विश्वकै पहिलो ‘ट्रिलियनियर’ मस्क : मिहिनेतको कमाइ कि नीतिगत होल ?
काठमाडौं । चर्चित व्यवसायी एलन मस्क विश्वकै पहिलो ‘ट्रिलियनियर’ (१ हजार अर्ब डलर सम्पत्ति भएको व्यक्ति ) बनेका छन् । उनको स्पेस–एक्स कम्पनीले प्रारम्भिक सेयर निष्कासन (आईपीओ) जारी गरेसँगै मस्कको नेटवर्थले यो ऐतिहासिक र अकल्पनीय उचाइ छोएको हो । फोर्ब्सका अनुसार गत जुन १२ मा मस्कको सम्पत्तिले यो सीमा पार गरेको थियो । हाल उनको नेटवर्थ १.११ खर्ब अमेरिकी डलर रहेको छ । यो सम्पत्ति कति धेरै हो भने अहिले मस्क एक्लैसँग संसारको तल्लो तहमा रहेका ४६ प्रतिशत जनसंख्या (करिब ३ अर्ब ८० करोड मानिस) सँग भएजति बराबरको सम्पत्ति छ । तर, मस्कले आखिर यो सबै सम्पत्ति कसरी कमाए त ? के यो केवल उनको मिहिनेत र आविष्कारको प्रतिफल हो? अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्था अक्सफामको पछिल्लो विश्लेषण र विभिन्न रिपोर्टहरूका अनुसार मस्कको यो विशाल साम्राज्य एक व्यक्तिको उद्यमशीलताको जगमा मात्र उभिएको छैन । यसको पछाडि धनीहरूलाई मात्र फाइदा पुर्याउने अमेरिकी कर प्रणाली, सरकारी अनुदानको दुरुपयोग र राजनीतिक पहुँचको ठूलो हात छ । अक्सफाम अमेरिकाका आर्थिक न्याय विभागका वरिष्ठ निर्देशक नबिल अहमद भन्छन्, ‘एलन मस्क ट्रिलियनियर बन्नु भनेको कुलीनतन्त्रको नयाँ पराकाष्ठा हो र लोकतन्त्रका लागि यो एक कालो दिन हो ।’ मस्कको यो अथाह सम्पत्तिको रहस्यलाई मुख्य तीनवटा बुँदामा यसरी विश्लेषण गरिएको छ। १. कर छली र कानुनी छिद्रको भरपुर फाइदा मस्कको अधिकांश सम्पत्ति टेस्ला, स्पेस–एक्स, स्टारलिंकजस्ता कम्पनीहरूको सेयरमा आधारित छ । अमेरिकी कर कानुनअनुसार सेयरको मूल्य जतिसुकै बढे पनि त्यो सेयर बिक्री नगरेसम्म त्यसमा कर लाग्दैन । नाम मात्रैको कर: सन् २०१४ देखि २०१८ को बीचमा मस्कको सम्पत्ति करिब १३.९ अर्ब डलरले बढ्यो, तर उनले संघीय आयकर जम्मा ४५ करोड ५ लाख डलर मात्र तिरे । यो उनको वास्तविक आम्दानीको जम्मा ३ प्रतिशत मात्र हो । सेयर धितो राखेर ऋण: मस्कले आफ्ना व्यक्तिगत खर्च र नयाँ लगानीका लागि सेयर बेच्दैनन् ताकि कर तिर्नु नपरोस् । बरु, उनी त्यही सेयर धितो राखेर बैंकबाट अर्बौं डलर ऋण लिन्छन्, जसमा कुनै कर लाग्दैन । कम्पनीले पनि कर नतिर्ने: अक्सफामको रिपोर्ट अनुसार मस्कको विद्युतीय गाडी निर्माता कम्पनी टेस्लाले सन् २०२५ मा ४.८ अर्ब डलर नाफा कमायो, तर अमेरिकी सरकारलाई संघीय आयकर शून्य तिर्यो । मतलब उसले एक डलर पनि आयकर तिरेन । विगत तीन वर्षमा टेस्लाले औसतमा जम्मा ०.