मौद्रिक नीतिले ७ दशमलब २ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धिदर ल्याउन सघाउँछ: शिवाकोटी
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले सरकारको चालु आर्थिक वर्षमा लक्ष्य गरेको ७ दशमलब २ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धिदर लक्ष्य हासिल गर्न सहयोगी हुने मौद्रिक नीति तर्जुमा गरेको छ । आइबीएन मिडिया एण्ड रिसर्च तथा नेपाल बैंकर्स संघ संयुक्तरुपमा आइतबार राजधानीमा आयोजना गरेको मौद्रिक २०७४/७५ विषयक अन्तर्क्रिया कार्यक्रममा उत्पादनशील क्षेत्रमा बैंकहरुको कर्जा लगानी वृद्धि तथा केन्द्रीय बैंकबाट प्रदान गरिने पुनर्कर्जा सुविधा विस्तारले सरकारले लक्ष्य गरेको आर्थिक वृद्धिदर हासिल गर्न सहयोगी हुने नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर चिन्तामणी शिवाकोटी बताउँछन् । सरोकारवालाहरुले उत्पादनशील क्षेत्रमा कर्जा बढाउने केन्द्रीय बैंकको नीतिले देशभित्र उत्पादन वृद्धि, रोजगारी सिर्जना मार्फत् गरिबी न्यूनीकरण तथा व्यापारघाटा घटाउन मद्दत पुग्ने बताएका छन् । केन्द्रीय बैंकले मौद्रीक नीतिले कर्जा विस्तारमा अंकुश नलगाएको भन्दै बैंक तथा वित्तिय संस्थाहरुलाई निक्षेप संकलनको आधारमा संयमित भएर लगानी गर्न प्रेरित गरेको नेपाल राष्ट्र बैंकका कार्यकारी निर्देशक नारायण प्रसाद पौडेलले बताए । निक्षेप तथा कर्जा दुवैतर्फ ब्याजदर अस्वभाविक ढङ्गले वृद्धि हुँदै गएको सन्दर्भ उल्लेख गर्दै नेपाल बैंकर्स संघका अध्यक्ष अनिल केशरी शाहले स्वभाविक ब्याजदर वृद्धिले मात्र स्वस्थ अर्थतन्त्रलाई टेवा पुर्याउने बताएका छन् । त्यस्तै, बीमा समितिका अध्यक्ष चिरंजीवि चापाइगाई सहित उद्योग व्यवसायीका साथै विभिन्न कलेजमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरुको सहभागिता रहेको उक्त कार्यक्रममा नेपाल उद्योग परिसंघको बैंकिङ्ग समितिका सभापति अनलराज भट्टराईले आर्थिक वर्ष २०७४/७५ को मौद्रिक नीति विषयक कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए भने नेपाल राष्ट्र बैंकका कार्यकारी निर्देशक नारायण पौडेलले टिप्पणी गरेका छन् ।
कसले अड्काउँदैछ बाहिरी चक्रपथको फाइल ? घर भत्किने झोँकमा सडक विस्तार विरुद्ध सहसचिव
काठमाडौं । बहुप्रतिक्षित बाहिरी चक्रपथ आयोजनाको पाइलट प्रोजेक्ट सुरु हुनै लाग्दा शहरी विकास मन्त्रालयमा फाइल अड्कीएको छ । मन्त्रालयको शहरी विकास तथा पुर्वाधार योजना महाशाखाका प्रमुख शम्भु केसीको अगुवाईमा बाहिरी चक्रपथको फाइल रोकिएको हो । तर केसीले भने आफुले नियम कानुनको पालना होस भन्ने मात्रै चाहेको बताएका छन् । ‘हामीले १० सौं हजार नागरिकको सम्पतिसँग जोडिएको बाहिरी चक्रपथको काम नियम कानुनका सबै धारा पालना हुने गरि अघि बढोस भन्ने मात्रै चाहेका हौं, फाइल अड्काउने कुनै सोँच छैन’, केसीले भने । तर उपत्यका विकास प्राधिकरणले काठमाडौंमा सडक विस्तारका क्रममा केसीको घर समेत भत्किने