बैंकिङ ठगी बढ्यो, बैंककै पदाधिकारीबाट १९ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ ठगी
काठमाडौ । कैलाश विकास बैंक पोखरा लामाचौर शाखाका प्रबन्धक रविचन्द्र खनाल ठूलो रकम ठगी गरेर गायब भए । बैंकको प्रारम्भिक अनुमानअनुसार उनले डेढ करोडको सम्पत्ति हिनामिना गरेका छन् । नेपालमा बैंक सञ्चालकबाटै ठग्ने काम भएको यो नयाँ घट्ना होइन । यसअघि पनि करिब तीन दर्जन बैंक सञ्चालक र कर्मचारीले बैंकलाई ठगी गरेको उजुरी नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) सँग छ । सीआईबीका अनुसार हालसम्म १९ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ मागदाबी बिगो क्षतिपूर्ति रकम प्रतिवादीबाट भराइएको छ । फाेटाे अन्नपूर्ण पाेस्टबाट क्यापिटल मर्चेन्ट एन्ड फाइनान्स लिमिटेडका प्रबन्ध निर्देशक पवनकुमार काकीर्ले सात अर्ब ७३ करोड हिनामिना गरेका छन् । क्यापिटल मर्चेन्ट तथा फाइनान्स लिमिटेडका बैंक सञ्चालक र उनीहरूसँग जोडिएको व्यक्तिहरूले विभिन्न मितिमा सात अर्ब ७३ करोड ५७ लाख रुपैयाँ ठगी गरेका थिए । मदन कार्कीले बैंकका कर्मचारीसँग मिलोमतो गरेर कमसल जग्गा धितो राखेर करिब सात करोड ६४ लाख ठगी गरेका छन् । उनी अहिले बैंकिङ कसुर मुद्दामा केन्द्रीय कारागार सुन्धारामा थुनामा छन् । त्यसरी नै किरणकेशर नेपालले पनि फाइनान्सबाट नौ करोड रुपैयाँ ठगी गरेका छन् । तत्कालीन किष्ट बैंकका सीईओ कमल ज्ञवालीले १५ करोड १६ लाख रुपैयाँ ठगी गरेर बैंकको अस्तित्वनै समाप्त पारिदिए । एनबी समूहका लक्ष्मीबहादुर र जीतबहादुरले एनबी बैंकको करिब तीन करोड र श्रीलंका मर्चेन्ट बैंक एन्ड फाइनान्स कम्पनीको सोही बराबरको रकम ठगी गरेका छन् । यी दुवै वित्तीय संस्थाका सञ्चालक हुन् । सिभिल बैंक बानेश्वर शाखाका कर्मचारीले एक करोड २३ लाख बैंकलाई ठगी गरेका छन् भने नेपाल सेयर मार्केट एन्ड फाइनान्स कम्पनीका कार्याकारी अध्यक्ष योगेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले पाँच अर्ब ९७ करोड ठगी गरे । कृषि विकास बैंकका स्वयम्भू उपशाखा प्रमुख केदार गौतमले ३३ करोड ९३ लाख ठगी गरेका छन् । यी त बैंक ठगीका प्रतिनिधि पात्र मात्रै हुन् । उनीहरूसँगै अन्य साढे दुई दर्जनले यसरी नै बैंकलाई ठग्ने गरेका छन् । प्रुडेन्सियल फाइनान्सका सीईओ भक्त प्रह्लाद, मञ्जु श्री फाइनान्सियल इन्स्टिच्युसनका सीईओ, साविक बुटवल फाइनान्सलगायतका सीईओबाटै वित्तीय अपराध भएको छ । यसरी ठगी हुनुमा अहिले नेपाली समाजमा नैतिकताको कमी भएको नेपाल राष्ट्र बैंकका पूर्वकार्यकारी निर्देशक भाष्करमणि ज्ञवाली बताउनुहुन्छ । ‘पछिल्लो समय नेपालमा राजनीतिक आपराधिकरण बढ्दै गएको यो ठगी यसैको उपज हो’, उहाँले भन्नुभयो, ‘मानिसहरू भौतिक सुखसयलमा बढी आकर्षित हुन थालेका छन् ।’ यो कमजोर मानसिकता भएका तथा समाजमा आफ्नो प्रतिष्ठालाई बढाउन चाहने गलत अभ्यास हो । यस्ता व्यक्तिहरू समाजमा आफूलाई स्थापित गराउन हरसम्मको प्रयास गर्छन् । तर, उनीरूको अपराध सँधै लुक्दैन र एक न एक दिन बाहिर आउँछ । मानिसका आकांक्षा बढ्दै जाँदा आपराधिक क्रियाकलाप पनि बढ्दै गएको हो । गलत नियत भएका मानिसले मात्र यस्तो आपराधिक क्रियाकलाप गर्न सक्छन् । यसका साथै हाम्रा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको आन्तरिक प्रणाली एकदमै कमजोर छ । संस्थागत सुशासन तथा ऐन नियमलाई उच्च व्यवस्थापनबाटै मिचिदै आएको छ । यसमा नियामक निकाय तथा बैंक आफैंले पनि निगरानी गर्नुपर्छ । ‘यसरी बैंक तथा वित्तीय संस्थाका कर्मचारी तथा उच्च पदस्थ जिम्मेवार व्यक्तिबाट बारम्बार ठगी बढ्न भनेको अहिले प्रणाली फेलुअर हुनु हो’, उहाँले भन्नुभयो । यस्ता व्यक्तिहरूले राजनीतिक व्यक्तिको संरक्षण पाइरहेका हुन्छन् । नेपालमा पाँच हजारदेखि १० हजारबीचमा तलब खाने मानिस धेरै छन् । बैंक तथा वित्तीय संस्थाको तलब अन्य सेवाभन्दा तुलनात्मक रूपमा बढी नै हुन्छ । मान्छेमा भएको लोभका कारणले यस्तो ठगी भएको सानिमा बैंकका सीईओ भुवन दाहालले बताउनुभयो । ‘बैंक रहेसम्म यस्ता आपराधिक क्रियाकलाप भइनै रहन्छन्’ ,उहाँले भन्नुभयो, ‘लोभ लाग्नु स्वभाविक पनि हो ।’ आफूसँग कारोबार गर्नेहरू जीवनस्तरमा आएको परिवर्तन र उनीहरूले पैसा खेलाएको देख्दा मानिसको मनमा पाप उत्पन्न गराउँछ ।’ यसमा आफू कति संयम हुने भन्ने हो । कतिपय व्यक्तिले अरुको प्रगति र आफूले वर्षौदेखि काम गर्दै पनि ३०÷४० हजारको मात्र सानो कमाइले गर्दा आपराधिक क्रियाकलाप बढाउन पुगेको हो । गलत मनोवृत्ति भएका मानिस कारण बैंक तथा वित्तीय संस्थाको वर्र्षैदेखि स्थापित साख पनि गुम्न जाने जानकारहरूको भनाइ छ । खनाल गायव भएको उनकै पत्नीबाट थाहा पाएपछि बैंकले वैशाख ३ गते नै नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो ९सीआईबी० मा उजुरी दिएको छ । ‘उनकी पत्नी श्रीमान् खोज्दै कार्यालयसम्म आइपुगेपछि उनको खोजी तलासी भयो र पत्ता नलागेपछि हामीले सीआईबीमा उजुरी दिएका हौं’, कैलास विकास बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत कृष्ण लामिछानेले भन्नुभयो, ‘अहिलेसम्म देखिएको रकम डेढ करोड हो अन्य थप रकम भने अडिट गरेपछिमात्र थाहा हुन्छ ।’ बैकका अन्य कर्मचारीले आँखा चिम्लिदिँदा बैंक ठगिन पुगेको हो । ‘ बैंकले सोही दिनदेखि उक्त शाखाका सबै कर्मचारीलाई निलम्बित गरेर अन्य शाखाका कर्मचारी प्रयोग गरी कार्यालय सञ्चालन गरिरहेको छ । शाखामा खनाल बाहेक ६ जना कर्मचारी कार्यरत थिए । कुनै पनि संस्था तथा कम्पनी साखको आधारमा चलेको हुन्छ, यो घटनाले बैंकलाई बद्नाम गराएको छ । ‘सानो रकम भएकाले हामी त्यति आतिएका छैनौं’, लामिछानेले भन्नुभयो । साखको कुरा गर्दा खनाल फरार भएयता शाखाले सात करोड निक्षेप संकलन गरेको छ । सीआईबीकी प्रवक्ता मिरा चौधरीले बैंकले करोडौं ठगेर खनाल बेपत्ता भएको उजुरी आएको बताउनुभयो । उहाँले उजुरी आएपछि सीआईबीले खनालका बारेमा अनुसन्धान र खोजी गरिरहेको बताउनुभयो । अन्नपूर्ण पोस्टबाट ।
सनराइज बैंक लिमिटेडको शाखा झापाको बुधबारेमा
काठमाण्डौं । सनराइज बैंक लिमिटेडले झापाको बुद्घशान्ति गाविसमा नयाँ शाखा स्थापना गरेको छ । बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत रत्नराज बज्राचार्यको उपस्थितिमा उद्योग बाणिज्य संघका अध्यक्ष गोविन्द पौडेल र बैंकका नायव महाप्रबन्धक रविन नेपालले संयुक्त उक्त शाखाको उद्घाटन गरेका छन् । हाल सनराइज बैंक लिमिटेडले नेपाल अधिराज्यभर ६्९ वटा शाखा र ७८ वटा एटिएमद्वारा ग्राहकहरुलाई बैंकिङ्ग सेवाहरु प्रदान गर्दै आएको छ ।
खेतान परिवार सानिमा बैंकको कालोसूचिमा
