एआईले चीनमा ल्यायो रोजगारी संकट

काठमाडौं । चीनले कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) अपनाउने जोश देखाइरहेको बेला देशको आर्थिक वृद्धिदर सुस्त बन्दै गएको छ, जसले लाखौं नियमित रोजगारीहरू जोखिममा पारेको छ ।

'म  [सुरक्षा प्रविधि कम्पनी] को सम्पूर्ण मार्केटिङ विभाग हटाउने योजना बनाइरहेको छु । यसरी कम्पनीले वार्षिक करोडौं युआन बचत गर्न सक्छ,' कम्पनीका संस्थापक तथा अध्यक्ष झोउ होङयीले शुक्रबार राति चिनियाँ भाषाको भिडियोमा भनेका थिए । यो भिडियो चिनियाँ प्लेटफर्म वेइवोमा मात्रै १ लाख ९१ हजार पटकभन्दा बढी हेरिएको छ ।

वेइबोमा झोउका करिब १.२ करोड फलोअर छन् । उनले आफूले बनाएको जेनेरेटिभ एआई उपकरण प्रयोग गरेर पाँच दिनमै एक प्रेस सम्मेलनको तयारी गरिरहेको बताए । उक्त एआई उपकरण र सर्च टूल बुधबार सार्वजनिक हुने तयारीमा छ ।

झोउले प्रयोग गरिरहेको यो तरिका केवल बिक्री बढाउने अर्को चाल हो वा होइन, त्यो बहसको विषय हुन सक्छ, तर भिडियोले एउटा उदीयमान यथार्थ झल्काउँछस् खर्च कटौतीको दबाबमा रहेका कम्पनीहरूले एआई प्रयोग गरेर मानिसहरूको जागिर हटाउन सक्ने सम्भावना बढ्दो छ ।

गत साता अमेरिकी वित्तीय कम्पनी सीआईटीआईले अक्टोबरसम्म चीनमा ३ हजार ५०० प्राविधिक कर्मचारी कटौती गर्ने बताएको छ । अमेरिकी कम्पनी एन्थ्रोपिकका  सीईओ डारियो अमोडेईले एक्सिओससँग गत महिनामा भनेका थिए कि आगामी एकदेखि पाँच वर्षभित्र एआईले १०-२० प्रतिशत बेरोजगारी दर निम्त्याउन सक्छ ।

चीनमा धेरै कम्पनीहरू अहिले मार्केटिङ र कोडिङ क्षेत्रमा एआईमार्फत कार्य दक्षता बढाउने विषयमा छलफल गरिरहेका छन् ।

ठूला चिनियाँ प्रविधि कम्पनीहरूले नयाँ कर्मचारीका लागि एआई सीप आवश्यक रहेको खुलेर भनिरहेका छन् ।

हाङहाङ एआईका साझेदार तथा सीओओ शु वेइबिङले बताए ।

'यदि विद्यार्थीलाई एआई प्रयोग गर्न आउँदैन भने जागिर पाउनु धेरै गाह्रो हुन्छ,ु शुले म्यान्डरिनमा भनेका थिए ।'

हाङहाङ एआईले एआई सीप विकासमा केन्द्रित सेवा प्रदान गर्छ । जून ६ मा कम्पनीले 'ग्लोबल एआई' प्लेटफर्म सुरु गर्यो, जसले उद्यमीहरूलाई उनीहरू अझै जागिरमा रहेकै अवस्थामा एआई परियोजनाका लागि प्रारम्भिक लगानी जुटाउन सहयोग गर्छ ।

हालसम्म उक्त प्लेटफर्ममा ७० लगानीकर्ता संलग्न छन् र कम्तीमा ५० परियोजनाहरू आबद्ध भइसकेको शुले जानकारी दिए । तीन वर्षभित्र १ हजार परियोजनामा लगानी गर्ने लक्ष्य छ, जसअन्तर्गत प्रत्येक परियोजनालाई तीन लगानीकर्ताबाट १० हजार  युआनका दरले जम्मा ३० हजार युआन प्रारम्भिक लगानी दिइनेछ ।

चिनियाँ अधिकारीहरूले एआई र रोबोट प्रविधि अपनाउन प्रोत्साहन गर्दै आएका छन्, साथै रोजगारीलाई बढावा दिन विभिन्न कार्यक्रम ल्याएका छन् । वित्त मन्त्रालयले मंगलबार यो वर्ष रोजगारीसम्बन्धी अनुदानका लागि ६६।७४ अर्ब युआन ९९।२९ अर्ब डलर० छुट्याएको घोषणा गरेको छ । उद्योग तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय र नागरिक मामिला मन्त्रालयले सोमबार वृद्ध नागरिक हेरचाहमा रोबोट प्रयोग गर्ने दुईवर्षे परीक्षण कार्यक्रम सुरु गर्ने घोषणा गरेका छन् ।

रोजगारीको डर कायमै

यद्यपि, एआई हरेक क्षेत्रमा तुरुन्तै प्रभाव पार्ने होइन । तर, कोभिड महामारीपछिको निरन्तर चर्चाको विषय बनेको छ- रोजगारी अस्थिरता ।