भएपछि उनी सडक विस्तार र बाहिरी चक्रपथका विरुद्ध लागि परेको आरोप लागेको छ । केसीको बानेश्वरस्थित पञ्चकुमारी मार्गमा रहेको भवनको पर्खाल र घरको केहि अंश भत्किने देखिएको छ । ‘केसीको पर्खाल र घर गरि ढेड मिटर जति संरचना भत्किने देखिएको छ, प्राधिकरणले चिनो समेत लगाईसकेको छ, घर भत्किने झोँकमा केसीले बाहिरी चक्रपथको फाइल रोकेका हुन’, उपत्यका विकास प्राधिकरण श्रोतले भन्यो । केसीले पनि उपत्यका विकास प्राधिकरणको काम जनताको घर भत्काउने नभएर विकासको मापदण्ड बनाउने मात्रै भएको बताए । ‘प्राधिकरणको काम आफैं घर भत्काउँदै हिड्ने होइन, उसले मापदण्ड बनाउने र त्यसको कार्यान्वयनका लागि समन्वय गर्ने हो, तर यहाँ त प्राधिकरण जनताका घरमा डोजर लगाउँदै हिडिरहेको छ’, केसीले भने । केसीले बाहिरी चक्रपथको फाइल अड्काएपछि शहरी विकास मन्त्रालयका सचिव दिपेन्द्र नाथ शर्माले हस्तक्षेप गरेका छन् । शर्माले उपभोक्ता समिति गठनको विवरण, अधिग्रहण हुने जमिन, भत्काईने भौतिक संरचनाको विवरण मागेका छन् । ‘सचिवज्युको पत्र आएको छ, त्यसमा केहि कुरा प्रष्ट पार्न भनिएको छ, हामीले ती विवरण डिपिआर स्विकृत हुँदा नै प्रष्ट पारिसकेका थियौं, अब फेरी पठाउँछौं’, बाहिरी चक्रथ आयोजनाका अधिकृत ध्रुव प्रसाद सापकोटाले भने । बाहिरी चक्रपथ सडकको पाइलट प्रोजेक्टको डिपिआर स्विकृत भैसकेको छ । ६ अर्ब लागतमा ६ दशमलब १६८ किलोमिटर सडक निर्माण लागिएको हो । त्यसका लागि सडकको दाँया बायाँ २५०/२५० मिटर जमिन अधिग्रहण हुनेछ । बाहिरी चक्रपथमा ५० मिटरको सुबिधा सम्पन्न सडक र बाँकी जमिनको व्यवस्थित शहरीकरणको योजना अनुसार बस्ती विकास गरिनेछ ।
आन्तरिक राजश्व कार्यालयको राजस्व संकलन अब ग्लोबल आइएमई बैंकबाट
काठमाडौं । ग्लोबल आइएमई बैंकले साउन १ गते ४ वटा आन्तरिक राजश्व कार्यालयहरु, लाहान, जनकपुर, धरान र तुल्सीपुर दाङ्गको राजश्व संकलन सेवा शुरु गरेको छ । लाहान, जनकपुर, धरान र तुल्सीपुर दाङ्गमा रहेका आन्तरिक राजश्व कार्यालय परिसरमा काउण्टर स्थापना गरिे राजस्व संकलन शुरुवात गरेको हो । यसअघि बैंकले यातायात व्यवस्था कार्यालयहरु गण्डकी अञ्चलको पोखरा, कोशी अञ्चलको इटहरी र नारायणी अञ्चलको वीरगञ्जको पनि राजश्व संकलन गरिरहेको छ । त्यस्तै बैंकले परराष्ट्र मन्त्रालय राहदानी विभाग, महानगरीय ट्राफिक प्रहरी प्रभाग, त्रिभुवन विश्वविद्यालय र्कीतिपुर, अध्यागमन विभाग, उद्योग विभाग परिसर, यातायात व्यवस्था कार्यालय मोटरसाईकल सतुङ्गल लगायतका सरकारी कार्यालयहरुमा पनि राजश्व संकलन सेवा प्रदान गर्दै आइरहेको छ । देशका हरेक क्षेत्र र बर्गसम्म बैंकिङ्ग सेवाको पहुँच पुर्याउने उदेश्यले बैंकले आफ्ना ११२ शाखा, ११४ एटिएम, ५ वटा एक्सटेन्सन काउण्टर, ४६ वटा शाखारहित बैंकिङ्ग सेवा मार्फत आफ्ना ७ लाख भन्दा वढि ग्राहकहरुलाई सेवा प्रदान गर्दै आएको छ ।
माछापुच्छ्रे बैंकको विशेष साधारणसभा साउन २२ गते, के के छन् विशेष प्रस्ताव ?