४७ प्रतिशत मात्र कर तिरेको छ, जबकि त्यहाँको नियमअनुसार कम्पनीहरूले २१ प्रतिशत कर तिर्नुपर्छ । २. जनताको पैसाबाट मस्कलाई फाइदा, मजदुरको भने शोषण एलन मस्क अमेरिकी सरकारको बलियो आडबिना कहिल्यै ट्रिलियनियर बन्न सक्ने थिएनन् । उनका सबैजसो ठूला कम्पनीहरू सरकारी अनुदान, कर छुट र सरकारी ठेक्काको भरमा टिकेका छन् । विगत दुई दशकमा मस्कका कम्पनीहरूले अमेरिकी सरकारबाट कम्तीमा ३८ अर्ब डलर बराबरको ठेक्का, ऋण र अनुदान पाएका छन् । नासाबिना स्पेस–एक्स असम्भव : स्पेस-एक्सलाई यो उचाइमा पुर्याउन अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी (नासा) र रक्षा मन्त्रालयले दिएको अर्बौं डलरको ठेक्काले मुख्य भूमिका खेलेको छ । सरकारी अनुदानमा टेस्लाः पर्यावरणमैत्री र नवीकरणीय ऊर्जाका नाममा सरकारले दिने अनुदान र उपभोक्तालाई मिल्ने कर छुटका कारण टेस्लाका गाडीहरू लोकप्रिय र कम्पनी बलियो भएको हो । मजदुरमाथि अन्यायः कम्पनीहरूले सरकारी पैसाबाट अर्बौं कमाए पनि मस्कले मजदुरको अधिकार र पारिश्रमिकमा भने कञ्जुस्याइँ गर्ने गरेका छन् । टेस्लाले अन्य गाडी कम्पनीको तुलनामा मजदुरलाई कम ज्याला दिने गरेको र मजदुर युनियन गठन गर्न नदिएको आरोप छ । ३. असीमित पैसाको बलमा राजनीतिक र आर्थिक सत्ता कब्जा मस्कले आफ्नो धन र सामाजिक सञ्जाल एक्स (पूर्व ट्वीटर) को शक्तिको प्रयोग गरेर राजनीति र नीति–निर्माणमा प्रत्यक्ष हस्तक्षेप गरिरहेका छन् । चुनावमा भारी लगानीः सन् २०२४ को अमेरिकी चुनावमा मस्कले रिपब्लिकन उम्मेदवारहरू र उनीहरूका संगठनहरूलाई २९ करोड डलरभन्दा बढी चन्दा दिएका थिए । स्वार्थको द्वन्द्व : अमेरिकी सरकारको ‘सरकारी दक्षता विभाग’ (डज) मा मस्कको संलग्नतापछि उनकै कम्पनीहरूलाई फाइदा पुग्ने गरी ठूला सरकारी ठेक्काहरू मिलेको रिपोर्टहरूले देखाएका छन् । पब्लिक सिटिजन नामक संस्थाका अनुसार मस्कले नेतृत्व गरेको सरकारी सुधारको दायरामा परेका ७० प्रतिशतभन्दा बढी एजेन्सीहरू सिधै मस्ककै व्यापारिक स्वार्थसँग जोडिएका छन् । सन् २०२६ मा आइपुग्दा मस्क ट्रिलियनियर बन्नुले विश्वमा बढ्दै गएको आर्थिक असमानताको डरलाग्दो रूप देखाउँछ । आजको समयमा संसारका प्रत्येक ४ मध्ये १ जना मानिसले पेटभरि खान पाइरहेका छैनन्, तर अर्कोतर्फ एकै व्यक्तिसँग खर्बौं डलर थुप्रिएको छ। अक्सफाम अमेरिकाकी कर्पोरेट जवाफदेहिता निर्देशक इरित तामिर भन्छिन्, ‘मस्कको यो अकल्पनीय सम्पत्ति उनको कडा मिहिनेत वा प्रतिभाको उपज नभई यो त कर्पोरेट लोभ, शोषण र त्रुटिपूर्ण प्रणालीको प्रत्यक्ष प्रतिफल हो ।’
घर बहाल करमा कडाइ, सुर्तिजन्य र मदिरा बिक्रीमा निरन्तर नियमन
काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाले घरबहाल करमा कडाइ गर्ने घोषणा गरेको छ । महानगरले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को नीति तथा कार्यक्रम सार्वजनिक गर्दै महानगरपालिकाले असुल गर्ने बहाल र व्यवसाय करलाई वैज्ञानिक, न्यायोचित र करदातामैत्री बनाउन प्रयोजन र स्थान विशेष क्षेत्रका आधारमा करका दर निर्धारण गर्ने प्रबन्ध मिलाइने उल्लेख गरेको हो । करको दायरामा नआएका करदाताको पहिचान गरी कर तिर्न उत्प्रेरित गर्ने, उपयुक्त छुट सुविधा प्रदान गर्ने, करदातालाई राजश्व सेवा सम्बन्धी सूचना, जानकारी तथा महानगरको सन्देश एसएमएस मार्फत् सम्प्रेषण गरिने नीति तथा कार्यक्रममा उल्लेख छ । यस्तै, राजश्व परिचालनलाई पारदर्शी, विश्वसनीय र प्रभावकारी बनाउन आर्थिक वर्ष २०८३/८४ देखि कर प्रणाली अडिट सुरु गरिने, महालेखा नियन्त्रक कार्यालयबाट तयार गरिएको स्थानीय तहको राजस्व व्यवस्थापन प्रणाली लागु गर्न आवश्यक प्रबन्ध मिलाइने घोषणा गरेको छ । एकीकृत करदाता परिचय नम्वर पूर्णरुपमा लागू गरिने र बहालमा लिए दिएका घररजग्गारअन्य संरचनारसम्पतिहरुको अनिवार्य दर्ता गर्ने व्यवस्था गरिने नीति तथा कार्यक्रममा उल्लेख छ । यस्तै, महानगरले फोहरमैला व्यवस्थापनलाई अनलाईन एपका माध्यमवाट सूचना तथा विवरण महानगरपालिका सम्बद्ध कार्यालय, सेवाप्रदायक र सेवाग्राहीको पहुँचमा हुने विशेष प्रवन्ध मिलाइने उल्लेख गरेको छ । उचित प्रविधिको प्रयोग गरी वायू, जल, जमिन, ध्वनी, दृष्य आदि प्रदुषण नियन्त्रण गरिने, सङ्घ, प्रदेश तथा अन्य स्थानीय सरकारसँगको समन्वय, सहकार्य र साझेदारीमा वातावरण संरक्षण तथा प्रदुषण नियन्त्रण तथा न्यूनिकरणका कार्यक्रम सञ्चालन गरिने नीति तथा कार्यक्रममा उल्लेख छ । प्लाष्टिकको झोला तथा प्लाष्टिकजन्य वस्तुको प्रयोगलाई निरुत्साहित गर्न विशेष कार्यक्रम सञ्चालन गरिने, फोहरमैला व्यवस्थापनमा विकास भएको नविन अवधारणा, प्रविधि र प्रयोगको अध्ययन गरी तीन तहका सरकार र निजी क्षेत्र समेतको सहकार्यमा फोहरमैला व्यवस्थापन गर्ने रणनीति अख्तियार गरिने र काठमाडौं महानगरपालिकाको शहरी योजना अन्तर्गत आवधिक, रणनीतिक तथा क्षेत्रगत योजना तर्जुमा गरी कार्यान्वयनमा ल्याइने घोषणा गरेको छ । विपद् व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित सूचना तथा विवरणहरुलाई भौगोलिक सूचना प्रणाली मा आवद्ध गरिने, मनसुनजन्य विपद् जोखिम न्यूनीकरणका लागि मनसुन पूर्व तयारी तथा प्रतिकार्य योजना स्वीकृत गरी कार्यान्वयनमा ल्याइने तथा मौषमजन्य विपद् व्यवस्थापनका लागि आवश्यक पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्यलाई प्राथमिकतामा राखिने उल्लेख छ । महानगरले विद्यालय, अस्पताल, होटल, सपिङ मल, सार्वजनिक भवन तथा बहुउद्देश्यीय संरचनाहरुको विपद् सुरक्षा मापदण्ड तर्जुमा गरी सो को प्रभावकारी कार्यान्वयन, सुपरीवेक्षण तथा नियमित सुरक्षा परीक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गरिने घोषणा पनि गरेको छ । नीति तथा कार्यक्रमकाे पूर्णपाठ : सर्वप्रथम काठमाडौं महानगरपालिका, नगरसभाको १९औं अधिवेशनमा उपस्थित सम्पूर्ण महानुभावहरूलाई