सेवा : शिक्षा

काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाले यही फागुन १६ र १७ गते प्रदर्शनी मार्गस्थित राष्ट्रियसभागृहमा ‘काठमाडौं शैक्षिक मेला’ आयोजना गर्ने भएको छ । महानगरपालिकाद्वारा थालिएका कार्यक्रमबाट विद्यार्थीमा परेको प्रभाव, यसबाट उनीहरूले सिकेका ज्ञान र सीपहरूको प्रस्तुति तथा प्रदर्शनीका लागि मेला आयोजना गर्न लागिएको हो । बिहीबार यहाँ आयोजित पत्रकार सम्मलेनमा कामपाका प्रवक्ता नविन मानन्धरले विद्यालय शिक्षाको नवप्रवर्तन तथा स्तरोन्नतिका लागि मेला आयोजना गर्न लागिएको जानकारी दिए । विद्यालय शिक्षालाई वैज्ञानिक र व्यवहारिक तथा विद्यार्थीको रुचिका साथै अभिभावकको चाहनाअनुरुप सञ्चालन गर्न सामुदायिक विद्यालयबाट विभिन्न कार्यक्रममार्फत प्रयास थालिएको उनले बताए । मेलामा महानगरभित्र सञ्चालित विद्यालयमा शैक्षिक गुणस्तर सुधारसँगै बालबालिकाको शैक्षिक, शारीरिक, मानसिक, चारित्रिक विकास, विद्यालयको पूर्वाधार, शिक्षकको क्षमता विकासलगायत कार्यक्रम समावेश गरिने छ । साथै मेलामा महानगरको सहरी योजना आयोग, शिक्षा विभाग, स्रोत शिक्षक, प्रधानाध्यापक र शिक्षकहरूले सहजीकरण गर्ने छन् । विभिन्न ३५ वटा शैक्षिक उपसमूहका स्टल रहने मेलामा शिक्षक, विद्यार्थी, अभिभावक, जनप्रतिनिधि तथा स्वदेशी एवं विदेशी पाहुनाको सहभागिता रहने आयोजकले जनाएको छ । प्रदर्शनी तथा प्रस्तुतिमा विद्यार्थीहरूले नविनतम सिकाइ गतिविधि प्रदर्शन गर्ने जनाइएको छ । नेपाल भाषा, मौलिक संस्कृति, भेषभूषा झल्काउने प्रदर्शनी, मौलिक बादन तथा गायनलगायत प्रस्तुति समावेश गरिनेछ । विद्यार्थी नमूना संसद् अभ्यास, विद्यालय शिक्षा सुधारसम्बन्धी छलफल, ‘बुक फ्री फ्राइडे’को बाबा उपसमूहअन्तर्गत मरुहिटी पानीको गुण जाँच तथा प्रविधिमार्फत सिकाइको प्रदर्शनी, विद्यार्थीका अनुभूति कोरिएका एक हजार बढी ‘स्केचिङ’को नमूना प्रदर्शनी, नतिजा सुधारका असल अभ्यासको आदानप्रदान तथा महानगरका शैक्षिक गतिविधिको जानकारीका लागि सूचना केन्द्रको व्यवस्था गरिने प्रवक्ता मानन्धरले जानकारी दिए । उनका अनुसार मेलामा शैक्षिक क्रियाकलापका नविनतम आयामका विषयमा पृष्ठपोषण लिन गोलमेच छलफल गरिनेछ । महानगरभित्र ८७ सामुदायिक विद्यालयमा ६१ हजार तीन सय २९ विद्यार्थी र पाँच सय २४ संस्थागत विद्यालयमा दुई लाख १० हजार नौ सय ३४ विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । महानगरका सहरी योजना आयोगका सदस्य शैलेन्द्र झाले विद्यालय शिक्षाको विकास, स्तरोन्नति र गुणस्तर अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले महानगरले अहिले अनुसन्धानमा आधारित लगानी बढाएको बताए । उनका अनुसार यसबाट प्रारम्भिक बाल विकास सुधार, पूर्वाधार विस्तार, शिक्षक क्षमता अभिवृद्धि, शैक्षिक सामग्रीको उपलब्धता र उपयोगिता अभिवृद्धि, शिक्षण सिकाइमा सूचना प्रविधिको प्रयोग, बुक फ्री