काठमाडौं । माछापुच्छ्रे बैंकको विशेष साधारणसभा आगामी साउन २२ गते हुने भएको छ । सो प्रयोजनको लागि साउन ९ गते बैंकको बुक क्लोज हुने भएको छ । उक्त सभा सम्बन्धि निर्णय असार २७ गते बसेको कम्पनीको सञ्चालक समितिको बैठकले गरेको हो । आगामी २२ गते बस्न लागेको विशेष साधारणसभामा बैंकले विभिन्न विशेष प्रस्तावहरु लैजाँदै छ । बैंकले साभामा हाल पोखराको कास्कीमा रहेको बैंकको रजिष्टार्ड(केन्द्रीय) कार्यालय काठमाडौंको लाजिम्पाटमा स्थानान्तरण गर्ने प्रस्ताव लैजाँदै छ । त्यस्तै, बैंकको उद्देश्य प्राप्त गर्न गरिने कामहरुमा आश्वा प्रणाली लगायतका प्रणालीहरु अपनाई सार्वजनिक रुपमा निष्काशन गरिने धितोपत्र खरिदको दरखास्त संकलन सम्बन्धि कार्य गर्ने व्यवस्था थप गर्ने बैंकले जनाएको छ । साथै, बैंकको सञ्चालक समितिको संरचानाममा परिवर्तन गरी संस्थापक समूहका शेयरधनीहरुबाट ४ जना, सर्वसाधारण समूहका शेयरधनीबाट २ जना र स्वतन्त्र (व्यवसायीक विशेषज्ञ) १ जना गरी कूल ७ जना सञ्चालक रहने गरी सञ्चालक समिति कायम गर्ने कम्पनीको प्रस्ताव रहेको छ । त्यस्तै, बैंकको स्वतन्त्र सञ्चालक एक कार्यकालका लागि मात्र नियुक्त हुन सक्ने व्यवस्था थप गर्ने बैंकले जनाएको छ ।
अस्पतालमा एपोइन्टमेन्ट लिन “हाम्रो हस्पिटल”को नयाँ संस्करण मोबाइल एप्प
अस्पतालमा एपोइन्टमेन्ट लिन “हाम्रो हस्पिटल”को नयाँ संस्करण मोबाइल एप्प ल्याएको छ । अस्पतालमा भएका सबै सुविधा र सबै चिकित्सकहरु यस एप्पमा समावेस हुने हुँदा बिरामी, अस्पताल र चिकित्सक सबैले सेवा लिन र दिन सक्नेछने प्रेस विज्ञप्तिमा जारी छ । “हाम्रो हस्पिटल” एप्प २०७२ मा संचालनमा आएको थियो तर २०७४।४।१ गते उक्त एप्पको नयाँ संस्करण भित्रिएको छ जस्मा अझै बढि सुबिधा र बिषेशताहरु समावेश गरिएको छ । स्वास्थ्य सम्बन्धि लेख, समाचार, टिप्स एंव अन्य महत्वपूर्ण गतिबिधिहरु पनि यस एप्पमा समावेश गरि वेव शाईटको पनि नयाँ संस्करण सुरु गरिएको छ । कम्पनिको अनुसार हाम्रो हस्पिटल एप्प अझ सरल एंव अति उपयोगी हुने हुदाँ सर्वसाधारणको पहिलो रोजाइमा रहने विश्वास लिएको छ। यस एप्प बाट नजिकको अस्पताल खोजी डाक्टरसंग एपोइन्टमेन्ट लिने सुबिधा रहेको छ । एपोइन्टमेन्ट लिईसकेपछि एपोइन्टमेन्ट समयको अलार्म नोटिफिकेसन पनि