यसरी बनाउन सकिन्छ विराटनगर-धनकुटा-भेडेटार मोनोरेल-डा होमनाथ चालिसे
प्रदेश नं १ तुलनात्मक रुपमा पर्यटन व्यवसायको लागि धेरै राम्रो गन्तव्य हो । यो प्रदेशको तराइ भूभाग एवं पहाडी भूभाग सबै हराभरा र रमाइलो छ । तराईदेखि पहाडसम्मनै यातायातको सञ्जाल राम्रै बिस्तार भएको छ । तेस्तै धार्मिक पर्यटनको लागि त झनै प्रशिद्ध छ । यो प्रदेश पूर्वतर्फ दार्जलिङ्ग र दक्षिणमा बङ्गाल, र बिहारसंग जोडिएको छ । स्थलमार्ग भएर पूर्वबाट नेपाल प्रवेश चाहने तेस्रो मुलुकका पर्यटकका लागि काकडभित्ता प्रवेशद्वार हो । यो प्रदेश जलस्रोतमा पनि धनी छ । यहाको नदी नालाबाट ठूलो मात्रामा बिजुली निकाल्न सकिने सम्भाबना छ र यो दिशामा काम पनि अगाडी बढी रहेको देखिन्छ । यो प्रदेश नगदे बाली को लागि पनि प्रशिद्ध छ । चिया, अलैची, अदुवा, अम्रिशोको लागि यहाको पहाडी धरातलीय भूभाग उपयुक्त छ । भेडेटार भेडेटार बजार क्षेत्र पूर्वाञ्चलको रमणीय स्थलको रूपमा प्रख्यात छ । भेडेटार समुन्द्री सतहबाट १,४३० मिटर उचाईमा पहाडी क्षेत्रमा अवस्थित भएकोले मानिसहरू तराईको गर्मीबाट बच्न चिसो वातावरणमा रम्न र पहाडी एवं हिमाली भेगको सुन्दरता हेर्न आउने गर्दछन । उच्च पहाडमा रहेको बाह्रैमास चिसो हावा बहने हुनाले यहाँ गर्मी मौसममा शीतल हावा खान र जाडो मौसममा पिकनिकको लागि आउने मानिसहरूको भीड लाग्दछ । यहाँको चिसो हावापानी र मनोरम प्राकृतिक दृश्य अवलोकनका लागि तराई क्षेत्र र भारतका गर्मी ठाउँहरूबाट पनि मानिसहरू आउने गर्दछन् । भेडेटारको शिरमा शैलुङ्गडाँडा नामक एउटा अग्लो चुचुरो छ । २०३८ सालमा वेलायतका युवराज चाल्र्स शैलुङ्गडाँडाको टुप्पोमा चढ्नु भएको हुदाँ यस डाँडालाई चाल्र्स प्वाइन्ट नामकरण गरिएको हो । चाल्र्स प्वाइन्टको संरक्षण तथा पर्यटकको सुविधालाई ध्यानमा राखी जिल्ला विकास समिति धनकुटाबाट डाँडाको टुप्पोसम्म पुग्ने सिंढी निर्माण पुरा भएको छ र दृश्य अवलोकन टावर निर्माण भइरहेको छ । भेडेटारको मुख्य विशेषता भनेकै घाम र बादलको लुकामारी हो । छिनछिनमा मौसम परिवर्तन हुने विषेशता रहेको भेडेटारमा पाँचवटा ठूला सेमिनर हल सहितका ३५ वटा सुविधा सम्पन्न होटल खुलेका छन । त्यसैगरी निकट भविष्यमा सञ्चालनमा आउने तयारीमा १० वटा तारे होटल निर्माणधीन अवस्थामा छन । भेडेटारमा दैनिक दुई हजारदेखि २५ सयको संख्यामा पर्यटन घुम्न आउने गरेका छन । घुम्न आउने कुल पर्यटकको संख्याको ४० प्रतिशत भारतीय हुने गरेको छ । पूर्वाञ्चलमा सबैभन्दा बढी घुम्न रुचाउने पर्यटकीय गन्तव्यका रुपमा