इटाली र स्पेसएक्सबीच १.५ अर्ब युरोको सुरक्षा सेवा सम्झौतामा छलफल
अर्बपति एलन मस्क र इटालीकी प्रधानमन्त्री जर्जिया मेलोनी । काठमाडौं । इटालीले सरकारलाई सुरक्षित दूरसञ्चार उपलब्ध गराउनका लागि एलन मस्कको स्पेसएक्ससँग १.५ बिलियन यूरो (१.५५ बिलियन डलर) को सम्झौतामा अग्रिम वार्ता गरिरहेको ब्लूमबर्ग न्यूजले उल्लेख गरेको छ । यस विषयमा छलफल चलिरहेको र अन्तिम सम्झौता नभएको स्रोतले जनाएकाे छ । यद्यपि यो परियोजनालाई इटालीको गुप्तचर सेवा र रक्षा मन्त्रालयले अनुमोदन गरिसकेको छ । यो परियोजनाले सरकारी टेलिफोन र इन्टरनेट सेवाहरूको लागि उच्चस्तरीय इन्क्रिप्शन, भूमध्यसागर क्षेत्रमा इटालियन सेनाका लागि सञ्चार सेवा, र आतंकवादी आक्रमण वा प्राकृतिक प्रकोपजस्ता आपतकालीन अवस्थाहरूमा उपग्रह सेवाहरूको प्रयोग समावेश गर्नेछ । इटालीकी प्रधानमन्त्री जर्जिया मेलोनीले आइतवार अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई भेट्न फ्लोरिडाको मार-ए-लागो निवासमा अचानक भ्रमण गरेपछि यो समाचार आएको हो । मेलोनी र अर्बपति एलन मस्कसँग घनिष्ठ सम्बन्ध छ । पाँच वर्षे उक्त सम्झाैता पारित हुने बुझिएको छ । यी पनि पढ्नूहोस् : एक समय ‘स्पेसएक्स’ बचाउन मस्कले गाडी बेचे, अहिले संसारकै मूल्यवान स्टार्टअप कम्पनी स्पेसएक्सको वृद्धि अधिक विस्फोटक, टेस्लालाई पछि पार्ने स्टारलिंकलाई चुनौती दिँदै चिनियाँ स्याटेलाइट प्रोजेक्ट, अरू पनि प्रतिस्पर्धामा
प्रेमिकासँग ब्रेकअप भएपछि कम्पनी बेच्ने अनौठा विनय, मस्क बन्ने चाहना
काठमाडौं । केही व्यक्तिले आफ्नो जीवनको ठूलो हिस्सा ठूलो कम्पनी बनाउन खर्च गर्छन् । कतिपय यस्ता छन् जसले सानै उमेरमा ठूलो कम्पनी बनाएर बेच्छन् । तीमध्ये विनय हिरेमठ पनि एक हुन् । तर विनयले कम्पनी बेच्नुको कारण निकै अनौठो छ । आफ्नी प्रेमिकासँग ब्रेकअपपछि उनले कम्पनी बेचेका थिए । उनले आफ्नो कम्पनी ९७५ मिलियन डलर (लगभग १३, ५०० करोड रुपैयाँ) मा बेचेका छन् । कम्पनी बेचेपछि यो पैसाको म के गरूँ भन्दै उनले सोधिरहेका छन् । को हुन् विनय हिरेमठ ? ३३ वर्षीय विनय हिरेमठ भारतीय मूलका व्यापारी हुन् र अमेरिकामा बस्छन् । उनी लूम कम्पनीका सह-संस्थापक हुन् । उनले सन् २०२३ मा आफ्नो स्टार्टअप ९७५ मिलियन डलरमा बेचे । यो एटलासियनद्वारा खरिद गरिएको थियो । विनय आफ्नो कम्पनी बेचेर रातारात अर्बपति बने । अहिले उनले लामो ब्लग लेखेका छन् । जसमा उनले आफ्नो जीवनमा भइरहेको परिवर्तनका बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरेका छन् । के छ ब्लगमा ? विनयले ब्लगमा लेखेका छन्, ‘म धनी व्यक्ति बनेको छु । अब जीवनमा म के गरूँ बुझ्न सक्दिनँ । गत वर्ष मेरो लागि धेरै गाह्रो थियो । गत वर्ष कम्पनी बेचिसकेपछि म अब फेरि कहिल्यै काम नगर्ने अनौठो स्थितिमा छु । म हरेक कुरामा नयाँ कुरा पाउँछु, तर प्रेरणादायी होइन । मैले पहिले नै यति धेरै पैसा कमाएको छु कि मलाई के गर्ने थाहा छैन ।’ प्रेमिकासँग ब्रेकअप विनयले ब्लगमा आफ्नी प्रेमिकाको बारेमा पनि लेखेका छन् । उनले लेखेका छन्, ‘मेरी प्रेमिकासँग दुई वर्षदेखि निकै सौहार्दपूर्ण सम्बन्ध थियो । तर असुरक्षाका कारण उनले मसँग ब्रेकअप गरिन् । यो एकदम दु:खपूर्ण थियो ।’ विनयले ब्लगमा आफ्नी प्रेमिकासँग माफी पनि मागेका छन् । उनले आफ्नी प्रेमिकाका लागि लेखेका छन्, ‘सबै कुराको लागि धन्यवाद । मलाई माफ गर, म तिमीलाई चाहिएको हुन सकिन ।’ कम्पनीको प्रस्ताव विनयको कम्पनी लूम किन्ने व्यक्तिले विनयलाई सीटीओको पद र ६ करोड डलरको प्याकेज प्रस्ताव गरेका थिए । विनयले एटलासियनको यो प्रस्तावमा आफूले कुनै निर्णय गर्न नसक्ने बताए । विनयले आफू एलन मस्क जस्तै बन्न चाहेको पनि लेखेका छन् ।