फ्राइडे (एकीकृत सिकाइ, सिर्जनात्मक सिकाइ र शिक्षामा सीप), टिचर कलेज प्रोग्राम, नतिजा सुधार कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेका छन् । विद्यालयको पूर्वाधार र शैक्षिक वातावरणका लागि बहुवर्षे कार्यक्रमअन्तर्गत महानगर गौरव योजनामा ‘गरी खाने शिक्षा, महानगरपालिकाको इच्छा’ कार्यक्रम कार्यान्वयनमा ल्याइएको छ । यस्तै, नियमित र प्राथमिकतामा राखिएको महानगर स्वर्णिम योजनाअन्तर्गत ‘सुन्दर विद्यालय परियोजना’ र ‘रचनात्मक विद्यालय’ कार्यान्वयनमा ल्याइएका छन् । यसरी सञ्चालन गरिएका कार्यक्रमबाट सैद्धान्तिक शैक्षिक कार्यक्रमलाई प्रयोगात्मक र व्यवहारिक बनाएर समय सापेक्ष र उत्तरदायी नागरिक उत्पादनमा योगदान गर्ने महानगरपालिकाको लक्ष्य छ । महानगरपालिकाले सञ्चालन गरेका यी कार्यक्रमलाई लक्षित समुदाय, वर्ग र व्यक्तिसम्म पुर्‍याउन सञ्चारमाध्यमलाई आग्रह गरेको छ ।

काठमाडौं । त्रिभुवन विश्वविद्यालय ९टियू० ले भारतको उडिसास्थित कलिङ्गा इन्स्टिच्युट अफ इन्डस्ट्रियल टेक्नोलोजी (केआइआइटी) विश्वविद्यालयमा समस्या परेका विद्यार्थीलाई ‘क्रेडिट ट्रान्सफर’ गरेर अध्ययन गर्ने व्यवस्था मिलाएको छ । त्रिविका शिक्षाध्यक्ष प्रा डा खड्ग केसीले आज जारी गर्नुभएको विज्ञप्तिमा भारतको केआइआइटी विश्वविद्यालयमा सिर्जना भएको समस्याको कारणले स्वदेशमा फिर्ता भएका विद्यार्थीलाई त्रिविको ‘क्रेडिट ट्रान्सफर’ नीतिअनुसार भर्ना हुने व्यवस्था गरिएको जानकारी गराएको छ । ‘भारतको उडिसा राज्यको भुवनेश्वरस्थित केआइआइटीमा सिर्जना भएको समस्याको कारणले स्वदेश फिर्ता हुन बाध्य भएका नेपाली विद्यार्थीले त्रिविमा सञ्चालित कार्यक्रम र विषयमा अध्ययन गर्न चाहेमा त्रिविको क्रेडिट ट्रान्सफर नीति अनुरूप भर्ना गर्न सकिने व्यहोरा सम्बन्धित सबैका लागि जानकारी गराइन्छ,’ उनले जारी गरेको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । त्रिविले विद्यार्थी तथा अभिभावकलाई [email protected] र [email protected]  मा सम्पर्क गर्न आग्रह गरेको छ । गत केही दिनअघि केआइआइटीको छात्रावासमा प्रकृति लम्सालको रहस्यम तरिकाले मृत्यु भएको थियो । त्यसपछि असुरक्षा भएपछि नेपाली विद्यार्थीबीचमा नै पढाइ छाडेर नेपाल फर्किएका छन् ।

काठमाडौं । फेब्रुअरी १६ तारिखको कुरा हो । कलेजमा एउटा कार्यक्रम चलिरहेको थियो । दिउँसो तीन/साढे तीन बजे आसपासमा नेपाली विद्यार्थीले आत्महत्या गरेको भन्ने हैल्ला विश्वविद्यालयभर फैलियो । त्यसपछि सबै नेपाली विद्यार्थी जम्मा भयौं । बुझ्दै जाँदा प्रकृति लम्सालले आत्महत्या गरेको भन्ने कुरा सुनियो । एक महिना अगाडि प्रकृतिले प्रशासनमा उजुरी दिएको कुरा थाहा भयो । हालसम्म पनि प्रशासनले कुनै एक्सन किन नलिएको भन्ने विषयमा हामीले प्रशासनसँग प्रश्न राख्यौं । तर, विश्वविद्यालयले यो विषयमा कुनै चासो दिएन । हामी आईआरओ अफिस गयौं । यता मृतकसँगै