चीनमा सस्तो र शक्तिशाली एआई मोडेलको बाढी, अमेरिकी एआईहरूलाई चुनौती दिँदै
काठमाडौं । अमेरिकाका प्रतिस्पर्धी ओपनएआई, एन्थ्रोपिक र गुगलसँगको प्रतिस्पर्धा तीव्र बन्दै जाँदा चिनियाँ कम्पनीहरूले नयाँ कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) मोडेलको सार्वजनिक प्रयोग तीव्र रूपमा अघि बढाइरहेका छन् । झन्डै एक वर्षअघि मात्र चीनमा विकसित डीपसीकले कम प्रयोग शुल्क र कम उत्पादन लागतमा एआई च्याटबोट सार्वजनिक गर्दै ओपनएआईको च्याटजीपीटीलाई चुनौती दिएपछि विश्व बजार नै तरंगित भएको थियो । यसले चीनमाथि लगाइएका अमेरिकी प्रविधि प्रतिबन्धहरूको प्रभावकारितामाथि समेत प्रश्न उठाएको थियो । मंगलबार बेइजिङस्थित स्टार्टअप मुनसट एआईले किमी के २.५ सार्वजनिक गर्यो । कम्पनीका अनुसार यसमा भिडियो निर्माण र ‘एजेण्टिक’ क्षमता रहेका छन्, जसले प्रमुख तीन अमेरिकी एआई मोडेलभन्दा राम्रो प्रदर्शन गरेको दाबी गरिएको छ । एजेण्टिक एआई भन्नाले मानिसको तर्फबाट कार्य सम्पादन गर्न सक्ने एआई प्रणालीलाई जनाउँछ । यसको अन्तिम लक्ष्य न्यूनतम प्रयोगकर्ता हस्तक्षेपमै स्वतः काम गर्न सक्ने उन्नत एआई एजेण्ट विकास गर्नु हो । मुनसुटले के टु मोडेल सार्वजनिक गरेको करिब तीन महिनापछि मात्रै यो नयाँ अपडेट आएको हो । यसअघि नै ई–कमर्स दिग्गज अलिबाबाले प्रयोगकर्ताको निर्देशनअनुसार पाठ, तस्बिर वा भिडियो सिर्जना गर्न सक्ने आफ्नो नयाँ जेनेरेटिभ एआई मोडेल सार्वजनिक गरेको थियो । अलिबाबाका अनुसार यसको क्यूवेन ३ म्याक्स थिङ्किङ मोडेलले ‘मानव अस्तित्वको अन्तिम परीक्षा’ नामक व्यापक बेन्चमार्क परीक्षणमा प्रमुख अमेरिकी प्रतिस्पर्धीहरूलाई उछिनेको छ । अलिबाबाले नयाँ मोडेलले विभिन्न कार्यका लागि उपयुक्त एआई उपकरण स्वतः छनोट गर्न सक्ने, अघिल्ला संवादलाई सन्दर्भका रूपमा प्रयोग गरी अझ प्रभावकारी रूपमा नयाँ उत्तर सिर्जना गर्न सक्ने र यो सबै न्यून अतिरिक्त लागतमा सम्भव भएको जनाएको छ । जनवरी १९ मा जेड एआईले हालै सार्वजनिक गरेको जीएलएम ४।७ मोडेलको निःशुल्क संस्करण ल्याएको थियो । त्यसको दुई दिनपछि अत्यधिक मागका कारण उपलब्ध कम्प्युटिङ क्षमतामा दबाब परेपछि कम्पनीले आफ्नो एआई कोडिङ उपकरणका नयाँ प्रयोगकर्ताको दर्ता अस्थायी रूपमा सीमित गर्यो । गत साता हङकङमा सूचीकृत चिनियाँ प्रविधि कम्पनी बाईडूका सेयरहरू करिब तीन वर्षयताकै उच्च स्तरमा पुगे, जब कम्पनीले आफ्नो नयाँ जेनेरेटिभ एआई मोडेल अर्नि ५.