प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रमा एउटा बैंक शाखा र १० वटा लघुवित्त हुनुपर्ने प्रस्ताव संसदमा, सबै सांसदको समर्थन
काठमाडौंं, २० भदौ । वित्तीय साक्षरताको अभावमा नागरिकले बैंक तथा वित्तीय संस्थाको पहुँचमा पुग्न नसकेकाले सरकारले ग्रामीण क्षेत्रमा बैंकको शाखा तत्काल पुर्याउनुपर्नेमा सांसदहरूले जोड दिएका छन् । रुत्तापक्षका सांसद प्रभु साहले व्यवस्थापिका–संसद्को सोमबारको बैठकमा जरुरी सार्वजनिक महत्वको प्रस्ताव राख्दै ग्रामीण क्षेत्रमा बैंकको शाखा तुरुन्त पु¥याउने, प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रमा एक राष्ट्रिय बैंकको शाखा र दशवटा लघुवित्त बैंकको इकाइ खोल्ने, वित्तीय साक्षरता अभिवृद्धि अभियान चलाउने, शाखा खोल्न सम्भव नहुने ठाँउमा शाखा रहित बैंकिङ सेवा सञ्चालन गर्ने पर्ने बताएका छन् । आर्थिक क्षेत्रमा अनुशासन कायम राख्न नसकिएको, अधिकाशं बैंक तथा वित्तीय संस्था राजधानी, जिल्ला सदरमुकाम र सुगम क्षेत्रमा मात्रै क्रियाशिल रहेका कारण ग्रामीण क्षेत्रका जनताले बैंकिङ प्रणलीमा सहज पहुँच पाउन नसकेको सभासद्हरुको गुनासो छ । सांसद साहले ग्रामीण क्षेत्रका जनताले बैंक तथा वित्तीय संस्थाको अभावमा आफ्नो सानो वचतसमेत सिरानीमा राखेर सुत्न बाध्य भएको, रकम आवश्यक पर्दा साहु महाजनकहाँ आफ्नो घर जग्गा रजिष्टे«शन पास गरेर चर्को व्याजदरमा ऋण लिनुपरेको बताए । ग्रामीण जनता साहुमहाजनको शोषणमा परेको, चर्को व्याजमा ऋण लिँदा त्यसले ऋण लिनेको आर्थिक अवस्थामा समेत एकदमै नकारात्मक हुने गरेको बताउँदै उनले सानो पूँजी सङ्कलनबाट ठूलो परिणाममा राष्ट्रिय पूँजी निर्माण गर्न सकिने भएपनि त्यसप्रकारको सम्भावना कमजोर बन्दै गएकोमा चिन्ताव्यक्त गरे । सांसद साहले नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्याङ्कअनुसार कुल ४० प्रतिशत जनता मात्रै बैंक तथा वित्तीय संस्थाको पहुँचमा रहेको र बाँकी रहेका जनता हालसम्म वित्तीय संस्थाको पहुँचमा पुग्न नसक्नु दुःखद रहेकोे बताए । सोही प्रस्तावका समर्थक भरतबहादुर खड्काले बैंक तथा वित्तीय संस्थाको अभावमा जनतामा वचत गर्ने बानीको अभाव हुनुका साथै उत्पादनशील पूँजी अनुत्पादक क्षेत्रमा खर्च भइरहेको बताए । बैंक तथा वित्तीय संस्था सहर र सुगम स्थानमा केन्द्रीत हुँदा त्यसले क्षेत्रीय असन्तुलन पैदा गरेको, ऋण लिन चाहने व्यक्तिले बैंकका कर्मचारीलाई घुस तथा कमिसन दिनुपर्ने बाध्यता रहेको दावी गरे । यस्तै सोही प्रस्तावका समर्थक चुडामणि विक जङ्गलीले ऋण लिन चाहने र वचत गर्ने बानी बसाल्नका लागि पनि नागरिकलाई बैंक तथा वित्तीय संस्थामा सहज पहुँच पु¥याउनुपर्नेमा जोड दिए । बैंक तथा वित्तीय संस्थाको म्यापिङ गरी पहुँच नभएको क्षेत्रमा मात्रै बैंक खोल्न स्वीकृति दिनुपर्ने, कृषि क्षेत्रमा कर्जा प्रवाह बढाउनुपर्ने, बैंकले संकलन गरेको निक्षेपको