हार्दिक स्वागत गर्दछु । काठमाडौं महानगरपालिकाको आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को नीति तथा कार्यक्रम यस सम्मानित सभा समक्ष पेस गर्न पाउँदा मलाई हर्ष र गौरवको अनुभूति भएको छ। म सर्वप्रथम ज्ञात-अज्ञात सहिदहरूप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दछु। साथै, स्थानीय सरकारको सबलता र लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थाको सुदृढीकरण गर्न योगदान गर्नुहुने सम्पूर्ण नेपाली दिदीबहिनी तथा दाजुभाइहरूमा हृदयदेखि सम्मान व्यक्त गर्न चाहन्छु। चालू आर्थिक वर्षका लागि काठमाडौँ महानगरपालिका नगर सभाको १७औं अधिवेशनबाट स्वीकृत भएका नीति तथा कार्यक्रमको मार्ग निर्देशन र बजेटको कार्यान्वयनबाट प्राप्त उपलब्धिको समीक्षा गर्दै आगामी आर्थिक वर्षको लागि नीति तथा कार्यक्रम प्रस्ताव गरेको छु। विगत वर्षहरुमा काठमाडौंको ऐतिहासिकता, सांस्कृतिक सम्पदा, भौतिक र आधुनिक सहरी सभ्यतालाई आगामी आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रम तर्जुमा गर्दा प्रमुख आधारको रुपमा लिएको छु। परिवर्तित परिवेश र काठमाडौंवासीको उत्कृष्ट चाहनालाई सम्बोधन गर्ने लक्ष्य राखी तयार गरिएको यस नीति तथा कार्यक्रमले समग्रतामा मौलिक, ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, पर्यटकीय र सुशासनयुक्त महानगर निर्माण गर्ने कार्यमा सघाउ पुग्ने कुरामा म विश्वस्त छु। आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को लागि नगरसभाको यस बैठकमा प्रस्तुत भएको काठमाडौं महानगरपालिकाको नीति तथा कार्यक्रमको कार्यान्वयनबाट संघीय राजधानी काठमाडौंको अपेक्षित लक्ष्य हासिल हुने अपेक्षा गरेको छु। नगरसभाका सदस्य महानुभावहरू, अब म काठमाडौं महानगरलाई समावेशी, सुशासनयुक्त, प्रविधिमैत्री, सुरक्षित, स्वच्छ, स्वस्थ, हरित र नवप्रवर्तनमुखी स्मार्ट सहरको रूपमा रूपान्तरण गर्दै आर्थिक समृद्धि, सामाजिक न्याय, सेवा प्रवाहको गुणस्तर अभिवृद्धि, संस्कृति तथा सम्पदा संरक्षण र दिगो सहरी विकासलाई सुनिश्चित गर्ने लक्ष्यसहित आगामी आर्थिक बर्षका लागि प्रस्तावित नीति तथा कार्यक्रम सम्मानित सभा समक्ष प्रस्तुत गर्न अनुमति चाहन्छु । काठमाडौँ महानगरपालिकाको दीर्घकालीन सोच, उद्देश्य र योजना तथा चालू आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा सम्पन्न नभएका बहुवर्षिय कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्ने नीतिहरुलाई निरन्तरता दिएको छु। सो बाहेक आगामी आर्थिक वर्षका लागि देहाय बमोजिमका क्षेत्रगत नीति तथा कार्यक्रम प्रस्ताव गरेको छु। १. सुशासन तथा शासकीय प्रबन्ध १. नेपालको संविधान, सङ्घीय तथा प्रदेश कानुनहरु र नेपाल सरकारको निर्णयानुसार तीन तहका सरकारका लागि कार्य