० सार्वजनिक गर्यो । कम्पनीले यो मोडेल गुगलको जेमिनी– २.५– प्रोभन्दा उत्कृष्ट भएको दाबी गर्यो, तर गुगल डीपमाइन्डको नयाँ जेमिनी थ्री प्रोसँग भने तुलना गरेन । गुगल डीपसीकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) डेमिस हासाबिसले यस महिना सीएनबीसीलाई दिएको अन्तर्वार्तामा चीनका एआई मोडेलहरू अमेरिकी मोडेलभन्दा केही ‘महिना’ मात्र पछाडि रहेको बताएका छन् । नयाँ मोडेल सार्वजनिक गर्नुका अतिरिक्त चिनियाँ कम्पनीहरूले स्वदेशी प्रविधिको प्रयोग विस्तार गर्न उदीयमान अर्थतन्त्रहरूका लागि सस्तो बनाउने रणनीति अपनाइरहेका छन् । अमेरिकामा विकसित धेरै एआई मोडेलभन्दा फरक चिनियाँ एआई मोडेलहरू प्रायः ‘ओपन–सोर्स’ हुन्छन्, जसले निःशुल्क वा कम लागतमा पहुँच र मोडेलको आधारभूत कोड अनुकूलन गर्ने सुविधा दिन्छ । एलएसवाई कन्सल्टिङका संस्थापक एलेक्स लुले भने, ‘चीनबाहेकका देशहरूले पनि यी मोडेल प्रयोग गरून् भन्ने चिनियाँ कम्पनीहरूको अपेक्षा छ । यही माध्यमबाट उनीहरू बजारमा प्रवेश गर्न खोजिरहेका छन् ।’ यो प्रवृत्ति सुरु भइसकेको संकेत पनि देखिएको छ । माइक्रोसफ्टले यसै महिना डीपसीकको प्रयोग अफ्रिकामा अन्य क्षेत्रको तुलनामा दुईदेखि चार गुणा बढी रहेको अनुमान सार्वजनिक गरेको थियो ।
खल्तीको ‘खल्ती चलाऊ, वर्ल्ड कप जाऊ’ अभियान सार्वजनिक, प्रत्यक्ष विश्वकप हेर्ने अवसर
काठमाडौं । नेपाली क्रिकेट टोलीले टी–२० विश्वकपमा ऐतिहासिक स्थान सुरक्षित गरेसँगै देशभर क्रिकेटप्रतिको उत्साह चुलिएको छ । यही उत्साहलाई थप उचाइमा पुर्याउने उद्देश्यसहित नेपालको अग्रणी डिजिटल वालेट खल्तीले ‘खल्ती चलाऊ, वर्ल्ड कप जाऊ’ अभियान सार्वजनिक गरेको छ, जसअन्तर्गत एक भाग्यशाली जोडीले सबै खर्च व्यहोरेर प्रत्यक्ष रङ्गशालामा बसेर विश्वकप हेर्ने अवसर पाउनेछ । क्रिकेट प्रशंसकहरूको सपना वास्तविकतामा बदल्ने लक्ष्यसहित ल्याइएको यो अभियानलाई खल्तीले गेमिफाइड अनुभवका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ । खल्ती एपमार्फत मान्य कारोबार गर्दा प्रयोगकर्ताले डिजिटल स्क्र्याच कार्ड प्राप्त गर्नेछन्, जसमा नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका ११ खेलाडीमध्ये कुनै एकको कार्ड रहनेछ । बम्पर पुरस्कारको लक्की ड्रमा सहभागी हुन प्रयोगकर्ताले ११ वटै फरक–फरक खेलाडीका कार्ड संकलन गरी सेट पूरा गर्नुपर्नेछ । अभियानमा अन्तिम विजेतामात्र होइन, कार्ड संकलनको प्रत्येक चरणमा आकर्षक पुरस्कारहरू पनि समावेश छन् । २, ५, ७ र ११ वटा युनिक प्लेयर कार्ड संकलन गर्ने प्रयोगकर्ताले प्रोमोकोड प्राप्त गर्नेछन् । यस्तै, ५ वटा युनिक कार्ड संकलन गर्ने प्रयोगकर्तामध्येबाट प्रत्येक १५ दिनमा एक जना भाग्यशाली विजेताले ब्रान्ड न्यू जेडटिई स्मार्टफोन जित्ने अवसर पाउनेछन् । ११ वटै कार्ड पूरा गर्ने प्रयोगकर्ताहरू अन्तिम लक्की ड्रमा सहभागी हुनेछन्, जहाँ एक भाग्यशाली जोडीले पूर्ण प्रायोजित विश्वकप यात्रा जित्नेछ । खल्तीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत प्रवीण रेग्मीले टी–२० विश्वकपमा नेपालको छनोट सम्पूर्ण नेपालीका लागि गर्वको क्षण भएको उल्लेख गर्दै ‘खल्ती चलाऊ, वर्ल्ड कप जाऊ’ अभियान सामान्य अफरभन्दा बढी रहेको बताए । प्रयोगकर्तालाई यो ऐतिहासिक यात्राको हिस्सा बनाउने उद्देश्यसहित उनीहरूलाई प्रत्यक्ष रङ्गशालासम्म पुर्याउन पाउँदा खल्ती उत्साहित रहेको उनले बताए । यो अभियान २०८२ साल असोज १३ गतेदेखि कार्तिक ११ गतेसम्म लागू हुनेछ । खल्ती प्रयोगकर्ताले युटिलिटी बिल भुक्तानी, टप–अप तथा अन्य दैनिक कारोबारहरू खल्ती एपमार्फत गरी यस योजनामा सहभागी हुन सक्नेछन् ।
टेरामक्स प्रकरण : उपकरणको प्राविधिक परीक्षण गर्न अदालतको आदेश, यस्तो छ पूर्णपाठ
काठमाडाैं । विशेष अदालतले टेरामक्स प्रविधि खरिदमा भएको भ्रष्टाचार मुद्दामा उपकरणहरूको प्राविधिक परीक्षण गर्न आदेश दिएको छ । पूर्वमन्त्री मोहनबहादुर बस्नेतसमेत प्रतिवादी रहेको उक्त मुद्दामा सुनुवाइ गर्दै विशेष अदालतले यस्तो आदेश दिएको हो । विशेष अदालत न्यायाधीशहरू नारायणप्रसाद पौडेल, हेमन्त रावल र डिल्लीरत्न श्रेष्ठको संयुक्त इजलासले यस्तो आदेश दिएको हो । अदालतले नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले खरिद गरेको टेरामक्स प्रणाली र सामग्रीहरू सम्झौता बमोजिम भए/नभएको र त्यसको गुणस्तर जाँच गर्न एक उच्चस्तरीय विज्ञ टोली गठन गरेको छ । जसमा पुल्चोक इन्जिनियरिङ क्याम्पसका वरिष्ठ इन्जिनियर (संयोजक), पुल्चोक क्याम्पसकै टेलिकम्युनिकेसन एण्ड इलेक्ट्रोनिक्स विषयका विज्ञ प्राध्यापक सीआईबीका विषय विज्ञ, अख्तियारका टेलिकम्युनिकेसन विज्ञ केशव ज्ञवाली र आपूर्तिकर्ता कम्पनीका प्रतिनिधि छन् । टेरामक्स खरिदका लागि १ अर्ब ११ करोड ६२ लाख ५२ हजार १४३ रूपैयाँ भुक्तानी भई आपूर्तिकर्ताले सामानहरू जडान भइसकेको दाबी गरे पनि ती सामग्रीहरू सम्झौता र मापदण्ड बमोजिम भए/नभएको यकिनका लागि प्राविधिक परीक्षण गर्नुपर्ने अदालतको ठहर छ ।
