्मित सवारी साधनहरूमा नयाँ उच्च भन्सार महसुलले एक विशाल क्षेत्रीय आपूर्ति श्रृंखलालाई बोझ दिनेछ ।
भन्सार महसुलको घोषणाले २०२४ को राष्ट्रपतीय अभियान र पद सम्हालेपछि ट्रम्पको बारम्बार गरेको धम्कीलाई पूरा गर्छ । शीर्ष अर्थशास्त्रीहरूको चेतावनीलाई अवज्ञा गर्दै शीर्ष अमेरिकी व्यापार साझेदारहरूसँगको नयाँ व्यापार युद्धले अमेरिकी र विश्वव्यापी वृद्धिलाई कमजोर बनाउने र उपभोक्ता र कम्पनीहरूका लागि मूल्य बढाउने विज्ञहरूले जनाएका छन् ।
अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोलाई छिटो समाधान खोज्न आग्रह
रिपब्लिकनहरूले यो समाचारलाई स्वागत गरे, जबकि उद्योग समूहहरू र डेमोक्र्याटहरूले मूल्यमा पर्ने प्रभावको बारेमा कडा चेतावनी जारी गरे । राष्ट्रिय विदेश व्यापार परिषदका अध्यक्ष जेक कोल्विनले ट्रम्पको कदमले ‘एभोकाडोदेखि अटोमोबाइलसम्म’ को लागत बढाउने खतरा रहेको र तीव्रता रोक्न अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोलाई छिटो समाधान खोज्न आग्रह गरे ।
‘तीन देशहरूले ‘प्रतिस्पर्धात्मक लाभ प्राप्त गर्न र अमेरिकी कम्पनीहरूलाई विश्व बजारमा निर्यात गर्ने क्षमता सहज बनाउन’ एकसाथ काम गर्नुपर्छ,’ कोल्विनले एक वक्तव्यमा भनेका छन् ।
क्यानडाका प्रान्तीय अधिकारीहरू र व्यावसायिक कार्यकारीहरूले पनि आक्रोशका साथ अमेरिकाबाट आयातमा कडा भन्सार महसुलको माग गर्दै प्रतिक्रिया दिएका छन् ।
ट्रम्पको घोषणा भएको लगभग ९० मिनेटपछि क्यानडाको राजधानी ओटावामा ओटावा सिनेटर्स र मिनेसोटा वाइल्ड नेशनल हकी लीग खेलको सुरुवाती फेस-अफअघि अमेरिकी राष्ट्रिय गानको विरोध गरिएको थियो ।
ट्रम्पको लिखित आदेशअनुसार अमेरिकी भन्सार महसुल संकलन मंगलबार बिहान १२:०१ बजेदेखि सुरु हुनेछ । तर शनिबार बिहान १२:०१ बजे अघि नै अमेरिका प्रवेश गर्न जहाजमा वा अन्तिम यातायात माध्यममा लोड गरिएका आयातहरू शुल्कबाट मुक्त हुनेछन् ।
ह्वाइट हाउसका अधिकारीहरूले भन्सार महसुलबाट कुनै छुट नहुने र यदि क्यानडा, मेक्सिको वा चीनले अमेरिकी निर्यातको विरुद्ध प्रतिशोध लिए भने ट्रम्पले सम्भवतः अमेरिकी शुल्क बढाउने जनाएका छन् ।
नोभा स्कोटियाका प्रिमियर टिम ह्युस्टनले अमेरिकाबाट आयात गरिएका सबै मदिरा प्रान्तको पसल तहबाट हटाउन निर्देशन दिएको बताए ।
लामो समयदेखि प्रतिज्ञा गरिएका भन्सार महसुल
ट्रम्पले शुक्रबार भन्सार महसुलको बारेमा विस्तृत रूपमा बोलेका थिए । उनले स्टील, एल्युमिनियम, सेमिकन्डक्टर चिप्स र औषधिहरूमा थप भन्सार महसुल लगाउने योजना रहेको पनि बताए ।
रिपब्लिकन राष्ट्रपतिको घोषणापछि भन्सार महसुलको बारेमा पत्रकारहरूसँग बोल्ने कार्यक्रम तालिकामा थिएन ।
ट्रम्पको भन्सार महसुल कदमको नेतृत्व डेपुटी चिफ अफ स्टाफ स्टिफन मिलर, अवैध आप्रवासनका एक शक्तिशाली बाज, र ट्रम्पको वाणिज्य विभागको प्रमुख पदका लागि मनोनित हावर्ड लुट्निकले गरेका थिए ।
ट्रम्पको दोस्रो कार्यकाल सुरु भएको दुई साताभन्दा कम समयमै उनले अमेरिकाको शासन प्रणाली र छिमेकी देशहरू तथा विश्वसँगको सम्बन्धका परम्परागत मान्यताहरू उल्टाउँदैछन् ।
अमेरिकामा मन्दी र मुद्रास्फीति एकसाथ आउनसक्ने
ईवाईका प्रमुख अर्थशास्त्री ग्रेग डाकोद्वारा गरिएको एक विश्लेषण अनुसार ट्रम्पको नयाँ व्यापार शुल्क योजनाले यस वर्ष अमेरिकी आर्थिक वृद्धिलाई १.५ प्रतिशत अंकले घटाउने, क्यानडा र मेक्सिकोलाई मन्दीमा धकेल्ने र अमेरिकाभित्र ‘स्ट्यागफ्लेसन ‘ (मन्दी र मुद्रास्फीति एकसाथ हुने अवस्था) निम्त्याउने संकेत गर्छ ।
डाकोले शनिबार लेखेका छन्, ‘अमेरिकी व्यापार साझेदारहरूमाथिको तीव्र शुल्क वृद्धिले स्ट्यागफ्लेसनरी झट्का निम्त्याउन सक्छ- जसले अर्थतन्त्रलाई नकारात्मक असर पार्ने मात्र होइन, मुद्रास्फीति पनि बढाउनेछ, साथै वित्तीय बजारमा अस्थिरता सिर्जना गर्नेछ । ‘
यस अस्थिरताको संकेत शुक्रबार नै देखियो जब ट्रम्पले आफ्ना धम्कीहरू कार्यान्वयन गर्ने वाचा गरेपछि मेक्सिकन पेसो र क्यानाडेली डलर दुबैको मूल्य घटेको थियो । अमेरिकी स्टक बजारमा गिरावट आयो भने ट्रेजरी बन्डको ब्याजदर बढ्यो । (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
अमेरिकी ट्यारिफले विश्वभर तनाव, आर्थिक परिवर्तनदेखि कूटनीति र सुरक्षासम्म असर