विस्तृतीकरण प्रतिवेदनमा तोकिएका अधिकार र जिम्मेवारीको प्रयोग तथा प्रचलन गर्न गराउन आवश्यक कानुनी तथा संस्थागत प्रबन्ध गरी स्थानीय सरकारको भूमिकालाई जनस्तरमा अनुभूत गर्ने गरी शासकीय अभ्यास गरिनेछ । २. कार्यालयको सूचना सम्प्रेषण गर्न तथा गतिविधी प्रचारप्रसार गर्न कार्यालयको वेवसाइट, आधिकारिक मल्टिमिडिया च्यानलहरू तथा डिजिटल प्लेटफर्महरूको प्रयोग गरिनेछ र स्रोत साधनको विनियोजनलाई थप मितव्ययी, पारदर्शी र नतिजामुखी बनाइनेछ । ३. कार्यबोझ र आवश्यकताको वस्तुनिष्ठ मूल्याङ्कन गरी ज्यालादारी र करार सेवामा कार्यरत कर्मचारीहरूको सेवा यकिन गरिनेछ । ४. महानगरको बदलिँदो कार्यबोझ, नवप्रवर्तनकारी सहरी सेवा र प्रविधिको बढ्दो उपयोगलाई दृष्टिगत गरी सङ्गठन तथा व्यवस्थापन (O&M;) सर्वेक्षणमार्फत् सांगठनिक संरचना र दरबन्दीको वैज्ञानिक एवम् वस्तुनिष्ठ पुनरावलोकन गरिनेछ । ५. कर्मचारीहरूको कार्यक्षमता अभिवृद्धि गरी महानगरपालिका र सबै वडा कार्यालयहरूमा सञ्चालित एकद्वार सेवा केन्द्र (One Stop Service Center) सञ्चालन गरिनेछ । ६. काठमाडौँ महानगरपालिकाले सम्पादन गर्ने कार्य सम्बद्ध विषय क्षेत्रमा विभिन्न विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूलाई "Earn While You Learn" अवधारणा अनुसार Internship, Fellowship तथा Part-Time Engagement कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ । ७. काठमाडौँ महानगरपालिकाले हालसम्म जारी गरेका कानुनहरुको उत्तर विधायकी परीक्षण गरी समसामयिक संशोधन गरिनेछ । ८. स्थानीय विवाद समाधानमा मेलमिलाप प्रकृयालाई प्राथमिकता दिई न्याय निरुपण कार्यलाई छिटो, छरितो र पहुँचयोग्य बनाइनेछ । ९. शहरको सौन्दर्य र सुरक्षामा आँच आउने विज्ञापन सामाग्रीहरुलाई पूर्णतः निषेध गरिनेछ । शहरी सुव्यवस्थापनका लागि महानगर प्रहरी बलको परिचालन गरिनेछ। नेपाल प्रहरी तथा अन्य सुरक्षा निकाय, समुदाय र सम्बद्ध संघसंस्थाहरु समेतको सहकार्य र समन्वयलाई प्रवर्धन गरिनेछ । १०. सवारी पार्किङ्ग व्यवस्थापन सम्बन्धमा अध्ययन गरी कार्यान्वयन गरिनेछ । नयाँसडक र आसपासको क्षेत्रमा देखिएको पार्किङ्ग समस्याको दीगो व्यवस्थापनको लागि नेपाल वायु सेवा निगमको नयाँसडक गेटस्थित घरजग्गालाई बहुतले पार्किङ्ग प्रयोजनमा उपयोग गर्न नेपाल सरकारमार्फत् पहल गरिनेछ । ११. काठमाडौँ महानगरपालिकाको चालू खर्च घटाइ पूँजीगत खर्चलाई वृद्धि गर्ने नीति लिइनेछ । १२. विश्वका शहरहरुका असल अभ्यासबाट ज्ञान हासिल गरी प्रविधि हस्तान्तरण, सूचना तथा साँस्कृतिक आदान प्रदान आदिका माध्यमबाट काठमाडौं शहरको सर्वाङ्गिण विकासमा टेवा पुऱ्याउन Sub-National Diplomacy को असल अभ्यास गरिनेछ । १३. आपसी सहकार्य, साझेदारी र स्थानीय शासन प्रवर्धनका लागि नगर-नगर साझेदारी कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ । २. सामाजिक विकास १४. युवा केन्द्रित स्वरोजगार कार्यक्रम, उद्यमशीलता विकास तथा रोजगारी सिर्जना गर्ने उद्धेश्यले सहुलियतपूर्ण कर्जा उपलब्ध गराइनेछ । १५. महिला, बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक, आदिवासी, जनजाति, अपाङ्गता भएका व्यक्ति, दलित, संरक्षणविहिन व्यक्ति, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसंख्यक, एकल महिला, शहिदका परिवार लगायत पछाडि परेका समुदायको विकासका लागि लक्षित वर्गमैत्री शसक्तीकरण कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ । १६. एक वडा एक नमूना कार्यक्रमको प्रभावकारी कार्यान्वयन तथा दिगोपना सुनिश्चित हुने गरी एक वडा एक नमूना कार्यक्रमलाई संस्थागत गरिनेछ । १७. ज्येष्ठ तथा अशक्त नागरिकसँग महानगर अभियान सञ्चालन गरी ज्येष्ठ तथा अशक्त नागरिकको घरमै स्वास्थ्य तथा परामर्श सेवा निःशुल्क उपलब्ध गराईनेछ। ७५ बर्ष उमेर पुरा भएका बरिष्ठ ज्येष्ठ नागरिकहरु तथा पूर्ण अशक्त अपाङ्गता भएका महानगरवासीलाई पोषण भत्ता उपलब्ध गराइनेछ । १८. सहयोगापेक्षी सडक आश्रित मानवमुक्त काठमाडौंको घोषणालाई साझेदार निकायहरुको समन्वय र सहकार्यमा प्रभावकारी कार्यान्वयन गरी "मानवीयताको शहरः काठमाडौं (The City of Humanity)" भन्ने मूल सन्देशलाई कार्यान्वयन गरिनेछ । १९. काठमाडौं महानगरपालिकाले आधुनिक तथा पराम्परागत ज्ञान, सीप तथा कलाको प्रमाणीकरण गरी प्रमाणपत्र जारी गर्ने प्रबन्ध गरिनेछ । २०. महानगरक्षेत्रका टोल, विद्यालय, पार्क र समुदायमा चरा चुरुङ्गीमैत्री अभ्यासहरू सञ्चालन गर्दै चरा चुरुङ्गीहरूका लागि पानी उपलब्ध गराउन पानी पात्र स्थापना गरिनेछ । २१. सम्मानित राष्ट्रिय व्यक्ति र नवयुवा पुस्ता (जेन जेड, जेन एल्फा) विशेष कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ । नवयुवा पुस्तालाई सुशासनका संवाहक मानी उनीरुको सुझाव तथा आवश्यकतामा सहकार्य गरिनेछ । ३. शिक्षा, युवा तथा खेलकुद २२. सबैको लागि शिक्षा तथा समावेसी शिक्षा को सुनिश्चित गर्न अटिजम, डाउन सिन्ड्रोम लगायत अपाङ्गता भएका तथा जोखिममा रहेका बालबालिकाका लागि विशेष विद्यालय, ज्येष्ठ नागरिक तथा गृहणी विद्यालय र वैकल्पिक विद्यालय स्थापना, सञ्चालन र व्यवस्थापन गरी अन्तरपुस्ता क्रियाकलापलाई प्रवर्धन गरिनेछ । २३. काठमाडौं महानगरपालिकाको विद्यालय शिक्षासम्बन्धी मार्गचित्र सहितको शिक्षा योजना तर्जुमा गरी कार्यान्वयन गरिनेछ । २४. विद्यालय र सामुदायिक अध्ययन केन्द्र (CLC) लगायतका स्थानमा स्वास्थ्यकर्मी सहितको प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा तथा पोषणसम्बन्धी कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ। साथै दिवा