भेडेटारलाई लिन थालिएको छ । भारतबाट नजिकै भेडेटार भारतीय नाका बिहारको जोगबनीबाट झन्डै ६७ किमीको दुरीमा रहेको छ । बिहारको जनसंख्या झन्डै १० करोड छ जुन नेपालको भन्दा साढे तीन गुणा बढी हो । नेपाल को भू–बनोटको कारणले नेपालको अन्य भागबाट भेडेटार पुग्नु भन्दा बिहारको विभिन्न भागबाट छिटो एवं सस्तो किसिमले भेडेटार पुग्न सकिन्छ । उत्तरी बिहारमा बस्नेहरुले बास्तबमै भेडेटारको सौन्दर्यबाट लाभान्वित हुने मौका उठाउने सम्भाबना बढी छ । यसको लागि नेपालको पर्यटन बोर्ड, १ नं प्रदेश एवं स्थानीय निकायहरु, पर्यटन व्यवसायीहरुले त्यही किसिमले यो क्षेत्रको प्रचार प्रसार र पूर्वाधार विकाशमा जोड दिनुपर्नेछ । सबै कुरा अनुकुल भएको अबस्थामा वार्षिक लाखौ बिहारीहरूले भेडेटार तथा नेपालको हिमालयको दृष्याबलोकन गरी आनन्द लिन सक्ने छन । कसरी लाखौ पर्यटन भारतबाट आउन सम्भब छ त ? भेडेटार भारतको उत्तरप्रदेश, बिहार र पश्चिम बङ्गालबाट नजिकै पर्दछ । अहिले उत्तरप्रदेशको जनसंख्या २० करोड, बिहारको १० करोड र पश्चिम बंगालको जनसंख्या ९ करोड छ । बिहारबाट एक दिनको समयमै पनि भेडेटार १–२ घण्टा घुमेर मज्जाले फर्किन सकिन्छ । यस्तो अवस्थामा यी छिमेकी मुलुकका सीमाबर्ती जिल्लाबाट गर्मीको समयमा दिनहुँ हजारौ पर्यटक भेडेटार आएर यहाको छिनछिनमा बदलिने मौसमको आनन्द लिन सक्ने देखिन्छ । जोगबनी हुदै भेडेटार पुग्ने क्रममा विराटनगर महानगरपालिका, इटहरी उपमहानगरपालिका र धरान नगरपालिका पार गरेपछि मात्रै भेडेटार पुगिन्छ । तसर्थ भारतबाट वार्षिक लाखौ पर्यटक भित्र्याउने कार्यको लागि यी तिनवटै नगरपालिकाले भेडेटारसंग समन्वय गरेर कार्य गर्नु आवश्यक छ । विराटनगरबाट सिधै भेडेटारसम्म पुग्नको लागि यातायातको राम्रो व्यबस्था गरिनु आवष्यक छ । यसको लागि नया पूर्वाधार निर्माणमा पनि केन्द्र सरकार र स्थानीय सरकार मिलेर काम गर्नु आबश्यक छ । विराटनगर–भेडेटार मोनोरेल मोनोरेल बिजुलीबाट चल्छ । यो बस भन्दा केही ठूलो र डिब्वा जोडिएको हुन्छ । जमिनबाट उठाइएको बीमको सहारामा एउटै ट्रयाकमा यो रेल गुड्छ । एउटै ट्रयाकमा गुड्ने भएकाले मोनो भनिएको हो । मोनो रेल कुदाउन ठाउँठाउँमा पिलर गाडेर ट्रयाकलाई जोडिन्छ । मोनो रेलको पांग्राले ट्रयाकलाई दुवैतिरबाट समाउँछ । मोनोरेल वातावरणमैत्री मानिन्छ । वायु र ध्वनी प्रदुषण कम हुन्छ । नागरिकको स्वास्थ्यमै सुधार आउँछ । डिब्वाको संख्या अनुसार ५० देखि ४ सयजना सम्म एकैपटक यात्रा गर्न सक्छन् । मोनोरेलको निर्माण गर्न केहि महँगो पर्नसक्छ । एउटा अध्ययनले एक किमी मोनोरेलको निर्माण गर्न झन्डै २ देखि ३ अरब रुपैयाँ लाग्ने देखाएको छ । यो हिसाबले विराटनगरदेखि धरानसम्म समथर जमिन भएको ४६ किमीमा प्रति किमी २ अरब ले हिसाब गर्दा झन्डै एक खरब रुपैयाँ लाग्ने देखिन्छ । धरानदेखि भेडेटारसम्मको उकालो र घुमाउरो १६ किमी बाटोमा झन्डै आधा खरब गरी मोटामोटी झन्डै एक खरब पचास अरब रुपैयाँ लाग्ने देखिन्छ । धरानदेखि भेडेटारको घुमाउरो बाटोमा सिधै ठाडो किसिमले मोनोरेल चलाउन सकेमा यो दूरी अझ कम भई झन कम लागतमा बनाउन सकिने सम्भावना पनि छ । यो मोटामोटी अनुमान मात्र हो, कति खर्च लाग्ला भन्ने कुरा त बिस्तृत अध्यन प्रतिबेदन तयार गरेपछि मात्र थाहा हुन्छ । के यो सम्भब छ त ? यस्तो किसिमको पूर्वाधार विकासमा राज्यले दीर्घकालिन सोच राखेर कार्य गर्नुपर्छ । भेडेटार पुगेका व्यक्तिको एक दिन बसाइ लम्ब्याउन हिले, तीनजुरे मिल्के र जल्जलेमा समेत पुर्याउने सोच राख्नुपर्छ । यहि किसिमले भेडेटारदेखि धनकुटा, हिले र त्यो भन्दा उत्तरतिरको बाटोको विकास हुनु जरुरी छ । यो करिडोर विकाश दीर्घकालिन रणनीतिक उद्देश्यले ध्यान दिनुपर्ने र यसका प्रमुख साझेदार बिराटनगर महानगरपालिका, इटहरी उपमहानगरपालिका, धरान नगरपालिका र भेडेटार हुन् । यसका अतिरिक्त धनकुटा नगरपालिकालाई पनि सहभागी बनाउन सकिन्छ । यिनीहरुले नै नमुनाको रुपमा यो करिडोर र पर्यटकिय विकासको लागि बिशेष पहल गर्नु आबश्यक छ । यसको लागि यी माथि उल्लेखित स्थानीय निकायहरुको सहभागितामा एउटा पब्लिक कम्पनी खोल्न सकिन्छ । तीन वर्षको लागि सबैले बजेट छुट्टाउने अथवा सफ्टलोनको लागि दातृनिकायसंग, नेपाल सरकारलाई अनुरोध गर्ने, निजी क्षेत्रलाई पनि सहभागी बनाउने, नेपाल सरकारले अगाडी सारेको पब्लिक प्राइभेट पार्टनरशिप मोडालिटी र सर्बसाधारणलाई सेयर निस्कासन गर्न सकिन्छ । सर्बसाधारणलाई सेयर निष्काशन गर्दा राज्यले दिने रकम अनुदानमा परिणत हुने गरी नाफामा जाने प्रत्याभूति गरिनुपर्छ । यदि यो मोडालिटीमा यस परियोजना बनाउने सकेमा विकास निर्माणमा नेपालमा यो एउटा नयाँ प्रयोग गर्नसक्छ । मोनोरेलको विकासले बिहारदेखि भेडेटारसम्म जाने भारतीय पर्यटकलाई सहज मात्र बनाउने होइन, यसले दिन प्रतिदिन तेहा घुम्न आउने पर्यटकको संख्यामा पनि धेरै वृद्धि हुन्छ । यो सँगै भेडेटारको सुन्दरतामा कमि नआवोस भन्नको लागि अहिले देखि नै गुरु योजना बनाई जथाभाबी घर बनाउने कार्यलाई निरुत्साहित गर्ने, खुल्ला जमिनलाई बचाएर राख्ने र रात बिताउन चाहने पाहुनाहरुका लागि स्तरीय होटलमा लगानी बढाउनु आबस्यक छ । यसका अतिरिक्त त्यस क्षेत्रमा बस्ने जात जातीहरुको सास्कृतिक पक्षलाई पनि संरक्षण र सम्वद्र्धन गर्नु आवस्यक छ । (डा चालिसे जीवन विकास समाजको अनुसन्धान संयोजक तथा नेपाल जनसंख्या संघको उपाध्यक्ष छन्)
