२२ अर्बको संस्थापक सेयरमा सीडीएससीको ‘तगारो’, इप्पान भन्छ– १४ महिनादेखि गैरकानुनी रोक
काठमाडौं । स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरुको संस्था, नेपाल (इप्पान)ले २०८० माघदेखि आईपीओ निष्काशन गरेका कम्पनीको २२ अर्ब रुपैयाँ बढीको संस्थापक सेयर नेप्सेमा सूचीकृत गरिदिन माग गरेको छ । धितोपत्र निष्काशन सम्बन्धी निर्देशिका अनुसार आईपीओ जारी भइसकेपछि कम्पनीको संस्थापक र साधारण सेयर एकैपटक नेप्सेमा सूचीकृत गर्नुपर्ने भएपनि सीडीएस एण्ड क्लियरिङ लिमिटेड (सीडीएससी)ले साधारण सेयर मात्रै अभौतिकीकरण गरेर संस्थापक सेयरलाई गैरकानुनी रुपमा १४ महिनादेखि रोकिएकोले त्यसलाई यथाशिघ्र अभौतिकीकरण गरिदिन इप्पानले माग गरेको हो । इप्पानले बुधबार (आज) सीडीएससीलाई पत्राचार गर्दै सबै ऊर्जा कम्पनीको संस्थापक सेयर अभौतिकीकरण गरी नेप्सेमा सूचीकृत गरिदिन आग्रह गरेको हो । सीडीएससीले संस्थापक सेयर र साधारण सेयरका लागि छुट्टाछुट्टै अन्तर्राष्ट्रिय सेक्युरिटीज आइडेन्टिफिकेसन नम्बर (आईएसआईएन) अनिवार्य हुनुपर्ने गैरकानुनी अडान लिएपछि ३ वटा सोलार ऊर्जा कम्पनीसहित २२ ऊर्जा कम्पनीहरूको २२ अर्ब १२ करोड ४१ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको संस्थापक सेयर नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से)मा सूचीकृत हुन सकेको छैन । सीडीएससीको गैरकानुनी हठले झण्डै दुई दर्जन ऊर्जा उत्पादक कम्पनीका लगानीकर्ता मर्कामा परेको इप्पानले जनाएको छ । ती कम्पनीका लगानीकर्ताको सरकारप्रतिको विश्वास गुमेको ऊर्जा उद्यमीहरूले बताएका छन् । लगानीकर्ताहरूलाई थप परियोजनामा लगानी गर्नबाट पछि हट्नुपर्ने परिस्थिति सिर्जना गरेको पनि उनीहरूको गुनासो छ । ऊर्जा उत्पादक कम्पनीहरूले मौजुदा कानुनअनुसार ३ वर्षसम्म संस्थापक सेयर बिक्री गर्न नपाउने गरी लकइन गरिएको हुन्छ । ३ वर्षपछि कम्पनीले बैंकको ऋण चुक्ता गरेको अवस्थामा मात्रै संस्थापक सेयर विक्री गर्न पाउँछन् । त्यति हुँदा पनि सीडीएससीले गैरकानुनी रूपमा दोहोरो आइजीनको कुरा निकालेर सेयर सूचीकृत नगर्नु लगानीकर्तामाथिको अन्याय भएको उद्यमीहरूको भनाइ छ । दोहोरो आइजीन कायम गरेर मात्रै संस्थापक सेयर सूचीकृत गर्ने सीडीएससीको अडानपछि गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए)ले यस्तो व्यवस्था कार्यान्वयन नगर्न आग्रह गरेको थियो । जबर्जस्ती यस्तो व्यवस्था कार्यान्वयन गरेमा गैरआवासीय नेपालीबाट नेपालमा थप लगानी नआउने पनि संघले चेतावनी दिएको थियो । दोहोरो आइजीनले लगानीकर्ताको सम्पत्ति बन्धक हुने भन्दै यसले भोलिका दिनमा नेपालको लगानी वातावरण नै बिगार्न सक्नेतर्फ एनआरएनएले सीडिएससीको ध्यानाकर्षण गराएको थियो । इप्पानका अनुसार आर्थिक वर्ष (आव) २०८१/८२ मा ८ वटा ऊर्जा कम्पनीको ३ अर्ब ५२ करोड २६ लाख ५५ हजार २०० रुपैयाँ बराबरको ३ करोड ५२ लाख २६ हजार ५५२ कित्ता संस्थापक सेयर नेप्सेमा सूचीकृत हुन बाँकी छ । त्यसैगरी, आव २०८२/८३ मा १४ कम्पनीको १८ अर्ब ६० करोड १४ लाख ७२ हजार ६०० रुपैयाँ बराबरको १८ करोड ६० लाख १४ हजार ७२६ कित्ता संस्थापक सेयर नेप्सेमा सूचीकृत हुन बाँकी रहेको छ । २२ कम्पनीको कुल २२ अर्ब १२ करोड ४१ लाख २७ हजार ८०० रुपैयाँ बराबरको २२ करोड १२ लाख ७१ हजार २७८ कित्ता संस्थापक सेयर नेप्सेमा सूचीकृत हुन बाँकी छ ।
रम र भोड्का बिक्री गरेर ७ महिनामा साढे ५ अर्ब आम्दानी, नोभेम्बर-जनवरीमै हुन्छ ७० प्रतिशत खपत