यस एप्पले दिन्छ साथसाथै औषधी खाने समयको अलाम मेडिसिन ट्रयाकर पनि यस एप्पमा रहेको छ । आपत्कालीन समयमा आवश्यक पर्ने सेवाको फोन नम्बरहरु पनि उपलब्ध गरिएको जानकारी दिइएको छ । हाम्रो हस्पिटल एप्पको मुख्य उद्देश्य भनेको प्रयोग कर्तालाई उत्कृष्ट स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्नु हो । यस एप्पमा हस्पिटल, डाक्टर र औषधिबारे पूर्ण जानकारी रहेको र अस्पतालमा एपोइन्टमेन्ट लिने सुबिधा रहेको छ। यस एप्पमा १सय भन्दा धेरै हस्पिटल, १ हजार भन्दा बढि डाक्टरहरु, ५ सय भन्दा माथी फार्मेसीकोे जानकारी रहेको छ । यस एप्प प्रयोगकर्ताले सजिलै गुगल प्ले स्टोर बाट निःशुल्क डाउनलोड गर्न सक्ने छन्।अस्पताललाई पनि यस एप्प, बिनाशुल्क उपलब्ध गराइएको छ जसबाट उनीहरुले एप्पबाट आएको एपोइन्टमेन्ट हेर्न सक्नेछन्। यस एप्प बिरामी, अस्पतालका लागि मात्र नभएर सबैका लागि लाभदायक छ । केहि समय भित्र काठमाडौंका सबैै अस्पताललाई एप्पमा आवद्ध गरेर बिरामी र उनिहरुका आफन्तलाई सहज एपोइन्टमेन्टको सुबिधा दिईने कम्पनिको योजना रहेको छ ।
नेप्सेमा दुई कम्पनीको एक करोड ४१ लाख कित्ता सेयर सूचिकृत, हेरौँ क-कसको कति?
काठमाडौं । नेप्सेमा एकैदिन दुई कम्पनीको एक करोड ४१ लाख कित्ता हकप्रद सेयर सूचिकृत भएको छ । आइतबार मात्रै सिटिजञ्स बैंक इन्टरनेशनल र गरिमा विकास बैंकको गरी सो मात्राको हकप्रद सेयर सूचिकृत भएको हो । बजारमा सिटिजञ्स बैंकको १ करोड ३८ लाख ४३ हजार ३७९ कित्ता हकप्रद सेयर थपिएको छ । त्यस्तै, सोही दिन गरिमा विकास बैंकको पनि ३ लाख ४५ हजार ९१८ कित्ता हकप्रद थपिएको छ ।
शून्य लगानीमा महानगरको सडक झिलिमिलि बन्दै, साथमा वार्षिक ३ करोड राजश्व आम्दानी पनि
काठमाडौं । आईडिया लगाउनुपर्छ, शून्य लगानीमा पनि पूर्वाधार विकास गर्न सकिन्छ । साथै, त्यही पूर्वाधारबाट वार्षिक करोडौ रुपैयाँ आम्दानी गर्न सकिन्छ । यो सपना होइन, कथा सुनाएको पनि होइन, वास्तविकता हो । र, टाढाको कुरा पनि होइन, राजधानीको सडकमा भईरहेको वास्तविकता । राजधानीका मुख्य सडकहरुमा अहिले धमाधम सोलार वत्तिसहितको पोल गाडीदैँ छ । काठमाडौं महानगरपालिकाको सडकमा राखिदैँ गरेका यी सोलार बत्ति र पोलमा महानगरपालिकाले एक रुपैयाँ पनि लगानी गरेको छैन । नेपाल सरकार