होस्टेलमा बस्ने छात्रालाई कोठामा थुनेर राखिएको थियो । हामी पहिले त्यहाँ गयौं । त्यहाँ जाँदा रातको १२ बजिसकेका थियो । हामी होस्टेल अगाडि बसेर न्याय मागिरहेको बेला विश्वविद्यालयका उपकुलपति, डिन, प्राध्यापक सबै आए । हामीले आफ्नो माग सुनायौं । त्यसपछि आत्महत्या गरिएको भनिएकी छात्राको ल्यापटप र मोबाइल नभेटिएकाे कुरा आयो । छात्रा साथीहरूले मोबाइल र ल्यापटप वार्डेनसँग रहेको बताए । उनीहरूलाई सोध्दा प्रहरीसँग छ भनियो, प्रहरीसँग सोध्दा हामीसँग छैन भनियो । त्यसपछि हामीले उपकुलपतिलाई फोन र ल्यापटपको कुरा देखाएर यो केश प्रहरीलाई बुझाइ दिएपछि हामी जान्छौं भन्यौं । उनले पनि सहमति जनाएका थिए । त्यही बेला एक जना महिला आएर प्रहरीसँगै त्यो कोठामा गएर फोन र ल्यापटप छ या छैन भनेर हेर्न गइन । यतिबेलासम्म राति २ बजिसकेको थियो । ती महिला आइनन् । उहाँलाई आउन नदिएपछि यहाँ केही न केही भएको छ भन्ने हामीलाई झन् शङ्का लाग्यो । हामी त्यही बसेर आफ्नो मागमा अडिग भयौं । त्योबेलासम्म बिहानको ५ बजिसकेको थियो । फाउण्डर सर आएर हामीलाई आन्दोलन नगर, यस्ता घटनाहरू भइरहन्छन्, दुई दिनमा सेलाएर जान्छन्, यो घटना हामी आफ्नो तरिकाले मिलाइहाल्छौं भन्ने तरिकाले कुरा गर्नुभयो । उहाँको बोली सुन्दा झन् शङ्का भयाे । हामी त्यहाँबाट फिर्ता भएनौं । हामीले माग यथावत राख्यौं । फाउण्डरको कुरा नमान्दा खोइ के भएको रातिसम्म शालीन भएर कुरा गरिरहेका शिक्षकहरू अचानक आक्रोशित भए । उनीहरू नै प्रहरीलाई बोलाएर लाठीचार्ज गर्न लगाए । हामीले शान्तिपूर्ण रूपमा माग गरिरहँदा कसरी प्रहरी आएर लाठीचार्ज गर्‍याे  भन्ने कुरा अचम्म लाग्यो । प्रहरीमात्र होइन, हामीलाई त्यहाँको सेक्युरिटी गार्डले समेत कुट्न थाले । रातभर नसुतेर बसेका हामी भोकभोकै थियौं । कोही साथी दुई घण्टा आराम गरेर आउनुपर्‍याे भन्दै होस्टेल गएका थिए । हामी केही व्यक्तिमात्रै थियौं । त्यहीबेला हामीमाथि एक्कासि आक्रमण भयो । त्यसपछि हामी भागेर होस्टेलमा जान बाध्य भयौं । हामीमाथि यता आक्रमण भइराख्दा उता केटी साथीहरू बसेको होस्टेलमा गएर उनीहरूलाई पनि टर्चर गर्न सुरु भएको थियो । ‘तिमीहरू आफ्नो देश फर्क’ भनेर उनीहरूलाई जबरजस्ती कोठाबाट तानिँदै थियो । जुन दुई जना शिक्षिकाले छात्राहरूलाई गाली गर्दै देशको बजेटसँग विश्वविद्यालयको आर्थिक कुरा जाडेको भिडियो आएको थियो, त्याे बिहान ५/६ बजेतिरको भिडियो हो । कुनैपनि देशमा कुनैपनि विद्यार्थीमाथि यस्तो जबरजस्ती गर्न मिल्दैन । तर, त्यहाँ हाम्रा केटी साथीहरूलाई तथानाम गाली गरेर होस्टेलबाट जबरजस्ती निकालियो । यता हाम्रो केटाको होस्टेलमा हामी रातभर सुतेका थिएनौं, थकित थियौं । होस्टेल छोड्न सूचना आउँदा हामीलाई डराउन गरिएको होला, निकाला गरिहाल्ने नहोला भन्ने लागेको थियो । एकास्सि ओडिसा प्रहरीसँगै ठूल्ठूलो ज्यान भएका गुण्डाजस्तै देखिने व्यक्ति होस्टेलमा