कम्तीमा ८० प्रतिशत सम्बन्धित क्षेत्रमा नै कर्जा प्रवाह गर्नुपर्ने, वित्तीय साक्षरता अभिवृद्धि गर्न अभियान नै चलाउनुपर्नेमा जोडदिदैं सांसद जङ्गलीले शाखा खोल्न सम्भव नहुने ठाँउमा शाखा रहित बैंकिङ वा मोबाइल बैंकिङ सञ्चालन गर्नुपर्ने बताए । सो प्रस्तावमाथिको छलफलमा सांसदहरू केशव बडाल, विकास लम्साल, योगेन्द्र तामाङ घिसिङ, परशुराम तामाङ, रामहरि सुवेदी, बुद्धिराम भण्डारी, प्रकाश ज्वाला, वृजेशकुमार गुप्ता, सीता नेपाली, नरसिंह चौधरी, जनकराज जोशी, तारादेवी राई, डिल्लीप्रसाद काफ्ले र मिना पुनले भाग लिदै प्रस्तावको पक्षमा आफ्ना विचार राखेका छन् । उनीहरुले व्यापारिक बैंक तथा वित्तीय संस्था नाफा कमाउने क्षेत्रमा मात्रै केन्द्रीत भएको र ग्रामीण क्षेत्रमा जान अस्वीकार गरेका कारण सरकारले सरकारी संस्थालाई विशेष योजना बनाएर अगाडि लैजानुपर्नेमा जोड दिए । जवाफमा उपप्रधानमन्त्री एवम् अर्थमन्त्री कृष्णबहादुर महराले ग्रामीण क्षेत्रमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको पहुँच बढाउन सरकारले पहल गरिरहेको र नेपाल राष्ट्र बैंकले मौद्रीक नीतिमार्फत ग्रामीण क्षेत्रमा पु¥याउन जोड दिएको बताए । उनले सशस्त्र द्वन्द्वको समयमा विस्थापित भएका बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई पुनः स्थापना गर्न सरकार, राष्ट्र बैंक तथा सरोकार भएका निकायले एक आपसमा मिलेर काम गरिरहेको र आगामी दिनमा त्यसको प्रभाव देखिने बताए ।
भूकम्पपछिको पुननिर्माणमा बीमा अनिवार्य, बीमा क्षेत्रको बजार विस्तार हुने
काठमाडौं, २० भदौ । भूकम्पपछिको पुननिर्माणका क्रममा बन्ने सबै नीजी तथा सार्वजनिक संरचनाको बीमा अनिवार्य गरिने भएको छ । व्यवस्थापिका संसदको विकास समितिले भूकम्पपछिको पुननिर्माणका क्रममा तयार हुने सबै संरचनाको अनिवार्य बीमा गर्न निर्देशन दिएको हो । सोमबार बसेको विकास समितिको बैठकमा रौतहटका सांसद रामकुमार भट्टराईले पुननिर्माणका क्रममा बन्ने सबै खाले भवन तथा संरचनाको बीमा अनिवार्य गर्नुपर्ने आवाज उठाएका थिए । भट्टराईको सोही माग अनुसार विकास समितिले पुननिर्माणका क्रममा बीमालाई अनिवार्य गर्न सरकारलाई निर्देशन दिएको हो । ‘हामी ८ खर्ब भन्दा बढि खर्चेर पुननिर्माणको काम गरिरहेका छौं, त्यसको बीमा गरेर जोखिम हस्तान्तरण गरिनु आवश्यक छ, ताकी भावी पीडिले प्राकृतिक विपत्तिको सामना गर्दा जोखिम हस्तान्तरण होस’, सांसद भट्टरईले भने । समितिक सभापति रबिन्द्र अधिकारीले समितिको निर्देशन पढेर सुनाउँदै भने–‘भूकम्पपछिको पुननिर्माणका क्रममा तयार हुने सबै खाले निजी तथा सार्वजनिक संरचनाहरुको अनिवार्य बीमा गर्ने व्यवस्था मिलाउन समिति नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषदको कार्यालयलाई निर्देशन दिन्छ ।’ विकास समितिको निर्देशनसँगै बीमा कम्पनीहरुको व्यवासायमा ठुलो मात्रामा वृद्धि हुनेछ । भूकम्पमा पनि करिब सात लाख घर पुर्णरुपले ध्वस्त भएको पछिल्लो सर्वेक्षणले देखाएको छ भने १० हजार सार्वजनिक विद्यालय ध्वस्त भएका छन् । त्यसका अलवा करिब एक हजार स्वास्थ्य संस्था र सैयौं पुरातात्विक सम्पदा पुर्णरुपले क्षति भएका छन् । समितिको निर्देशनसँगै ती सबैको बीमा गराउने बाटो खुलेको छ ।
