काठमाडौं । नासाका अन्तरिक्ष यात्री बुच विलमोर र सुनीता विलियम्स पृथ्वी फर्किएका छन् । उनीहरू स्थानीय समयअनुसार मंगलबार बेलुका फ्लोरिडाको टलाहासी तट नजिकै स्पेसएक्स ड्रागन क्याप्सुलमा सफलतापूर्वक अवतरण गरेका हुन्।
विलमोर र विलियम्स उनीहरूका सहकर्मी नासा अन्तरिक्ष यात्री निक हेग र रोस्कोसमोसका अन्तरिक्ष यात्री अलेक्जान्द्र गोर्बुनोभसँग पृथ्वीमा फर्किएका हुन् ।
उनीहरूलाई समुद्रमा अवतरण गरिएको हो । जसलाई ‘स्प्ल्यास डाउन’ भनिन्छ । यो पृथ्वीमा फर्कनको लागि सरल तरिका हो ।
अन्तरिक्ष यात्रीहरू अब केही दिनको लागि स्वास्थ्य परीक्षणका लागि ह्युस्टनको नासाको जोनसन स्पेस सेन्टर जानेछन्, त्यसपछि मात्र घर जान पाउनेछन् ।
विलमोर र विलियम्स गत जूनमा पृथ्वीबाट करिब नौ दिनको परीक्षण उडानका लागि प्रस्थान गरेका थिए ।
तर, बोइङको स्टारलाइनर क्याप्सुलमा समस्या आएपछि उनीहरूको बसाइ लम्बिएको थियो । यस घटनाले क्याप्सुलले उनीहरूलाई सुरक्षित रूपमा पृथ्वीमा ल्याउन सक्ने वा नसक्ने भन्ने चिन्ता बढाएको थियो । अन्ततः नासाले करिब तीन महिना अन्तरिक्ष केन्द्रमा डक भएको क्याप्सुललाई खाली फिर्ता पठाउने निर्णय गर्यो ताकि स्पेसक्राफ्टमा देखिएका समस्याहरूको ’खास कारणहरू अझ बुझ्न’ सकियोस् ।
नासाले विलमोर र विलियम्सलाई स्पेसएक्स ड्रागन स्पेसक्राफ्टमा फर्काउने घोषणा गर्यो । यसले नासाको अन्तरिक्ष यात्रीहरूको रोटेशन योजनामा परिवर्तन गरी स्पेसएक्सको क्रू-९ मिसनबाट दुई व्यक्तिलाई हटाएर उनीहरूलाई ठाउँ दिइयो ।
त्यो क्याप्सुल, जसले क्रू-९ का दुई सदस्यहरूलाई बोकेको थियो, सेप्टेम्बरमा अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष केन्द्र (आईएसस) मा पुगेको थियो । आईएससमा नयाँ टोली आएपछी अन्तरिक्ष यात्रीहरू पालैपालको काम गर्छन् ।
नासाले सुरुमा स्पेसएक्सको क्रू-१० मिसनलाई फेब्रुअरीमा प्रक्षेपण गर्ने योजना बनाएको थियो, तर त्यसमा करिब एक महिना ढिलाइ भयो ।
चार नयाँ टोलीका सदस्यहरू बोकेको रकेट शुक्रबार बेलुकी प्रक्षेपण गरियो र त्यसको क्याप्सुल २९ घण्टापछि अन्तरिक्ष केन्द्रमा डक गरियो ।
स्टारलाइनर क्रू फ्लाइट टेस्ट बोइङका लागि अन्तिम परीक्षण थियो, जसले नासालाई आईएससतर्फ पालैपालो दुई कम्पनी– बोइङ र एलन मस्कको स्पेसएक्स पठाउने आफ्नो सपना पूरा गर्न सक्थ्यो ।
तर, अब बोइङको भविष्यमा मानवयुक्त अन्तरिक्ष योजनाहरू के हुने हुन्, त्यो स्पष्ट छैन । कम्पनीले आफ्नो स्टारलाइनर स्पेसक्राफ्टमा २ अर्ब डलरभन्दा बढी घाटा बेहोरेको छ ।
नासा अधिकारीहरूले स्टारलाइनरले अझ धेरै परीक्षण गर्नुपर्ने बताएका छन् । साथै यसको अर्को उडान बिना चालक दलको हुन सक्ने सम्भावना पनि उनीहरूले खुलाएका छन् ।
विलमोर र विलियम्सको यात्रा राजनीतिक मामिलामा पनि उल्झियो, जब राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पद सम्हाले । राष्ट्रपति ट्रम्पका निकट सल्लाहकार मस्कले क्रू-१० को छिटो प्रक्षेपणका लागि दबाब दिनुका साथै दुई अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई ‘अन्तरिक्ष केन्द्रमा फँसाइएको’ आरोप लगाए । बाइडेन प्रशासनले तिनीहरूलाई त्यहाँ राजनीतिक कारणले राखेको उनको दावी थियो ।
गत वर्ष मस्कले यी अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई चाँडै फर्काउने प्रस्ताव राखेको तर बाइडेन प्रशासनले अस्वीकार गरेको उनको आरोप थियो ।
‘उनीहरूलाई राजनीतिक कारणले त्यहाँ छोडियो, जुन राम्रो होइन,’ मस्कले पूर्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँगको अन्तर्वार्तामा भनेका थिए।
प्यारासुटमार्फत क्याप्सुललाई ल्यान्ड गरिँदै । तस्बिर : नासा
नासाले क्रू-१० को प्रक्षेपण डिसेम्बरमा ढिलाइ गरेको थियो ताकि नयाँ ड्रागन क्याप्सुल तयार गर्न समय मिलोस् । तर, प्रतीक्षा समय घटाउन नासाले पुनः प्रयोग गर्न सकिने क्याप्सुल प्रयोग गर्ने निर्णय गर्यो ।
अगस्टमा नासाले घोषणा गरेको योजनाअनुसार नै यी दुई अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई फर्काउने तयारी भएको हो ।
पानीमा ल्यान्ड भएको क्याप्सुल । तस्बिर : नासा
आफ्नो लम्बिएको बसाइमा विलमोर र विलियम्स सामान्य रोटेशनको हिस्सा बने जहाँ अन्य अन्तरिक्ष यात्री झैं वैज्ञानिक प्रयोगहरू र नियमित मर्मत कार्यहरू गरे । विलियम्सले एउटा स्पेसवाक (अन्तरिक्षमा हिँडाइ) पनि गरिन् ।
विलियम्सले बारम्बार आईएससमा आफूहरूलाई ‘त्यागिएको’ महसुस नभएको बताएकी थिइन् । तर उनले आफ्नो परिवार र आफ्ना दुई कुकुरहरू भेट्न उत्साहित भएको उल्लेख गरेकी थिइन् ।