काठमाडौं । खुकुरी रम, न्युड भोड्का लगायत ब्रान्डका मदिरा बिक्री वितरण गर्दै आएको सगरमाथा मार्केटिङ प्रालिले ७ महिनामा साढे ५ अर्ब रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ । कम्पनीले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को ७ महिनामा ५ अर्ब ५० करोड ५० लाख (अपरिष्कृत) रुपैयाँ बढी आम्दानी गरेको हो । गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा कम्पनीले ६ अर्ब १० करोड ५० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको थियो । यसअघि आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ५ अर्ब ७७ करोड ३० लाख रुपैयाँ, आव २०७९/८० मा ५ अर्ब ५२ करोड ७० लाख, आव २०७८/७९ मा ६ अर्ब २८ करोड ३० लाख रुपैयाँ र आव २०७७/७८ मा ४ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी भएको थियो। पछिल्ला वर्षहरूमा कम्पनीले करिब ५-६ प्रतिशत स्थिर आम्दानी वृद्धि गरेको छ, जसले सामान्य आर्थिक सुस्तीताका बाबजुद वित्तीय स्थिति सकारात्मक देखाएको छ । कम्पनीको मुख्य आम्दानी स्रोत खुकुरी त्रिपल एक्स रम हो, जसले कुल आम्दानीको करिब ८७ प्रतिशत हिस्सा छ । खुकुरी रम देशमा सबैभन्दा पुरानो र बजार अग्रणी रम ब्रान्ड मानिन्छ। सन् १९९९ मा स्थापना भएको सगरमाथा मार्केटिङ प्रालि नेपालमा विभिन्न मदिरा ब्रान्डहरूको वितरण गर्दै आएको कम्पनी हो । कम्पनीले खुकुरी रम, न्युड भोड्का, कार्डा रम र एरिस्टोक्र्याट ह्विस्की वितरण गर्दै आएको छ । यी सबै उत्पादनहरू नेपाल डिस्टिलरीज प्रालिद्वारा निर्माण गरिएका हुन् । सगरमाथा मार्केटिङ नेपाल डिस्टिलरीजका उत्पादनको राष्ट्रिय एकमात्र वितरक हो र वितरक तथा डिलर नेटवर्कमार्फत बिक्री संचालन गर्छ । कम्पनीको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौंको महाङ्काल क्षेत्रमा रहेको छ । सगरमाथा मार्केटिङ कम्पनीमा दुई जना मुख्य सेयरधनी रहेका छन् । प्रबन्ध निर्देशक हेमन्त राज प्रसाईंको ६० प्रतिशत स्वामित्व रहेको छ भने अध्यक्ष डाटा राम प्रसाईंको ४० प्रतिशत हिस्सा रहेको छ । कम्पनीको वार्षिक बिक्री ढाँचा अत्यधिक मौसमी छ । कम्पनीको कुल बिक्रीको करिब ६५-७० प्रतिशत नोभेम्बर-जनवरीको शीतकालीन सिजनमा मात्रै हुन्छ, किनभने रम उपभोक्ताबीच प्रायः यही अवधिमा बढी रुचाइएको हुन्छ । यस अवधिमा सञ्चालन वा बिक्रीमा कुनै असर परेमा कम्पनीको वित्तीय स्थिति अत्यधिक प्रभावित हुन सक्ने कम्पनीले जनाएको छ । नेपालमा मदिरा उत्पादनहरू सबैभन्दा उच्च कर लाग्ने वस्तु मध्ये पर्छन् । वर्षेनी एक्साइज ड्यूटीको वृद्धिले कम्पनीको आम्दानी र मुनाफामा दीर्घकालीन दबाब पार्न सक्छ । यससँगै प्रतिस्पर्धात्मक दबाब पनि कम्पनीको दीर्घकालीन वित्तीय प्रदर्शनमा प्रभाव पार्न सक्छ । कम्पनीले विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट ६९ करोड रुपैयाँ ऋण लिएको छ ।
सुनको मूल्य करिब साढे ७ हजारले बढ्यो, आज कतिमा हुँदैछ कारोबार ?
काठमाडौं । नेपाली बजारमा आज पनि सुनचाँदीको मूल्य बढेको छ । सुन तोलामा ७ हजार ४०० र चाँदी १०० रुपैयाँले बढेको हो । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार आज छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला दुई लाख ९७ हजार ६०० रुपैयाँ र त्यति नै परिमाणको सेतो धातुको मूल्य चार हजार ९४५ रुपैयाँ कायम भएको छ । हिजो मंगलबार छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला दुई लाख ९० हजार २०० रुपैयाँ र त्यति नै परिमाणको सेतो धातुको मूल्य चार हजार ८४५ रुपैयाँ कायम भएको थियो । सोमबार छापावाल सुनको मोल प्रतितोला दुई लाख ८३ हजार ५०० रुपैयाँ र त्यति नै परिमाणको चाँदी चार हजार ७०० रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो । गत आइतबार छापावाल सुनको मोल प्रतितोला दुई लाख ८६ हजार र त्यति नै परिमाणको सेतो धातुको मूल्य चार हजार ७२० रुपैयाँ कायम भएको थियो । अन्तरराष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार आज अन्तरराष्ट्रिय बजारमा एक औंस सुन चार हजार ७०५ र त्यति नै परिमाणको चाँदी ७५ अमेरिकी डलरमा कारोबार भइरहेको छ ।