कुमारी बैंकको १७ औं वार्षिकोत्सवमा रक्तदान
काठमाडौं । कुमारी बैंक लिमिटेडले १७ औं वर्ष सफलतापूर्वक सम्पन्न गरी १८ औं वर्षमा प्रवेश गरेको उपलक्ष्यमा रक्तदान कार्यक्रम आयोजना गरेको छ । बैक कर्मचारी संघले आयोजना गरेको रक्तदान कार्यक्रममा बैंकका कर्मचारी एवंम ग्राहकहरु गरि १०३ जनाले रक्तदान गरेको बताइएको छ । सोही उपलक्ष्यमा बैंकले साताव्यापी संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व अन्तर्गत आफ्ना शाखाहरुमार्फत विभिन्न कार्यक्रमहरु आयोजना गर्ने भएको जानकारी दिएको छ । कुमारी बैंकले नेपालमा प्रचलित परम्परागत बैंकिङ पद्धतिलाई नयाँ प्रविधिको प्रयोगमार्फत ग्राहक वर्गको सुविधा र चाहना अनुरुपका सेवा तथा सुविधाहरू प्रदान गर्दै आएको छ । हाल बैंकले ७२ शाखा, २ एक्सटेन्सन काउन्टर तथा ५८ वटा एटीएमद्वारा आधुनिक बैकिङ सेवा उपलब्ध गराईरहेको छ ।
सनराइज बैंकले शाखकर्मीलाई स्वास्थ्य बीमा अन्तर्गत २२ हजार भुक्तानी
काठमाडौं ।सनराइज बैंक लिमिटेडले आफ्ना बचत खाताका ग्राहकहरुको लागि ‘स्वास्थ्य बीमा सुविधा’ प्रदान गर्दै आएको छ । उक्त बीमा अन्तर्गत बैंकका बचतकर्ताहरुले अस्पताल भर्ना भई स्वास्थ्य उपचार गराउँदा लाग्ने खर्च रू १ लाखमा नबढ्ने गरी आफ्नो बचत खातामा रहने बार्षिक औषत मौज्दातको २५ प्रतिशत वा विल रकम मध्ये जुन कम हुन्छ सो रकम दाबी गर्न पाइने व्यवस्था गरेको छ । सोही क्रममा बैंकका भक्तपुर शाखाका ग्राहक राजेन्द्रकुमार शाखकर्मीलाई एपेन्डिक्सको शल्यक्रियाको क्रममा लागेको उपचार खर्च रू २२ हजार ६१ बराबरको रकम बैंकका नायब महाप्रबन्धक अपछकुमार यादबले प्रदान गरेका छन् । बैंकले उल्लेखित स्वास्थ्य बीमा सुविधाको अतिरिक्त आफ्ना बचत खाताका ग्राहकहरुको लागि ‘सामुहिक दुर्घटना बीमा सुविधा’ समेत प्रदान गर्दै आइरहेको जनाएको छ । उक्त सुविधा अन्तर्गत दुर्घटनामा परि कुनै बचतकर्ताको मृत्यु वा स्थायी तवरले अशक्त भएमा ५ लाख रुपैयाँ नबढ्ने गरी बचत खातामा रहेको मौज्दातको ४ गुणासम्म दाबी गर्न सकिने व्यवस्था गरेको जानकारी गराएको छ । बैंकका अनुसार ग्राहकहरुले खाता खोलेको पहिलो दिनबाट नै ती दुवै बीमा सुविधाहरु प्राप्त गर्न सकिनेछ
बीरगञ्ज, बुटवल र बिराटनगरमा एनआईबिएलएस क्यापिटलको नयाँ शाखा