शिशु स्याहार केन्द्र स्थापना तथा सञ्चालन गरिनेछ । २५. विद्यालय शिक्षालाई अनुसन्धानमुलक बनाउन सूचना प्रविधिको अधिकतम प्रयोग गरिनेछ । २६. विद्यार्थीको सृजनशील सिकाई र सिप विकासका लागि विद्यालयमा सिप तथा सृजनात्मक शुक्रबार (Creative Friday) कार्यक्रम सञ्चालन गरी पाठ्यक्रममा आधारित अतिरिक्त शैक्षिक क्रियाकलापहरु समेत सञ्चालन गरिनेछ । सृजनात्मक शुक्रबार कार्यक्रममा मूलतः सृजनात्मक सिकाई, STEAM, सीपमूलक तालिम तथा खेलकूद सम्बन्धी गतिविधिहरु सञ्चालन हुनेछन् । २७. विद्यालयको असल अभ्यास तथा अनुभव आदानप्रदान गर्न विद्यालय-विद्यालय साझेदारी कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ । २८. भाषा, सँस्कृति, सम्पदा, पर्यटन र प्राविधिक विषयमा विशेषज्ञ जनशक्ति उत्पादन गर्न काठमाडौँ महानगरपालिकाले स्वनिगः विश्वविद्यालय स्थापना गरी सञ्चालन गर्न नेपाल सरकारसँग समन्वय गरिनेछ । २९. खेलाडीहरुलाई ऊर्जाशील तथा व्यवसायिक बनाउन महानगरले विभिन्न खेलकुद प्रतियोगिता सञ्चालन गर्न सहजीकरण गर्नेछ। साथै खेल प्रतिभा पहिचान गरी सम्मान तथा प्रोत्साहन गरिनेछ । ३०. कक्षाकोठाको तापीय आराम, प्राकृतिक भेन्टिलेसन र CO₂ सान्द्रताको अध्ययन गरिनेछ। अध्ययनका आधारमा उपयुक्त प्राकृतिक भेन्टिलेसनसम्बन्धी मापदण्ड निर्धारण गरी कार्यान्वयन गरिनेछ । ४. सुलभ स्वास्थ्य सेवा ३१. शहरी स्वास्थ्य प्रबर्धन केन्द्रको क्षमता वृद्धि गरी समयसापेक्ष, आधुनिक र प्रविधिमैत्री स्वास्थ्य सेवा सञ्चालन गरिनेछ । ३२. आरोग्य जीवनका लागि आयुर्वेद, वैकल्पिक चिकित्सा, योग, व्यायाम, प्राणायाम तथा ध्यान मार्फत शारिरीक, मानसिक, आत्मिक स्वस्थ जीवनशैली पद्धतिको प्रवर्धन गरिनेछ । ३३. निःशुल्क एम्बुलेन्स सेवालाई निरन्तरता दिदै महानगर क्षेत्रभित्रका साँघुरा सडक र बढ्दो सवारी चापलाई मध्यनजर गर्दै बाईक एम्बुलेन्स सेवा सञ्चालनमा ल्याईनेछ। ३४. महानगरवासीको मृगौला रोगको उपचारका लागि डायलसिस सेवालाई सहजीकरण गरिनेछ । ३५. मातृशिशु तथा प्रजनन स्वास्थ्य सेवा सम्बन्धी विशेष कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ। सार्वजनिक स्थानमा breast-feeding and Care Blocks सेवाको व्यवस्थापन गरिनेछ । ३६. महानगरपालिका क्षेत्रभित्र सञ्चालनमा रहेका hospital तथा स्वास्थ्य संस्थाहरुको नियमन तथा अनुगमन गरी गुणस्तरीय सेवा प्रवाहको लागि प्रोत्साहन गरिनेछ। साथै विपन्न तथा असहाय नागरिकलाई १० प्रतिशत निःशूल्क उपचार गर्ने व्यवस्थालाई कडाईकासाथ लागु गरिनेछ । ३७. महानगरवासीलाई गुणस्तरीय र विशिष्ट स्वास्थ्य सेवा प्रवाह गर्न महानगर अस्पताल निर्माण गरिनेछ । ३८. परिवर्तित जीवनशैलीका कारण तिव्र रुपमा उत्पन्न मानसिक स्वास्थ्य समस्या न्यूनिकरण गर्न मनोपरामर्श सेवा र कल सेन्टर