टाटा ग्रुपमा ठूलो परिवर्तन, ऋण र दायित्व व्यवस्थापनमा कम्पनीहरु नै जिम्मेवार
काठमाडौं । भारतको सबैभन्दा ठूलो औद्योगिक घराना टाटा ग्रुपको होल्डिङ कम्पनी टाटा सन्सले नयाँ वर्षमा ठूलो निर्णय गरेको छ । भारतीय सञ्चार माध्यमका अनुसार टाटा सन्सले समूहका कम्पनीहरू विशेष गरी टाटा डिजिटल, टाटा इलेक्ट्रोनिक्स र एयर इन्डिया जस्ता नयाँ कम्पनीहरूलाई उनीहरूको ऋण र दायित्वहरू स्वतन्त्र रूपमा व्यवस्थापन गर्न आग्रह गरेको छ । यससँगै टाटा सन्समा बैंकहरूलाई ‘लेटर अफ कम्फर्ट’ र ‘क्रस डिफल्ट क्लज’ दिने चलन बन्द भएको छ । टाटा सन्सले बैंकहरूलाई आफ्नो नयाँ दृष्टिकोणको बारेमा जानकारी गराएको र भविष्यमा इक्विटी लगानी र आन्तरिक स्रोतबाट नयाँ उद्यममा पुँजी छुट्याउने बताएको छ । टाटा सन्सले गत वर्ष रिजर्भ बैंक अफ इन्डिया (आरबीआई)सँग आफ्नो दर्ता प्रमाणपत्र स्वेच्छाले आत्मसमर्पण गरेको थियो । यसअघि सूचीविहीन रहनका लागि २० हजार करोडभन्दा बढीको ऋण चुक्ता गरेको थियो । नयाँ व्यवसायका लागि फन्डिङ लाभांश र टाटा कन्सल्टेन्सी सर्भिस (टीसीएस) बाट लिइनेछ । टीसीएस मार्केट क्यापको आधारमा टाटा समूहको सबैभन्दा ठूलो कम्पनी हो र देशको दोस्रो ठूलो कम्पनी हो । टाटा सन्सले बैंकहरूलाई प्रत्येक श्रेणीमा सूचीकृत अग्रणी कम्पनीले मात्र होल्डिङ संस्थाको रूपमा काम गर्ने बताएको छ । कस-कसले आफै ऋण व्यवस्थापन गर्ने ? स्रोतहरूले परम्परागत रूपमा टाटा स्टिल, टाटा मोटर्स, टाटा पावर र टाटा कन्ज्युमर जस्ता पुराना सूचीबद्ध समूहका कम्पनीहरूले आफ्नो ऋण आफै व्यवस्थापन गर्ने बताएकाे छ । तसर्थ टाटा सन्सको अडानमा भएको परिवर्तनले उनीहरूमा खासै प्रभाव पार्ने सम्भावना छैन । यद्यपि वर्षौंदेखि टाटा सन्सले सुरु गरेका व्यवसायहरू पुँजी बाँडफाँडका लागि होल्डिङ कम्पनीमा निर्भर रहँदै आएका छन् । स्रोतका अनुसार एक पटक महत्त्वपूर्ण स्तरमा पुगेपछि यी कम्पनीहरूले आफ्नो पूँजी आवश्यकताहरू पनि आफै व्यवस्थापन गर्नेछन् । टाटा सन्सले यी कम्पनीहरूलाई केही वर्षभित्रै आफ्नो शीर्ष व्यवसायमा सहभागी गराउनेगरी महत्त्वपूर्ण रकम ल्याएको छ । तर, टाटाका सञ्चालक कम्पनीहरूलाई कर्जा दिन बैंकहरूलाई कुनै समस्या छैन । यसको कारण यी कम्पनीहरूमा टाटा सन्सको महत्त्वपूर्ण हिस्सेदारी रहेको छ । बैंकर्सहरूले होल्डिङ कम्पनीको वित्तीय स्थिरता र यसको सहायक कम्पनीहरूमा ठूलो इक्विटी सेयरले स्पष्ट ग्यारेन्टी बिना पनि बैंकहरूलाई आश्वासन दिने बताएका छन् । यही कारणले गर्दा अधिकांश ठूला बैंकहरूले टाटा कम्पनीहरूलाई सबैभन्दा बढी कर्जा दिने गरेका छन् । आर्थिक स्थितिमा परिवर्तन सेप्टेम्बर २०२२ मा आरबीआईले टाटा सन्सलाई माथिल्लो तहको एनबीएफसीको रूपमा वर्गीकृत गरेकाे थियाे । यस श्रेणीमा परेका कम्पनीहरूले तीन वर्षभित्र सूचीकृत हुन आवश्यक छ । टाटा सन्सले यसबाट छुट मागेको छ । मार्च २०२३ र मार्च २०२४ बीच टाटा सन्सको वित्तीय स्थितिमा ठूलो परिवर्तन भएको थियाे । कम्पनीको २० हजार ६४२ करोड रुपैयाँ ऋण थियो र अहिले २ हजार ६७० करोड रुपैयाँ नगद छ । मार्च २०२४ मा टाटा सन्सले टीसीएसमा २३.४ मिलियन सेयर बेचेर करिब ९ हजार ३०० करोड रुपैयाँ उठायाे । यो मुख्यतया ऋण तिर्न प्रयोग भएको स्रोतले बताएको छ । (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