काठमाडौं । राजेन्द्र खेतान, प्रेमप्रकाश खेतान र चन्द्रप्रकाश खेतानको परिवारलाई सानिमा बैंकले कालोसूचिमा राखेको छ । खेतान परिवारले नेतृत्व गरेको कम्पनीहरु एक पछि अर्को आर्थिक संकटमा परेपछि बैंकले खेतान परिवारलाई कालोसूचिमा राखेको हो । बैंकले आफ्नो कर्जा विभाग र सबै शाखा कार्यलयलाई आन्तरिक सर्कूलर जारी गर्दै राजेन्द्र खेतान, प्रेमप्रकाश खेतान र चन्द्रप्रकाश खेतान, उनीहरुको परिवार सदस्य संलग्न भएको कम्पनी, फर्म वा कुनै पनि प्रकारको संस्थालाई कुनै पनि प्रकारका कर्जा तथा बैंक ग्यारेन्टी उपलब्ध नगराउन परिपत्र गरेको हो । ‘हाम्रो आफ्नै रिसर्ज डिपार्टमेन्टले गरेको रिपोटिङकको आधारमा खेतान परिवारका सदस्यहरुलाई र उनीहरु संलग्न भएका संस्थालाई कर्जा नदिने निर्णय भएको हो’–बैंक स्रोतले भन्यो । खेतानले लगानी गरेको र व्यवस्थापन समालेको सबै कम्पनी समस्यामा देखिएको र खेतानसँग व्यवसायिक साझेदार गर्दै आएका व्यवसायीहरु समेत आर्थिक समस्यामा परेकाले उनीहरुलाई कर्जा नदिने निष्कर्षमा पुगेको हो । सानिमा सबैभन्दा कम खराव कर्जा भएको बैंक हो । उसले लगानी गर्दा ऋणीको पृष्ठभूमि र आयस्रोतको सुस्म अध्ययन गरेर लगानी गर्दै आएको छ । बैंकहरुले आर्थिक संकटमा परेका र विवादमा परेको व्यवसायिक समूह वा कम्पनी, व्यक्तिहरुलाई जोखिमपूर्ण सूचिमा राख्छन्, जसलाई बैकिङ क्षेत्रमा कालोसूचि भनिन्छ । पछिल्लो समय खेतान ग्रुपको उद्योग हिमालयन सन्याक्स एण्ड नूडल्स कम्पनी बन्द भएको छ । खेतान समूहले नेतृत्व गरेको पब्लिक कम्पनीहरु एभरेष्ट इन्स्योरेन्स कम्पनी र प्राइमलाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनी समस्याग्रस्त छन् । लक्ष्मी बैंक एभरेष्ट बैंकमा विलय हुने चर्चा छ । हिमालयन हेकिप्टर कम्पनी बन्द भएको छ । करोडौ रुपैयाँ कर छलि विवादमा परेपछि गोर्खा ब्रुअरीमा रहेको खेतान समूहको ३० प्रतिशत सेयरसँगै व्यवस्थापन काल्सवर्ग ग्रुपले खोसेको छ । यसअघि गोर्खा ब्रुअरीमा खेतान समूह र काल्सवर्ग समूहको ५०/५० प्रतिशत सेयर लगानी थियो भने व्यवस्थापनको जिम्मेवारी खेतान ग्रुपले पाएको थियो । हाल यस कम्पनीमा ८० प्रतिशत सेयर काल्सवर्ग ग्रुपको छ भने व्यवस्थापन पुरै काल्सवर्ग ग्रुपले लिएको छ । खेतान ग्रुपसँग साझेदारी गर्दै आएका पवन संघाई, मधुशुधन अग्रवालका धेरै व्यवसायी फ्रड व्यवसाय गरेको आरोपमा कोही जेलमा छन्, कोही तारेक धाईरहेका छन् भने कोही व्यवसाय छोडेर फरार भएका छन् । निरञ्जन तिवेडेवा, राकेश अडूकिया लगायतले खेतानसँग व्यवसायिक साझेदारी तोडेका छन् । २०६० सालअघि ठूला व्यवसायिक घरानाको रुपमा परिचित खेतान ग्रुपको व्यापार मोहन गोपल खेतानको निधनपछि ओरालो लागेको छ । मोहन गोपालका तीन छोरा मध्ये राजेन्द्र खेतानले सन् २००८ देखि २०१५ सम्ममा स्वीजरल्याण्डमा रियलस्टेट व्यवसायमा गरेका थिए, जहाँ उनले ठूलो धनराशी गुमाएका छन् । जानकारहरुका अनुसार चन्द्रप्रकाश खेतानले भारतमा वियर उद्योग चलाए राम्रो पैसा कमाएका छन् तर उनले भारतमा कमाएको पैसा नेपाल ल्याएका छैनन् । उक्त पैसा विवादले चन्द्रप्रकाशसँग राजेन्द्र र प्रेपप्रकाश दाजुभाईको सम्बन्ध पनि चिसिएको छ । मायोज उद्योग बन्द, वितरकको करोडौं बैंक ग्यारेन्टी खेतानद्धारा जफत, बिक्रेताको बिचल्ली
