जनशक्ति

काठमाडौं । चावहिलका रामेश अधिकारी जुत्ता किन्न कहिले पनि ब्राण्डेड शोरुममा गएनन् । उनको रोजाइ भनेको भृकुटी मण्डलमा लाग्ने मेला जुत्ता मेला नै हो । वर्षमा ३ जोर जुत्ता फटाउने गरेका उनी १० वर्षदेखि भृकुटीमण्डपमा हरेक वर्ष लाग्ने जुत्ता मेला पुग्छन् र जुत्ता किन्छन् । यहि जुत्ताले उनको वर्ष धान्छ । अर्को वर्ष फेरि यहि लाग्ने जुत्ता मेलामा नै पुगेर जुत्ता खरिद गर्छन । ‘मेलामा जुत्ता किन्दा छुट पाउनुका साथै धेरै वटा ब्राण्डका जुत्ता छानिछानी एउटा छानामुनी किन्न पाइन्छ,’ उनले भने ‘मलाईमात्र होइन मेरो परिवारलाई रोजाइ पनि यहि मेला बनेको छ ।’ घरमा बस्ने चप्पलदेखि कार्यालय जाने जुत्ता, स्कुल तथा पार्टी सुज समेत उनले यहि खरिद गर्ने गरेका छन् । ५ जनाको परिवारलाई एक्कै पटक करिब २० हजार खर्च गरेपछि वर्षभरिनै जुत्ता किन्ने टेन्सन उनलाई हुँदैन । ५ वर्षयता त उनले उनका आफन्तलाई समेत यसरी नै जुत्ता खरिद गर्न लगाउने गरेका छन् । भृकुटीमण्डपको मेलामा भेटिएका उनले जुत्ताको झोला देखाउँदै भने ‘१ वर्षको लागि मैले अन्य शोरुममा जुत्ता किन्न धाउनु पदैन, मलाई विदेशी ब्राण्डेड जुत्ताभन्दा स्वदेशी उत्पादन नै मन पर्छ ।’ स्याङ्जा घर भएकी रमा नेपाली पनि जुत्ता किन्न वर्षको एक पटक भृकुटीमण्डपमा लाग्ने मेलामा नै पुग्छिन् । मेलामा सुलभ मूल्य र आकर्षक छुटका साथ जुत्ता खरिद गर्न पाउने भएकाले आफू मेलामा जुत्ता किन्न आउने गरेको बताइन् । ‘हरेक वर्ष जुत्ता मेलामा जुत्ता किन्छु,’ उनले भनिन् ‘मेलामा स्टल राख्ने व्यवसायीहरूले मलाई आफन्तजस्तै व्यवहार गर्न थालिसके ।’ नेपालका लोकप्रिय ब्राण्डका बलिया, सस्तो र आकर्षक चुत्ता–चप्पलहरू एउटै छानामुनी पाइने भएपछि चुत्ताचप्पल किन्ने ग्राहकको भीड लागेको आयोजकले बुझाइ छ । भृकुटी मण्डममा सञ्चालित मेलामा दैनिक १० हजार भिजिटर आउने गरेको बिएफ डियर हिलका प्रवन्ध निर्देशक होमनाथ उपाध्यायले बताए । मेलामा पार्टी, स्पोर्टस, क्याजुअल, स्कुल, कार्यालयका युनिफर्म जुत्ता, महिला तथा पुरुषले लगाउने चप्पल, जिएमएस बुटलगायत सबै प्रकारका जुत्ताचप्पल उपलब्ध छन् । १० दिने उक्त मेलामा १ सय ५० रुपैयाँदेखिका चप्पल र ५ सय रुपैयाँदेखि १० हजारसम्मका जुत्ता उपलब्ध छन्। मेलामा १५ देखि ७० प्रतिशतसम्म छुटको व्यवस्था छ । दैनिक मेलामा करिब ५ सय जोर जुत्ता बिक्री हुने गरेको छ । नेपाली जुत्ता प्रयोग गर्ने उपभोक्ताहरू जुत्ताको सस्तो अफर सुनेर मेलामा आउने गरेका हुन् । मास पब्लिकसम्म नेपाली जुत्ता पर्याउन मेलामा आयोजना गरिएको उपाध्यायले बताए । मेलाको मुख्य उद्देश्य भनेको चाहिँ प्रचार प्रसारनै हो । जुत्ता फ्रिमा दिन सकिदैन, तर सहुलियत मूल्यमा भने दिन सकिन्छ । मेलाको उदेश्य भनेको ग्राहक महानुभावको सन्तुष्टि हो, त्यही सन्तुष्टि दिन सफल भएकाले यो मेला ग्राहक महानुभावको आकर्षणमा परेको हो । मेलामा राखिएका जुत्ता चप्पल फ्याक्ट्रीबाट सिधै उपभोक्तासम्म पुग्ने हुँदा निकै कम मूल्यमा उपलब्ध हुने आयोजकहरूको भनाइ छ । नेपाली उत्पादकहरूबाट उत्पादित उच्च गुणस्तरीय ५ वटा चर्चित ब्राण्डका जुत्ता चप्पल राखिएका छन् । यही मंसिर ६ गतेदेखि १६ गतेसम्म सञ्चालित मेलामा बिएफ डियर हिल सुज, रन सुज, शिखर सुज, शुल्याण्ड र ल्याण्डवाक सुजका जुत्ता–चप्पल उपलब्ध छन् । उपभोक्ताले जुत्ता–चप्पल किन्दा ब्राण्ड हेरेर किन्नु पर्ने बिएफ डियर हिल सुजका उपाध्यायले सुझाव छ । जाडोमा जुत्ताचप्पल किन्ने उपभोक्तालाई लक्षित गरी मेला आयोजना गरिएको शिखर सुजका प्रबन्ध निर्देशक रामकृष्ण प्रसाइले बताए । ‘उपभोक्तालाई ब्राण्डेड न्यानो खालका जुत्ता एउटै छानोमुनि सस्तोमा किन्नेका लागि मेला उचित स्थान होे,’ प्रसाइले भने । मेलामा जुत्ता उत्पादक कम्पनीहरूले हिउँदंलाई लक्षित गरी उत्पादन गरेका नयाँ मोडलका जुत्ता–चप्पल समेत उपलब्ध छन् । नेपालका चलेका ब्राण्डहरूका चुत्ता–चप्पलहरू राखिएकोले ग्राहकहरूको भीड लागेको रन सुजका प्रवन्ध निर्देशक रुद्र न्यौपानले बताए । मेलामा विवाह र जाडोको सिजनलाई लक्षित थरीथरीका पार्टी सुज उपलब्ध छन । मेलामा महिला र पुरुष दुबैका लागि हुने १ हजारभन्दा बढी मोडलका जुत्ता–चप्पल उपलब्ध छन् । यहाँ महिला÷पुरुष दुबैका लागि सिजनल बुटहरु समेत राखिएका छन् । सरकारले नेपाली उत्पादनलाई प्रवद्र्धन गर्न तुलनात्मक लाभका वस्तुभित्र नेपाली जुत्ता चप्पललाई समावेश गरेपनि सरकारले गरेका नीति नियम काजगतमात्र सीमित हुँदा व्यवसायीले उचित लाभ भने पाउन सकेका छैनन् । बजारमा व्याप्त न्यूनबिजकीकरण र चोरी पैठारी कारण सरकारले स्वदेशी उत्पादनलाई दीगो रुपमा विकास गर्न गरिएका प्रयासबाट खासै उपलब्धि हासिल गर्न सकेको छैन । सरकारले नेपालमा उत्पादित जुत्तालाई संरक्षण गर्न चालु आवदेखि भन्सार महशुललाई २० बढाएर ३० प्रतिशत पुर्याएको छ । प्राविधिक जनशक्तिको अभाव, आयात प्रतिस्थापन गर्न नसक्नु जस्ता कारणले जुत्ता व्यवसायीले लक्षित उपलब्धि हासिल गर्न नसकेका हुन् । कच्चा पदार्थ नेपाल छैन । विदेशबाटै ल्याउनु पर्छ,’ व्यवसायीले भने । हाल फूड वेयरमा १ हजार ५ सय व्यवसायीले करिब ३५ अर्ब लगानी रहेको छ । वार्षिक १७ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार जुत्ता–चप्पलको कारोबार हुने गरेको छ । नेपाली बजारमा खपत हुने चुत्ता–चप्पलमध्ये ६० प्रतिशत स्वदेशी उत्पादन हो भने वाँकी ४० प्रतिशत अहिले पनि विदेशी हुन् । पछिल्लो समय जुत्ता प्रयोग हुने ५० प्रतिशत सोल र अन्य म्याटरियल समेत नेपालमै बन्ने गरेको छ । पछिल्लो समय जुत्ताको मूल्य बढेको छ भने गुणस्तर सोही अनुसार बढ्न नसकेको व्यवसायीको गुनासो छ ।