आन्तरिक वायुसेवा अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा, श्री र सिम्रिकको तयारी तीब्र
काठमाडौं २०, भदौ । नेपालका आन्तरिक उडानका वायुसेवा कम्पनीले अन्तर्राष्ट्रिय उडानमार्फत हवाई पहुँच विस्तार गर्न थालेका छन् । आन्तरिक उडनमा नियमित सेवा प्रदान गर्दै आएको वायुसेवा कम्पनी बुद्ध एयरले २०६६ असोजबाट सुरु गरेको अन्तर्राष्ट्रिय उडान नियमित नभएपनि चार्टर भएपनि हालसम्म जारी छ । हेलिकोप्टर सेवा प्रदायक कम्पनी श्री एयरले दशक अघिदेखि अन्तर्राष्ट्रिय उडानको अनुमति लिएर अफ्रिकी राष्ट्रसम्म पुगेर सेवा दिइरहेको छ । यो वाहेक थप सेवा र सुविधा दिने तयारीमा दुबै वायुसेवा लागेको छन् । आन्तरिक वायुसेवाले आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय पहुँच बढाउने बलियो आधार अन्तर्राष्ट्रिय नै हुने ठहर गर्दै एक पनि अर्को वायुसेवाको दायरा फराकिलो बनाउन पनि थालेका छन् । पहिले आन्तरिक बजारमा टिक्ने र अन्तर्राष्ट्रियमा जाने सोच बनाएर हवाई उडानमा प्रवेश गरेका वायुसेवाले अन्तर्राष्ट्रिसम्मको पहुँच बढाउन थालेको हुन । श्री एयरले प्रकिया अगाडि बढायो नेपालकै ठूलो हेलिकोप्टर सेवा प्रदायक कम्पनी श्री एयरलाइन्सले फिक्स विंग्स जहाज संचालन गर्ने घोषणा र अन्तर्राष्ट्रिय पहुँच विस्तारको घोषणा एकैपटक गर्ने भएको छ । यो वायुसेवाले १० वटा जहाज ल्याएर आन्तरिक र अन्तर्राष्ट्रिय उडान गर्ने प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ । यो वायुसेवा कम्पनीले आन्तरिक तथा अन्तराष्ट्रिय उडान गर्न अनुमतिका लागि संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयमा आवेदन दिएको छ । श्रीले वायुसेवा संचालन अनुमतिपत्र (लाइसेन्स)का लागि आवेदन दिएको श्री एयरका कर्पोरेट निर्देशक अनिल मानन्धरले बताए । हाल हेलिकोप्टर व्यवसायमा पकड जमाएको श्रीले मन्त्रालयबाट एक साताभित्रमा नै अनुमति पाउने र जहाज संचालको योजना सार्वजनिक गर्ने जानकारी दिएको छ । श्रीले डेढ दशकभन्दा बढी अवधि हेलिकोप्टर सेवा सञ्चालनबाट बटुलेको अनुभवपछि आन्तरिक र अन्तर्राष्ट्रिय उडानको जहाज संचालन गर्न लागेको हो । पर्यटन मन्त्रालयले पनि श्रीलाई लाइसेन्स दिने विषयमा प्रक्रिया अगाडि बढाएको जानकारी दिएको छ । मन्त्रालयका अनुसार फाइल उठाएर निर्णयको लागि पर्यटन मन्त्री जीवनबहादुर समक्ष पुगेको बताएको छ । मन्त्रीले आवश्यक अध्ययन गरेर निर्णय दिने पनि मन्त्रालयको भनाइ छ । पर्यटन मन्त्री स्तरिय निर्णयले नै कुनै पनि वायुसेवाले अनुमति पाउने प्रावधान छ । नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका उपमहानिर्देशक राजनराज पोखरेलका अनुसार श्रीले बढाएको प्रक्रिया अनुसार जहाज उडान अनुमति दिन कुनै समस्या छैन । जहाज ल्याउछु र उडान गर्छु भन्ने कम्पनीलाई प्रोत्साहन दिनुपर्ने पनि उनको बुझाई छ । यो वायुसेवाले आन्तरिक उडानका लागि ५० सिटसम्मका जहाज सञ्चालन गरिने गर्ने र अन्तर्राष्ट्रिमा भने एक सयदेखि १ सय १० सिट क्षमताका जहाजबाट सेवा सञ्चालन गर्ने जानकारी दिएको छ । श्रीले आन्तरिक उडानका लागि क्यानेडियन जहाज निर्माता कम्पनी बम्बार्डियरमा निर्मित ५० सिट क्षमतायुक्त ‘सिआरजे–२००’ सिरिजका तीनथान जहाज पहिलो चरणमा ल्याउन नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणसमक्ष अनुमति मागिसकेको छ । ती जहाजबाट काठमाडौंलाई आधार बनाएर भद्रपुर, विराटनगर, भैरहवा, नेपालगन्ज र धनगढीका लागि नियमित उडान गर्ने योजना अगाडि सारेको छ । अन्तर्रा्ष्ट्रिय उडान गर्न ब्राजिली जहाज निर्माता कम्पनी एम्ब्रेयरमा निर्मित १ सय १० सिट क्षमतायुक्त तीनथान जहाज पहिलो चरणमा ल्याइने मानन्धरले जानकारी दिए। उड्डयन प्राधिकरणको नियम अनुसार आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय उडान गर्न न्यूनतम दुईदुई थान जहाज चाहिन्छ । श्री ले पनि सोही नियम अनुसार दुइटै सेवाका लागि तीनतीन थान जहाज ल्याउन लागिएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय उडानका लागि भने भारतीय सहर नयाँदिल्ली, मुम्बई, बैंगलोर, कोलकाता, हैदराबाद र वनारस उडान गर्ने योजना रहेको पनि श्रीले जानकारी दिएको छ । पहिलो चरणको अन्तर्राष्ट्रिय उडानको सफलतापश्चात एयरवसको एक सय ५० सिट क्षमता सरहको जहाज ल्याएर युएई साउदी अरब, थाइल्याण्ड मलेसियालगायत गन्तव्यमा उडान गर्ने श्री एयरले जानकारी दिएको छ । कार्गोमार्फत अन्तर्राष्ट्रिय उडानको तयारीमा सिम्रिक गुण एयरलाइन्स खरिद गरेर सिम्रिक एयरलाइन्स भएको चार वर्षमा नै सिम्रिकले अन्तर्राष्ट्रिय उडानको घोषणा गरेको छ । गुणका दुई र अग्नि एयरका दुई जहाज किनेर चार वटा संचालन गरिरहेको यो वायुसेवाले अमेरिकी वायुसेवासँग सहकार्य गरेर अन्तराष्ट्रिय उडान गर्ने सम्झौता गरिसकेको छ । संयुक्त राज्य अमेरिकाको वायुसेवा कम्पनी सफायर ग्लोवल एयरवेजसँगको सहकार्यमा सिम्रिकले अन्तराष्ट्रिय उडान गर्ने गरी आन्तरिक तयारी गरिरहेको बताएको छ । सम्झौतामा सिम्रिक एयरलाइन्सका अध्यक्ष क्याप्टेन रामेश्वर थापा र सफायर ग्लोवल एयरवेजका अध्यक्ष क्याप्टेन राहुल एस पुरानिकले हस्ताक्षर गरिसकेको नेपालमा नै आन्तरिक तयारीको काम नसकिएको सिम्रिकले जानकारी दिएको छ । सिम्रिक इन्टरनेसनल कार्गो एयरलाइन्स र सफायर ग्लोवल एयरवेजको संयुक्त लगानीमा नेपालबाट यो वायुसेवा संचालन हुने उल्लेख छ । सिम्रिकले नेपालमा यात्रु उडान नभएर कार्गो उडान मात्रै गर्ने गरी सफायरसँग सम्झौता गरेको हो । करीब १६ अर्ब रुपैयाँको लगानीमा ७० प्रतिशत सफायरको र ३० प्रतिशत सिम्रिकको शेयर हुने गरी सम्झौता गरेको सिम्रिक एयरका अध्यक्ष क्याप्टेन रामेश्वर थापाको भनाइ छ । यतिले हिमालय चलायो आन्तरिक उडानको वायुसेवा कम्पनी यति एयरले तिब्वत एयरलाइन्सँगको सहकार्यमा हिमालय एयरलाइन्स संचालन गरेको छ । २०६४ माघ ६ गतेबाट एयर अरेवियासँगको सहकार्यमा आन्तरिक वायुसेवा कम्पनी यति एयरले अन्तर्राष्ट्रिय उडानको फ्लाई यति संचालन गरेको थियो । आन्तरिक व्यवस्थापन मिलाउन नसकेका कारण यो वायुसेवा ६ महिना पछि संचालन गर्न सकेन । यो वायुसेवाले गत फागन अन्तिम साता नेपलामा जहाज भित्र्याएको भएपनि नियमति उडान भने गते जेठ १९ गतेबाट सुरु गरेको हो । यतिले फ्लाइ यतिलाई नै नयाँ रणनीतिक साझेदार खोजेर पुनः हिमालय एयरलाइन्ससँगको नाममा उडान संचालन गरेको हो । हिमालयले हाल एउटा जहाजमार्फत काठमाडौं कतार नियमित उडान गरिसकेको छ । यो वायुसेवामा यति एयरकै लगानी प्रमुख रहेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय पहुँच बढाउने तयारीमा बुद्ध एयर विसं २०६६ देखि नै अन्तर्राष्टिय उडानको अनुमति लिएर नेपालसँग सीमानासँग जोगिएको अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्यमा उडान गरिरहेको बुद्धले पनि जहाजको संख्यासँगै उडान पहुँच बढाउने तयारी थालेको छ । यो वायुसेवाले हाल भारतको वनारसमा चार्टर उडान गरिरहेको भएपनि जहाज थप गरेर नियमतिमा जाने योजना बनाएको बताएको छ । यो वायुसेवाले अन्तर्राष्ट्रिय उडान गन्तव्य पनि बताउने योजना अगाडि सारेको पर्यटन मन्त्रालयले जानकारी दिएको छ । भुटानको नियमित उडान बन्द गरेर भारतको लखनउ उडान गरिरहेको बुद्ध एयरले थप दुईवटा एटीआर ७२ जहाज थप गरेर सीमा क्षेत्रका गन्तव्यमा अन्तर्राष्ट्रिय उडान विस्तार गर्न चाहेको उल्लेख छ । यो वायुसेवाले मन्त्रालयमा दुई वटा जहाज थपको अनुमति मागेको छ । जहाज विस्तारसँगै उडान पहुँच बढाउँदै सौर्य एयर आन्तरिक उडानमा पछिचल्लो सयम थपिएको वायुसेवा कम्पनी सौर्य एयरले पनि जहाज विस्तारसँगै उडान क्षमता बढाउने भएको छ । यो वायुसेवासँग आन्तरिक उडानको एउट मात्रै जहाज छ । आगामी सेप्टेम्बर भित्र एउटा र त्यसको ६ महिनामा अर्को जहाज थप गरेर उडान पहुँच बढाउने सौर्य एयरका प्रवन्ध निर्देशक गोपाल भट्टराईले बताए । दुई वर्ष देखि ५० सिट क्षमताका जहाज संचालन गरिरहको यो वायुसेवाले आन्तरिक व्यवस्थाप नमिलेका कारण जहाज नै बेच्च चाहेको थियो । नयाँ रणनीतिक साझेदार भित्र्याएर यो वायुसेवाले जहाज विस्तारको प्रक्रिया अगाडि बढाएको जानकारी दिएको छ । यो वायुसेवाका जहाज ५६ सीट क्षमताको भएको र बुद्ध एयरसँग भएको ७३ सीट क्षमताको एटीआर भन्दा पनि तीब्र गतिमा उड्ने जहाज हो । सौर्यले पनि जहाज थप गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय उडानसम्मको योजना बनाइरहेको जानकारी दिएको छ ।