आए । सँगै गाडी पनि ल्याएका थिए । हामीलाई कोठा ढकढक्याउँदै नेपाली हो भन्दै कोठाभित्रबाट तान्न थालियो । जसलाई देख्यो उनीहरू छोप्दै गाडीमा राख्दै गर्न थालियो । माहोल यस्तो बनिसकेको थियो कि नेपाली हो भन्नेबित्तिकै पिट्दै छोप्दै गाडीमा राख्ने गरियो । गाली गर्दै त आफ्नो देश जाओ भन्दै कोठाबाट जबरजस्ती निकाल्यो । भिडियो बनाइरहेका साथीहरूको मोबाइल नै फुटाइदियो । हामीलाई यसरी कुटे कि अब त्यो भोगाइ र दृश्यको बयान नै गर्न सक्दैनौं । गाडीमा राखिएकाहरूलाई पनि सबैलाई एकै ठाउँ छोडेनन् । कसैलाई कुनै ठाउँ कसैलाई कुनै फरक फरक ठाउँमा लिएर छोडिदियो । सेक्युरिटी गार्ड, जिम ट्रेनर अनि प्रहरी कुट्न त्यत्तिकै आउँदैनन् । प्रशासनले नै हामीमाथि गुण्डा लगाएको हो । हामीलाई यसरी कुट्दै बीच सडकमा ल्याउने शिक्षक, डिन लगायतका कर्मचारीमाथि अहिले पनि कारवाही भएको छैन । कलेजका ४०/५० जनाले हामीमाथि हातपात गरेका छन् । तर, कारवाही गरियो भनेर तीन/चार जनाको नाम मात्र आएको छ । हामी नेपाल आएको सबै विद्यार्थी नेपालमै छौं । तर, हाम्रो सरकारले भनिरहेको छ, घटना मिलिसक्यो । विश्वविद्यालयले माफी मागिसक्यो भन्ने कुरा अहिले बाहिर आइरहेको छ । हाम्रो प्रश्न सरकारलाई हामी कुटाइ खाएर खेदिएका विद्यार्थी नेपालमै बसेका छौं । तपाईंहरूले घटना कसरी मिलाउनुभयो ? हामीले आफ्नो कुरा सुनाउन पाएको आज हो । हामीलाई कसैले तपाईंहरूलाई के गरियो ? कस्तो पीडा सहनुभयो ? भनेर समेत सोधिएको छैन अनि कसरी कुरा मिल्यो ? हामीलाई त बीच सडकमा आउँदा यस्तो समस्या भयो । हाम्रा केटी साथीहरूलाई कस्तो समस्या भयो होला ! हातमा एक पैसा नहुँदा थाहा नभएको ठाउँमा ल्याएर छोड्दाको पीडा हामीलाई थाहा छ । जोसँग पैसा थियो टिकट पाउन सक्यौं, हामी फर्केर आयौं, अरू साथीहरू अहिले पनि त्रासमा त्यहीं बसिरहनुभएको छ । कतिपय साथीहरूको हातमा फोन छैन, पैसा छैन, उहाँहरू अहिले कस्तो अवस्थामा हुनुहुन्छ हामीलाई पनि थाहा छैन । हाम्रो शरीरमा कुटपिटको पीडामात्र होइन, मानसिक समस्या पनि उस्तै छ । लात हानेर निकालेका हामीलाई अहिले आउभन्दा सजिलै जान सकिने अवस्था छैन । हामीमाथि जोजसले हात उठायो, जसले हात उठाउन निर्देशन दियो, उहाँहरू सबैलाई कारवाही गर्नुपर्छ । जसले लातले हान्दै तिमीहरूको देश फर्क भन्दै पठायो अहिले फेरि उसैलै आइजा भनेर जान सकिने अवस्था छैन । जबसम्म ओडिसा सरकार, विश्वविद्यालय र नेपाल सरकारबीच कानुनी रूपमा सम्झौता हुँदैन, तबसम्म हामी त्यहाँ गएर अध्ययन गर्न सक्दैनौं । हामीले आज यसरी मास्क लगाएर, आफ्नो अनुहार छोपेर, आफ्नो पहिचान लुकाएर आफूमाथि भएको पीडा सुनाउनुको कारण पनि यही हो । हामीले फेरि भोलि त्यही विश्वविद्यालयमा गएर कुटाइ खानु नपरोस् । (भारतबाट फर्किएका नेपाली विद्यार्थीले शुक्रबार काठमाडौंमा पत्रकार सम्मेलन गर्दैै राखेको भनाइलाई जस्ताको त्यस्तै सम्प्रेषण गरिएको छ ।)