ग्र्याजुएट्स धेरैले अभिभावकको सहारामा थप अध्ययनमा लाग्ने प्रवृत्ति, कम्पनीहरूले तलब काट्ने, बोनस फिर्ता लिने, विभागहरू बन्द गर्ने वा पूर्ण रूपमा बन्द हुने स्थिति देखिएको छ । 

व्यक्तिहरू र व्यवसायहरूले सामाजिक सञ्जाल तथा लाइभस्ट्रीममार्फत उत्पादन बेच्ने प्रयास गरिरहेका छन्, जहाँ प्रतिस्पर्धा कडा भए पनि एक रातमै सफल हुने सम्भावना जीवित छ ।

यसैबीच, चिनियाँ समाजमा नियमित ओभरटाइम र हप्ताको अन्त्यमा पनि बैठक गर्नुपर्ने संस्कारले कामको मूल्य अधिक बनाउँछ । यस्तो अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा विशेष गरी चीनको विद्युतीय गाडी बजारमा देखिन्छ, जहाँ मूल्य घटाउने होडले अन्तर्घातको अवस्था सिर्जना गरेको छ, जसलाई सरकारले चेतावनी दिएको छ ।

यसबाहेक व्यापारिक तनावको आर्थिक प्रभाव पनि थपिन आएको छ । चिनियाँ निकासीमा मात्र गत महिना अमेरिकातर्फ ३४ प्रतिशत गिरावट आएको सरकारी तथ्यांकले देखाएको छ ।

गोल्डम्यान साक्सको अनुमानअनुसार चीनमा करिब १।६ करोड रोजगारी अमेरिकी निर्यातसँग जोडिएका छन् ।

मे महिनाका मासिक व्यापार सर्वेक्षणहरूले सबै क्षेत्रमा रोजगारीमा गिरावट देखाएका छन् ।

गोल्डम्यान साक्सका होई शनले गत साता प्रकाशित विश्लेषणमा लेखेअनुसार 'पछिल्लो दशकमा कमै देखिएको अवस्था हो- विशेष गरी निर्माण क्षेत्रमा र साना व्यवसायमा रोजगारी स्थिति निकै कमजोर छ ।'

तर, रिपोर्टका अनुसार 'रोजगारी बजारको कमजोरीले थप प्रोत्साहनका लागि उत्प्रेरकको भूमिका खेल्न सक्छ ।' चीनका शीर्ष नेताहरूले प्रायः जुलाई अन्त्यमा नीतिगत बैठक राख्ने गर्छन् ।

निओकर्प खनिज विकास कम्पनीका सीईओ मार्क स्मिथले भनेका छन् कि अमेरिका–चीनबीच दुर्लभ खनिज आपूर्ति विषयमा सहयोग आवश्यक छ किनभने चीन नै प्रमुख आपूर्तिकर्ता हो र भण्डारणको रणनीति प्रभावकारी हुने सम्भावना छैन ।

मोर्गन स्ट्यान्लीका प्रमुख चीन अर्थशास्त्री रोबिन शिङले अमेरिका र चीनबीचको व्यापार, विद्युतीय सवारी लगायत विषयमा जारी मतभेद र त्यसले चीनमा पारेको मनोवैज्ञानिक असरको चर्चा गरेका छन् ।

अमेरिका-चीनले लन्डन वार्तापछि व्यापारसम्बन्धी रूपरेखामा सहमति गरे। बुधबारको दोस्रो दिनको उच्चस्तरीय बैठकपछि दुबै देशका प्रतिनिधिहरूले सहमतिको घोषणा गरे । गत साता अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङबीच फोन वार्ता भएको थियो, जसले तनावग्रस्त सम्बन्धलाई केही हदसम्म स्थिर बनाएको छ ।

चीनको उपभोक्ता मूल्य सूचकांक (सीपीआई) मे महिनामा फेरि घट्यो । यो लगातार चौथो पटक नकारात्मक परिणाम हो । खाद्यान्न र ऊर्जा बाहेकको कोर सीपीआई भने जनवरीपछिको उच्च स्तरमा पुनः फर्किएको छ । व्यापार तथ्यांकले मे महिनामा निर्यातमा हल्का वृद्धि देखाएको छ भने आयात अपेक्षा भन्दा धेरै घटेको छ, जुन कमजोर घरेलु मागको संकेत हो ।

हुवावेको चिप विकासलाई लिएर अमेरिकाले अतिरञ्जना गरेको छ । चिनियाँ दूरसञ्चार कम्पनीका सीईओले मङ्गलबार कम्युनिस्ट पार्टीको आधिकारिक अखबारमा छापिएको अन्तर्वार्तामा भनेका छन् कि हुवावेका चिपहरू अमेरिकी समकक्षीहरूभन्दा एक पुस्ता पछि छन्, तर कम्पनीले त्यो दूरी घटाउने उपायहरू अवलम्बन गरिरहेको छ ।