वा विदेशी दाताले अनुदान दिएका पनि छैनन् । महानगरपालिकाका प्रवक्ता ज्ञानेन्द्र कार्कीका अनुसार काठमाडौ उपत्यकाको थापाथली, माइतीघर, कोटेश्वर, चाबहिल, टेकु, कालीमाटी, त्रिपुरेश्वर लगायतका महानगरभित्रको प्रमुख सडकहरुमा सोलार बत्ति राखिदैछ । यी सडकमा १२८५ वटा पोलमा सोलार बत्ति राखिदैछ । सरकारी-निजी साझेदारी (पब्लिक प्राइभेट पार्टनरसीप) मोडलमा सडकमा सोलार बत्ति राख्दा महानगर वा सरकारको तर्फबाट लगानी शून्य छ । रोशन श्रीवास्तव यो पूर्वाधार निर्माण गर्दा सरकारको लगानी शुन्य मात्र भएन, उल्टै तिनै सडक बत्तिबाट महानगरले वार्षिक १ करोड ३४ लाख रुपैयाँ रोयल्टी पाउने छ । त्यस्तै वार्षिक २ करोड ५० भन्दा बढी विज्ञापन शुल्क आर्जन हुनेछ । लोडसेडिङका कारण सडक अध्यारो भएको बेलामा उज्यालाे नेपाल कार्यक्रम अन्तर्गत यो परियोजना अगाडि बढेको हो । ‘त्यतिबेला नै यो काम भएको भए यसको प्रभावकारीता धेरै हुने थियो । अहिले पनि यसको महत्व धेरै छ’ सोलार बत्ति राख्ने जिम्मा पाएको विके ट्रेडर्स कम्पनीका प्रबन्ध निर्देशक रोशन श्रीवास्तवले भने । सरकारी-निजी साझेदारीमा यसरी काम गर्न सकिन्छ भनेर मैले नै महानगरपालिकालाई अवधारण बुझाएको थिए । महानगरले पहिले टेण्डर गर्यो । मैले पाएँ । ‘यो प्रजेक्ट सम्पन्न गर्न मैले सरकारसँग एक रुपैयाँ पनि लिएको छैन, सबै मैले नै लगानी गरेको छु । व्यवसायसँगै देशको हितमा केही काम गर्ने सोचका साथै मैले जोखिम लिएर पनि ५० करोड भन्दा बढी लगानी गर्ने निर्णयमा पुगेँ’ उनले भने । निजी क्षेत्रले बनाएको पोल र सोलारको गुणस्तर कस्तो हुन्छ ? श्री वास्तव जोशिदै भने-‘सार्क सम्मेलनअघि राखिएको जस्तो ६ महिनापछि बत्ति नबल्ने सोलार हुँदैन । पाउडर पुटेड पोल राखिएको छ । २५ वर्षसम्म पोलको वारेन्टी छ । आगो लागे पनि केही हुँदैन । लिथिइम भ्याट्री प्रयोग भएको छ । काठमाडौंमा १० दिनसम्म झरी परेपनि राती बत्तिको उज्यालोमा कमी आउँदैन ।’ उनले थपे-जहाँ मैले सोलार बत्ति जडान गरेको छु, त्यो सडकमा तपाईले हेडलाईट नबाली राती पनि गाडी कुदाउन सक्नुहुन्छ ।’ उनका अनुसार पोलमा जडान गरिएको बल्बको पावर ५० वाटको हुने हुनाले हेडलाईट नबालीकन सहजै मोटर हाँक्न सकिने छ । यसरी पोल राखेबापत कम्पनीले १० वर्षसम्म हरेक पाेलमा ३ फिट वाई ४ फिटको विज्ञापन बोर्ड झुण्डाउनेछ । विज्ञापन स्पेस बिक्री गरेर कम्पनीले आम्दानी गर्ने छ । ‘८ वर्षमा मेरो लगानी उठ्छ, दुई वर्षको कमाई मलाई नाफा हुन्छ’ उनले भने । ‘पोल राखेबाफत रोयल्टी प्रतिपोल ८ हजार ७ सय रोयल्टी रुपैयाँ र प्रति विज्ञापन शूल्क ७ हजार २ सय राजस्व वार्षिक रुपमा महानगरपालिकालाई तिर्दै गरी सम्झौता गरेको उनले बताए । पोल निर्माणदेखि १० वर्षसम्म मर्मत खर्च पनि आफैले गर्ने उनले बताए । ‘मैले १० वर्षसम्म विज्ञापनबाट पैसा कमाउने हो । तर विद्युत प्राधिकरणको पोलमा विज्ञापन राख्ने र मलाई दुःख दिने प्रयास शुरु भएको छ । राम्रो काम गर्नेलाई दुःख दिन्छन् ।’ महानगरका सडकका अन्य पोलमा विज्ञापन राख्न नपाउने सहमति भएको उनले बताए । सम्झौता अनुसार १८ महिनामा निर्माण कार्य सम्पन्न गर्नु पर्ने हो । सम्झौता भएको ८ महिनामा ७० प्रतिशत काम सकिएको उनले बताए । ‘करिव ५० करोड लगानी हुँदै छ । बैंकबाट कर्जा लिएर काम गरेको छु’ २९ वर्षिय युवा उद्यमी श्रीबास्तवले भने । विके ट्रेडर्स कम्पनीले सम्झौता अनुसार नै काम गरिरहेको महानगरका प्रवक्ता कार्कीले बताए ।
तीन दशकमा बाढी पहिरोले साढे ५३ खर्बको क्षति पुर्याउने
काठमाडौं । एसियाली विकास बैंक (एडीबी) र जलवायु परिवर्तसम्बन्धी अनुसन्धान गर्दै आएको संस्था (पीआइके) ले संयुक्त रूपमा गरेको अध्ययनले यस्तो देखाएको हो । बाढी पहिरोले चर्को खाद्यान्न संकट पर्न सक्ने अनुमान गरेको छ । अध्ययनअनुसार चीनको ग्वाङजाओ, तियन्जिन, सेन्झेन, झान्जियाङ, सियामेन, भारतको मुम्बई, चेन्नाई, मद्रास, सुरत, कोलकाता, भियतनामको होचीः मिन्ह, इन्डोनेसियाको जाकार्ता, थाइल्यान्डको बैंकक र जापानको नागोयामा ठूलो क्षति पुग्ने अध्ययनले देखाएको हो । यो अवधिमा एसियाली देशमा मात्र ७० लाख बालबालिकामा कुपोषण हुनेछन् र पछिल्ला वर्षहरूमा १५ अर्ब अमेरिकी डलरबराबरको खाद्यान्न सहयोग जुटाउनु पर्नेछ । जलवायु परिवर्तनका कारण चीनको उत्तरी क्षेत्र, पाकिस्तान, अफगानिस्तान, ताजकिस्तानलगायत देशको तापक्रम भने अहिलेको भन्दा ८ डिग्री बढ्ने देखाएको छ । बढ्दो तापक्रमले निम्त्याउने बाढी पहिरोलगायत अन्य प्राकृतिक प्रकोपबाट एसियाली देशसहित विश्वमा ठूलो जनधनको क्षति हुने अनुमान गरिएको छ ।
