विश्व

काठमाडौं । ५० वर्षीय मार्क कार्नीले लिबरल पार्टीका अन्य प्रमुख प्रतिस्पर्धीहरूलाई पराजित गर्दै पार्टीको नेतृत्वको चुनाव जितेका छन् । अब उनी जस्टिन ट्रुडोलाई प्रतिस्थापन गर्दै क्यानडाका नयाँ प्रधानमन्त्री बन्नेछन् । उनी पूर्व बैंकर र बैंक अफ इङ्ग्ल्याण्डका पूर्वगभर्नर हुन् । फोर्ट स्मिथमा जन्मिएका कार्नीले ब्रुकफिल्ड एसेट म्यानेजमेन्टमा आफ्नो भूमिका तथा ब्लूमबर्ग एलपी‍को बोर्ड अफ डाइरेक्टर्सको अध्यक्ष पदमा रहेर विभिन्न कर्पोरेट भूमिकाहरूबाट प्रशस्त सम्पत्ति कमाएका छन् । उनको नेटवर्थ ६.९७ मिलियन डलर आँकलन गरिएको छ । कसरी खडा गरे आफ्नो साम्राज्य? कार्नीले आफ्नो अधिकांश सम्पत्ति वित्तीय क्षेत्रमा लामो अनुभवबाट कमाएका हुन् । उनले आफ्नो करिअरको सुरुआत गोल्डम्यान स्याच्समा १३ वर्ष काम गरेका थिए । अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयबाट पीएचडी पूरा गरेपछि उनले यो इन्भेस्टमेन्ट बैंकमा काम गर्न थालेका हुन् । उनले बोस्टन, लन्डन, न्युयोर्क, टोकियो र टोरन्टोजस्ता विश्वका प्रमुख वित्तीय केन्द्रहरूमा काम गरेका छन् । महत्त्वपूर्ण पदहरूमा अनुभव मिडिया रिपोर्टहरूका अनुसार ५९ वर्षीय कार्नीले सावरे रिस्कका सह-प्रमुख तथा इनभेस्टमेन्ट बैंकिङका प्रबन्ध निर्देशकका रूपमा काम गरेका थिए । यस अवधिमा उनले ठूलो मात्रामा सम्पत्ति कमाए, जुनपछि उनले ‘विशाल सम्पत्ति’ भनेर वर्णन गरेका थिए । उनले दक्षिण अफ्रिकाका नागरिकहरूलाई रंगभेद समाप्त भएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बण्ड बजारमा प्रवेश गर्न मद्दतसमेत गरेका थिए । सन् १९९८ को रुसी वित्तीय संकट र २००८ को वित्तीय संकटजस्ता आर्थिक उतार–चढावको बेलामा निजी पुँजी र मुद्रा बजारहरूमा उनको अनुभव अत्यन्त उपयोगी साबित भएको थियो । कार्नी भन्छन्, ‘जब म गोल्डम्यान स्याच्समा काम गर्थें, त्यतिबेला यो ब्रान्ड विश्वको सबैभन्दा ’विषाक्त’ वित्तीय संस्था होइन, बरु सबैभन्दा राम्रो वित्तीय ब्रान्ड थियो ।’ बैंक अफ क्यानडा र बैंक अफ इङ्ग्ल्याण्डका गभर्नर त्यसपछि कार्नी केन्द्रीय बैंकिङ क्षेत्रमा प्रवेश गरे । सुरुमा उनी बैंक अफ क्यानडाका गभर्नर बने, त्यसपछि सन् २०१३ मा बैंक अफ इङ्ग्ल्याण्डका गभर्नर बने । सन् २००७ को विश्वव्यापी वित्तीय संकट को समयमा उनले क्यानडालाई नेतृत्व दिए । उनकै कारण क्यानडा जी सेभेन राष्ट्रहरूमा पहिलो देश बन्यो जसले संकटअघिको आफ्नो जीडीपी स्तर पुनः प्राप्त गर्न सफल भएको थियो । सन् २०१२ मा ’सेन्ट्रल बैंक गभर्नर अफ द इयर’ को उपाधि पाएपछि उनी झन् चर्चित बने । क्यानडाको अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाए कार्नीले आफ्नो दूरदर्शिता र कुशल नेतृत्वको माध्यमबाट क्यानडाको अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाए । उनको नेतृत्वमा क्यानडाले धेरै आर्थिक चुनौतीहरू सफलतापूर्वक सामना गर्‍यो । अब प्रधानमन्त्रीका रूपमा उनले क्यानडालाई कुन नयाँ उचाइमा पुर्याउने हुन्, त्यो हेर्न बाँकी छ । उनका नीतिहरू र निर्णयहरूले देशको भविष्यलाई आकार दिने अनुमान छ । क्यानडाका नागरिकहरूले उनको नेतृत्वबाट ठूलो आशा गरेका छन् ।

काठमाडौं । टेस्लाको सेयरले अहिलेसम्म यस्तो घाटा बेहोरेको थिएन । जबदेखि टेस्लाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) एलन मस्क  वाशिंगटन गएर ट्रम्प प्रशासनमा सामेल भए तबदेखि टेस्लाको सेयर घटिरहेको छ । लगातार सात हप्तासम्म टेस्लाको सेयर घटेको छ । सार्वजनिक कम्पनी बनेको १५ वर्षमा यो टेस्लाको अहिलेसम्मकै सबैभन्दा लामो गिरावट हो । २०२५ मा करिब ३० प्रतिशत गिरावट यस वर्ष टेस्लाका सेयरमा करिब ३० प्रतिशत गिरावट आएको छ। यो गिरावट विश्वका प्रमुख कम्पनीहरू गुगल र एनभीडीयाको भन्दा पनि धेरै हो । गुगलका सेयरहरू यस वर्ष करिब ८ प्रतिशत घटेका छन् भने एनभीडीयाका सेयरमा करिब १८ प्रतिशत गिरावट आएको छ । टेस्लाका सेयर पछिल्लो एक महिनामा मात्रै करिब २५ प्रतिशत घटिसकेका छन् । विश्लेषकहरूले टेस्लाका नयाँ गाडीहरूको बिक्री घट्दै गएको र ‘कम लागतको मोडेल’ सम्बन्धी मस्कबाट हालसालै कुनै अपडेट नआएको कारण देखाएका छन् । गोल्डम्यानका विश्लेषकहरूले युरोप, चीन र अमेरिकाका विभिन्न बजारमा टेस्लाका इलेक्ट्रिक गाडी बिक्री घटेको उल्लेख गरेका छन् । गोल्डम्यानका विश्लेषकहरूले भने, ‘चीनमा एफएसडी (पूर्ण स्वचालित ड्राइभिङ) को लागि टेस्लाले कडा प्रतिस्पर्धा सामना गरिरहेको छ, जहाँ प्रमुख प्रतिस्पर्धीहरूले स्मार्ट ड्राइभिङ सुविधाहरूको लागि छुट्टै सफ्टवेयर खरिद गर्नुपर्दैन ।’ यसैबीच बाएर्डले टेस्लालाई ‘बेयरिश फ्रेश पिक्स’ सूचीमा समावेश गरेको छ । विश्लेषकहरूले लेखेका छन्, ‘उत्पादन अवरोधले टेस्लाको आपूर्ति चेनलाई जटिल बनाउनेछ ।’ मस्कको राजनीति र प्रभाव तर वाल स्ट्रिटका लगानीकर्ताहरू मात्र बिक्री र उत्पादनजस्ता मौलिक कारकहरूलाई लिएर चिन्तित छैनन् । मस्कको राजनीति र ह्वाइट हाउसमा उनको संलग्नताले टेस्लामा कति असर पार्नेछ भन्ने विषयमा पनि छलफल भइरहेको छ । बाएर्डका विश्लेषकहरू लेख्छन्, ‘मस्कको ट्रम्प प्रशासनसँगको सम्बन्धले माग पक्षमा अनिश्चितता थपेको छ ।’ मस्क हालै ट्रम्प प्रशासनको ‘सरकारी दक्षता विभाग’ (डीओजीई) को नेतृत्व गरिरहेका छन् । उनी पहिल्यैदेखि कृत्रिम बौद्धिकता स्टार्टअप एक्सएआई, सामाजिक सञ्जाल कम्पनी एक्स र अन्तरिक्ष तथा रक्षा कम्पनी स्पेसएक्सको नेतृत्व गरिरहेका थिए । टेस्ला र मस्कविरुद्धको प्रतिक्रियाहरू मस्क हाल ट्रम्प प्रशासनको संघीय सरकारको बजेट, श्रमशक्ति र संस्थागत क्षमतामा कटौती गर्ने प्रयासको सार्वजनिक अनुहार बनेका छन् । साथै उनी एक्समा विवादास्पद राजनीतिक टिप्पणीहरू पोस्ट गर्दै आएका छन् । अमेरिका र युरोपमा मस्क तथा टेस्लाविरुद्धको असन्तुष्टि बढ्दै गएको छ । टेस्लाका सोरूमहरूमा आगजनी तथा तोडफोडका घटनाहरू पनि देखिएका छन् । यहाँसम्म कि टेस्लाका कट्टर समर्थक विश्लेषकहरू र प्रशंसकहरू पनि अब मस्कको राजनीतिक गतिविधिले टेस्लाको ग्राहक र लगानीकर्तामा असर पारिरहेको स्वीकार्न बाध्य भएका छन् । ईभी समर्थक वेबसाइट क्लिनटेचनिकाले बिहीबार ‘टेस्लाका मालिकहरूले अब आफ्नो गाडी बेच्नुपर्छ ?’ भन्ने शीर्षकमा एक नैतिक लेख प्रकाशित गर्‍यो । उक्त लेखमा टेस्लाको बोर्डले मस्कलाई सीईओ पदबाट हटाउनुपर्छ कि भनेर बहस गरिएको थियो। मस्क र टेस्लाले यसबारे कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन् । टेस्लाका बुलहरूका लागि कठिन समय शुक्रबार वेडबुश सेक्युरिटीजका ड्यान आइभ्सले लेखे, ‘टेस्लाका बुलहरू (उत्साही लगानीकर्ताहरू) अहिले कठिन अवस्थामा छन् । मस्क, डीओजीई र ट्रम्प प्रशासनसँग सम्बन्धित नकारात्मक धारणा विश्वभर फैलिएको छ ।’ उनले यो समय टेस्ला बुलहरूका लागि ‘गम्भीर परीक्षणको क्षण’ भएको बताए । तर वेडबुशले यो सेयरको गिरावटलाई अवसरको रूपमा लिएको छ । फर्मले टेस्लालाई आफ्नो ‘सबैभन्दा उत्कृष्ट विचारहरू’ सूचीमा समावेश गरेको छ र १२ महिनाभित्र ५५० डलरको लक्ष्य निर्धारण गरेको छ । वेडबुशले लेख्यो, ‘टेस्लाका लागि ट्रम्प प्रशासनकै नेतृत्व सबैभन्दा राम्रो कुरा हुनसक्छ किनकि यसले स्वचालित गाडीहरूको लागि संघीय नियमहरू नरम पार्नेछ।’ विश्वभर टेस्लाको बिक्रीमा गिरावट हाल विश्वभर टेस्लाका कारहरूको बिक्री घटिरहेको छ । जर्मनीमा फेब्रुअरी महिनामा ७६ प्रतिशत, नेदरल्याण्डमा २४ प्रतिशत, स्वीडेनमा ४२ प्रतिशत, फ्रान्समा ४५ प्रतिशत, इटालीमा ५५ प्रतिशत, स्पेनमा १० प्रतिशत र पोर्चुगलमा ५३ प्रतिशतले बिक्रीमा गिरावट आएको छ । चीनमा उत्पादित टेस्ला गाडीहरूको विश्वव्यापी बिक्रीमा ४९ प्रतिशत गिरावट आएको छ । यो गिरावटले टेस्लाको भविष्यमा गम्भीर असर पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। कति घट्यो मस्कको नेटवर्थ ? ब्लूमबर्ग बिलेनियर्स इन्डेक्सका अनुसार एलन मस्कको नेटवर्थ यस वर्ष १०३ अर्ब डलरले घटेको छ । यद्यपि यसको बावजुद पनि उनी अझै विश्वकै सबैभन्दा धनी व्यक्ति बनेका छन् । अहिले मस्कको नेटवर्थ ३३० अर्ब डलर रहेको छ । यस वर्ष सम्पत्ति गुमाउने मामलामा पनि मस्क पहिलो स्थानमा छन् । उनको सम्पत्ति घट्नुको मुख्य कारण टेस्लाका सेयरहरूमा आएको भारी गिरावट हो । (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)

काठमाडौं । चीनले वृद्धवृद्धा र सामाजिक हेरचाहमा बौद्धिक कृतिमता (एआई) र बिग डाटाको प्रयोगलाई तीव्रता दिने बताएको छ । अधिकारीहरूले देशको कम जन्मदर र घट्दो श्रमशक्तिसँग जुधिरहेका बेला यो घोषणा गरिएको हो । ‘हामी सामाजिक सहायता, वृद्ध हेरचाह सेवा र अशक्तहरूका लागि सेवाहरूको क्षेत्रमा बिग डाटा र एआईजस्ता नयाँ प्रविधि र उत्पादनहरूको विकास र अनुप्रयोगलाई तीव्रता दिनेछौं,’ नागरिक मामिला मन्त्री लु झियुआनले चीनको वार्षिक राजनीतिक भेलाको ‘दुई सत्र’ का क्रममा गरिएको एक पत्रकार सम्मेलनमा भने । ‘यस कदमले सेवाहरूलाई ‘अधिक सुविधाजनक, अधिक सुलभ र अधिक मानकीकृत’ बनाउनेछ,’ लुले भने । सन् २०२४ मा चीनको जनसङ्ख्या लगातार तेस्रो वर्ष घटेको छ र त्यहाँ ६० वर्ष वा सोभन्दा बढी उमेरका ३१ करोडभन्दा बढी मानिस रहेका छन् । श्रमशक्ति खुम्चिँदै जाँदा सरकारले भविष्यको आर्थिक वृद्धिका लागि प्रविधिको प्रयोग गरिरहेको छ । गत जनवरीमा डिपसिकले आफ्नो च्याटबोटको पछिल्लो संस्करण सार्वजनिक गरेपछि स्थानीय सरकारहरूले आफ्नो सेवामा डिपसिकको एआई मोडेल लागू गर्न हतार गरेका छन् । डिपसिकको मूल्य कटौती ढाँचाले चिनियाँ कम्पनीहरूलाई उन्नत एआई चिप्सको बिक्रीमा अमेरिकी प्रतिबन्धको बावजुद यसका धेरै पश्चिमी एआई प्रतिस्पर्धीहरूलाई पछि पारेको छ । राष्ट्रपति सी चिनफिङले गत महिना निजी कम्पनीहरूका लागि एक दुर्लभ सङ्गोष्ठी आयोजना गर्दा यस क्षेत्रका लागि आधिकारिक समर्थनको सङ्केत गरेका थिए जसमा धेरै एआई र अन्य प्रविधि मालिकहरू सामेल रहेका र उनीहरूलाई ‘आफ्नो प्रतिभा देखाउन’ भनेका थिए । सङ्गोष्ठीमा डिपसिकका संस्थापक लियाङ वेनफेङका साथै टेन्सेन्ट, हुवावे र शाओमीजस्ता शीर्ष प्रविधि कम्पनी तथा फर्मका प्रतिनिधिहरू उपस्थित थिए ।