काठमाडौं । एनआईबिएलएस क्यापिटल लिमिटेडले एकै साथ बीरगञ्ज, बुटवल र बिराटनगरमा थप ३ नयाँ शाखाहरु विस्तार गरेको छ । नेपाल इन्भेष्टमेन्ट बैंक लिमिटेडको पूर्ण स्वामित्व भएको उक्त सहायक कम्पनीले आफुलाई अग्रणी रुपमा स्थापित गर्दै मर्चेन्ट बैंकिङ अन्तर्गतका सेवाहरु विभिन्न संस्थाहरुबाट सर्वसाधारणहरुलाई सेवा प्रदान गर्दै आएको बताइएको छ । हाल विस्तार गरिएको नयाँ शाखाहरुबाट शेयर निष्काशन तथा बिक्री प्रबन्ध, शेयर रजिष्ट्रेशन, धितोपत्र प्रत्याभूती, लगानी व्यवस्थापन, निक्षेप सदस्य र सामुहिक लगानी कोष अन्तर्गतका सेवाहरुलाई थप व्यवस्थित गर्ने कम्पनीको भनाइ छ । कम्पनीले हालसम्म १ लाख ५० हजार भन्दा बढी हितग्राही खाता संचालन गरिरहेको बताएको छ । साथै बिभिन्न बैंक/वित्तीय संस्था, बीमा कम्पनी, जलविद्युत कम्पनी तथा होटल गरी जम्मा ३७ वटा कम्पनीहरुको शेयर रजिष्ट्रेशन सम्बन्धी कार्य गर्दै आइरहेको छ । आफ्नाग्राहकहरुको विश्वास र व्यापकतालाई मध्यनजर गर्दै कम्पनीले भविष्यमा अन्य प्रमुख शहरहरुमा समेत शाखा विस्तार गर्दै जाने योजना गरेको छ । नेपाल इन्भेष्टमेन्ट बैकका सबै शाखाहरु लगायत कम्पनीको लालदरवार काठमाडौं, लगनखेल ललितपुर, चिप्लेढुङगा पोखरा लगायत स्थानहरुबाट विभिन्न सेवाहरु उपब्ध भइरहेको कम्पनीको भनाइ छ ।
नविल बैंकलाई बम्पर उपहार योजना चलाउन राष्ट्र बैंकले स्वीकृत दिएको छ– अनिल शाह
काठमाडौं । नबिल बैंकलाई बम्पर उपहार योजना चलाउन नेपाल राष्ट्र बैंकले स्वीकृति दिएको नविल बैंकका कामु प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अनिल केशरी शाहले बताएका छन् । राष्ट्र बैंकको निर्देशन विपरित नविल बैंकले बम्पर उपहार योजना सञ्चालन गरेको बारेमा विकासन्युजमा समाचार प्रकाशित भएपछि शाहले ‘राष्ट्र बैंकको सहमति र स्वीकृतिमा’ बम्पर उपहार योजना सञ्चालन गरेको जनाएका छन् । ‘हामीले बम्पर उपहार योजनाबारे विस्तृत जानकारी राष्ट्र बैंकलाई दिएका छौं र नियामक राष्ट्र बैंकको तर्फबाट लिनु पर्ने सबै प्रकारको सहमति र स्वीकृति लिएका छौं’ शाहले विकासन्युजलाई लिखित पठाउँदै लेखेका छन्–‘सबै प्रकारको स्वीकृति लिनुपर्दा यो योजना सार्वजनिक हुन ढिला भएको थियो ।’ नगद फिर्ता गर्ने यस्तो योजना अरु बैंकहरुले यसअघि नै ल्याएको उनले स्मरण गराएका छन् । यसअघि अरु बैंकहरुले भिसाकार्डबाट सपिङ गर्दा सबै ग्राहकलाई समान रुपमा नगद फिर्ता योजना सार्वजनिक गरेका थिए । तर नविल बैंकले भिसाकार्डबाट खरिद गर्नेमध्ये सबैभन्दा बढी कारोबार गर्ने एक जनालाई २६ लाख ९६ हजार रुपैयाँ मूल्य पर्ने कार बम्पर उपहार दिने घोषणा गरेको छ । उक्त योजना राष्ट्र बैंकको नीति र निर्देशन विपरित भएको राष्ट्र बैंकका अधिकारीहरुले नै बताएका छन् ।