काठमाडौं । नेपालको विकास निर्माणमा सघाउँदै आएको विश्व बैंकले विद्यालय क्षेत्र विकास कार्यक्रम र युवा रोजगारीका लागि रुपान्तरण पहल परियोजनाको लागि १६ अर्ब ३७ करोड १३ लाख रुपैयाँ सहयोग गर्ने भएको छ । बैंकले युवा रोजगारीका लागि रुपान्तरण पहल परियोजनाको लागि १३ अर्ब ६३ करोड (१२ करोड अमेरिकी डलर) सहयोग गर्न लागेको हो । विद्यालय क्षेत्र विकास कार्यक्रम कार्यान्वयनको लागि बैंकले २ अर्ब ७४ करोड १३ लाख सहयोग गर्न लागेको अर्थ मन्त्रालयले जानकारी दिएको छ । भोलि बुधबार अर्थ मन्त्रालय र विश्व बैंकबीच सो सहायता रकम स्वीकार्ने सम्बन्धि सम्झौता हुँदैछ । हाल बैंकले नेपालमा करीब २ अर्ब ७० करोड डलर अर्थात २ खर्ब ७० अर्ब बराबरको लगानी विभिन्न परियोजनामा गरिरहेको छ । नेपालमा विश्व बैकको सहयोगमा करिब २ दर्जन परियोजना सञ्चालनमा छन् । नेपालको शिक्षा स्वास्थ्यदेखि पूर्वाधार निर्माणमा समेत सघाउँदै आएको विश्व बैंकले पछिल्लो समय नेपाललाई उपलब्ध गराइरहेको सहायता रकममा दोब्बर बढाउने रणनीति बनाएको छ । विश्व बैंकले पाँच वर्षीय देशीय साझेदारी ढाँचाअन्तर्गत सहायता रकम बढाउन लागेको हो । सन् २०१९ देखि बैंकले नेपाललाई उपलब्ध गराउने सहयोग रकम चालु वर्षको भन्दा दोब्बर हुने अर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडाले यसअघि नै बताइ सकेका छन् । २०१९ देखि २०२३ सम्म हुने सहायता रणनीतिको खाकाअनुसार नेपालको प्राथमिकताअनुरूप कार्यक्रमहरू कार्यान्वयनमा सहयोग रकम आउने अर्थ मन्त्रालयले बताएको छ । पछिल्लो समय विश्व बैंकसँग नेपालले केही ठूला र बहुउद्देश्यीय परियोजनामा समेत लगानीको सुनिश्चितता खोजिरहेको छ । स्थानीय निकायको क्षमता, नेपालको विकासको मार्गचित्र र प्राथमिकता, सुधारको निरन्तरता, राजश्वको दिगोपना र समग्र व्यावसायिक वातावरण सम्बन्धमा पनि नेपालले विश्व बैंकसँग छलफल गर्दै आएको छ ।

काठमाडौं । सिभिल क्यापिटल मार्केटको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत(सीईओ)मा झनक राज ढुङ्गेल नियुक्त भएका छन् । सीईओ पदमा नियुक्त भएसँगै ढुङ्गेलले सिभिल क्यापिटलको व्यवस्थापनको नयाँ नेतृत्वले संस्थाको कार्यशैलीमा सुधार गर्दै ग्राहकवर्गलाइ नवीनतम सेवा तथा सुविधाहरु प्रदान गर्ने प्रतिवद्धता गरेका छन् । नवनियुक्त सीईओ ढुङ्गेल विगत २५ वर्षदेखि नेपालको बैंकिङ्ग तथा वित्तीय क्षेत्रमा सकृय रहेका छन् । साथै, उनले विगतका ८ वर्ष विभिन्न क्यापिटल मार्केट क्षेत्रमा सीईओको जिम्मेवारी निभाई सकेका छन् ।