नेपाल सेवा लघुवित्तले आईपीओ निष्कासन गर्न पायो अनुमति, ४ करोड २० लाखको आउने
काठमाडौं । नेपाल सेवा लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडले साधारण सेयर (आईपीओ) निष्कासन गर्न अनुमाति पाएको छ । धितोपत्र बोर्डले मंगलबार नेपाल सेवा लघुवित्तलाई ४ करोड ४० लाख रुपैयाँ बराबरको ४ लाख २० हजार कित्ता आईपीओ निष्कासन गर्न अनुमति दिएको हो । ७० प्रतिशत संस्थापक र ३० प्रतिशत साधारण सेयर रहेको छ । सेयर निष्कासन तथा बिक्री प्रवन्धकमा एनएमबी क्यापिटल लिमिटेड रहेको छ ।
प्रोग्रेशिभ फाइनान्स लिमिटेडको एक्सटेन्सन काउन्टर पुल्चोकमा
काठमाडौं । मंगलबार प्रोग्रेशिभ फाइनान्स लिमिटेडले ललितपुर म.न.पा वडा नं. २०, पुलचोकस्थित ललितपुर महानगरपालिकाको हाताभित्र बैंकिङ सेवा प्रदान गर्न केन्द्रिय कार्यालय मात हत रहने गरि एक्सटेन्सन काउन्टर शुरु गरेको छ । कम्पनीका अध्यक्ष किशोर कुमार महर्जनको उपस्थितिमा ललितपुर महानगरपालिकाका मेयर चिरीबाबु महर्जनद्वारा संयुक्त रुपमा कार्यक्रमबीच विधिवत उक्त काउन्टरको उद्घाटन गरिएको फाइनान्सको भनाइ छ । कार्यक्रममा फाईनान्स का अध्यक्ष किशोर महर्जनले उक्त वित्तीय संस्था तथा काउन्टर कार्यालयको आवश्यकताका बारेमा जानकारी गराएका थिए । उनका अनुसार काउन्टरबाट सेवाग्राहीहरुले दस्तुर संकलन, बचत/निक्षेप जम्मा तथा भुक्तानी लागयत सम्बन्धि सेवा प्रदान गरिनेछ । हाल फाईनन्सले केन्द्रिय कार्यालय, शाखा कार्यालय तथा काउन्टर कार्यालय गरि ५ स्थानबाट आफ्नो सेवा प्रदान गरिरहेको बताएको छ ।
वाणिज्य बैंकले साढे ५ अर्बसम्म विदेशबाट ऋण लिन पाउने, सबैभन्दा बढी कृषि विकासको, हेर्नुस कुन बैंकले कति पाउँछन्
काठमाडौं । वाणिज्य बैंकले विदेशी बैंकबाट ५ अर्ब ५० करोड रुपैयाँसम्म ऋण लिन पाउने भएका छन् । नेपाल राष्ट्र बैंकले प्राथमिक पुँजीको २५ प्रतिशतसम्म मात्र परिवत्र्य विदेशी मुद्रामा ऋण लिन पाउने व्यवस्था गरेपछि बैंकहरुले सो रकम बराबर रकम मात्र पाउने भएका हुन् । ८ अर्ब रुपैयाँ चुक्तापूँजी भएको बैंकले पनि २ अर्ब रुपैयाँसम्म ऋण लिन पाउने व्यवस्था गरेको राष्ट्र बैंक विदेशी विनिमय विभागका कार्यकारी निर्देशक भिष्मराज ढुङानाले बताए । उनकाअनुसार २८ वटै वाणिज्य बैंकले ६३ अर्ब रुपैयाँ विदेशबाट ऋणलिन पाउने छन् । सबैभन्दा बढी ऋण लिन कृषि विकास बैंकले पाउने भएको छ ।कृषि विकासको प्राथमिक पुँजी २२ अर्ब रुपैयाँ रहेको छ । १२ अर्ब रुपैयाँ प्राथमिक पुँजी भएको बैंकले ३ अर्ब रुपैयाँसम्म विदेशी बैंकबाट ऋण लिन पाउने छन् । ७ वटा बैंकको प्राथमिक पुँजी १२ अर्ब रुपैयाँ भन्दा बढी छ । यी बैंकले न्युनत्म ३ देखि बढीमा साढे ५ अर्ब रुपैयाँसम्म ऋण लिन पाउने छन् । धेरै ऋण लिन पाउनेमा स्ट्यान्डर्ड चाटर्ड बैंक, नविल बैंक, कृषि विकास बैंक, नेपाल बैंक, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट बैंक, हिमालयन बैंक, एभरेष्ट बैंक रहेका छन् । सरकार स्वामित्वको राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको प्राथमिक पुँजी साढे ११ अर्ब रुपैयाँ छ । नेपाल इन्भेष्टमेन्ट बैंकको १९, स्ट्याण्डर्ड चाटर्डको १८, नविल बैंकको १५, हिमालयन बैंकको १४ र नेपाल बैंकको १२ अर्ब रुपैयाँ प्राथमिक पुँजी रहेको छ । बैंकहरुले विदेशी बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट लिएको ऋण सेयर बजार, हाउजिङ, जग्गा विकास र रियलस्टेट जस्ता अनुत्पादक क्षेत्रमा लगानी गर्न नपाउने भएका छन् । केन्द्रीय बैंकले विदेशबाट लिने ऋण जलविद्युत, प्रसारणलाइन, केवलकार, विमानस्थल, सुरुङमार्ग, सडक, पुल निर्माण जस्ता राज्यको प्राथमिकता प्राप्त उत्पादनमुलक क्षेत्रमा मात्र लगानी गर्न पाउने व्यवस्था गरेको छ । ऋण रकम विदेशी मुद्रा आर्जन गर्ने पर्यटन, कृषि, लघुवित्त क्षेत्रमा पनि कर्जा प्रवाह गर्न पाउने छन् । अन्तर बैंक कारोबारमा सो पुँजीको प्रयोग गर्न नपाइने नीतिमा उल्लेख छ । विदेशी वित्तीय संस्थाबाट लिएको ऋण भुत्तानी अवधि न्युनतम १ देखि ५ वर्षसम्म हुने छ । केन्द्रीय बैंकले स्वीकृति दिएमा नविकरण गर्न पाइनेछ । यसैगरी ऋणको ब्याज तथा ऋणदाताले लिने शुल्क ६ महिनाको लिवरेज थप ३ प्रतिशतसम्म हुनेछ । ब्याज बाहेक अन्य कमशिन शुल्क बुझाउन नपाइने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । विदेशी बैंकबाट ऋण लिदा नेपाली बैंकले धितो र जमानत राख्न नपाईने व्यवस्था गरिएको छ । विदेशबाट ऋण लिनका लागि एनएमबी बैंक र एनआईसी एसिया बैंकले मात्र स्वीकृति मागेका छन् । एनएमबीले डेढ अर्ब रुपैयाँ ऋण लिन स्वीकृति मागेको छ । उसले विश्व बैंकअन्र्तगतको अन्तराष्ट्रिय वित्त निगम (आईएफसी) संग ऋण सम्झौता गरेको छ । गत वर्षदेखि लगानीयोग्य पुँजीको संकट बढेपछि यो समस्या समधानका लागि राष्ट्र बैंकले विदेशबाट ऋण लिनका लागि बाटो खोलिदिएको हो ।