सञ्चालनमा ल्याइनेछ । ३९. ज्येष्ठ नागरिकहरुका लागि निमोनिया खोप, महानगरवासीको स्वास्थ्य परीक्षण, स्वास्थ्य संस्थाहरुसँगको सहकार्यमा नियमित सेवा र आकस्मिक स्वास्थ्य शिविरहरु सञ्चालन गरिनेछ । ५. वातावरण तथा सरसफाई ४०. फोहर निःशुल्क, सशुल्क, न्यूनिकरण, सृजनात्मक पुनः चक्रिय प्रयोग आधारित Circular Economy लाई प्रबर्द्धन हुने गरी महानगर क्षेत्रलाई ७ क्लस्टरमा विभाजन गरी प्रविधिको प्रयोगमार्फत फोहरमैलाको उचित व्यवस्थापन गरिनेछ । ४१. स्थानान्तरण केन्द्रबाट निस्काशित न्यून फोहरलाई बन्चरे डाँडा ल्याण्डफिल साइटमा मेकानाइज्ड मेटेरियल रिकभरी फ्यासिलिटी सञ्चालन गरी फोहरको वैज्ञानिक व्यवस्थापन गरिनेछ । ४२. काठमाडौँ महानगरपालिका क्षेत्रभित्र रहेका सार्वजनिक तथा खाली स्थानहरुलाई बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिकमैत्री पार्कका रुपमा विकास तथा विस्तार गर्दै लगिनेछ । ४३. फोहरमैला व्यवस्थापन सेवा शुल्कलाई प्रदुषकले तिर्ने सिद्धान्त (Polluters Pay Principle) अनुरुप एकद्धार प्रणाली मार्फत शुल्क सङ्कलन गर्ने व्यवस्था मिलाईनेछ । बन्चरेडाँडा ल्यान्डफिल साईटमा फोहरमैला विसर्जन गर्ने प्रत्येक स्थानीय तहबाट फोहरको परिमाण र प्रकृतिको आधारमा वित्तिय साझेदारी गर्न पहल गरिनेछ । ४४. फोहरमैला व्यवस्थापनलाई अनलाईन एपका माध्यमवाट सूचना तथा विवरण महानगरपालिका सम्बद्ध कार्यालय, सेवाप्रदायक र सेवाग्राहीको पहुँचमा हुने विशेष प्रबन्ध मिलाइनेछ । ४५. उचित प्रविधिको प्रयोग गरी वायू, जल, जमिन, ध्वनी, दृष्य आदि प्रदुषण नियन्त्रण गरिनेछ । सङ्घ, प्रदेश तथा अन्य स्थानीय सरकारसँगको समन्वय, सहकार्य र साझेदारीमा वातावरण संरक्षण तथा प्रदुषण नियन्त्रण तथा न्यूनिकरणका कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ । ४६. प्लाष्टिकको झोला तथा प्लाष्टिकजन्य वस्तुको प्रयोगलाई निरुत्साहित गर्न विशेष कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ । ४७. फोहरमैला व्यवस्थापनमा विकास भएको नविन अवधारणा, प्रविधि र प्रयोगको अध्ययन गरी तीन तहका सरकार र निजी क्षेत्र समेतको सहकार्यमा फोहरमैला व्यवस्थापन गर्ने रणनीति अख्तियार गरिनेछ । ६. राजश्व परिचालन ४८. राजश्व परिचालनलाई पारदर्शी, विश्वसनीय र प्रभावकारी बनाउन आ.व. २०८३/०८४ देखि कर प्रणाली अडिट (Tax System Audit) शुरु गरिनेछ । ४९. काठमाडौँ महानगरपालिकाले असुल गर्ने बहाल र व्यवसाय करलाई वैज्ञानिक, न्यायोचित र करदातामैत्री बनाउन प्रयोजन र स्थान विशेष क्षेत्रका आधारमा करका दर निर्धारण गर्ने प्रबन्ध मिलाइनेछ । ५०. करको दायरामा नआएका करदाताको पहिचान गरी कर तिर्न उत्प्रेरित गर्ने, उपयुक्त छुट सुविधा प्रदान गर्ने, करदातालाई राजश्व सेवा सम्बन्धी सूचना, जानकारी तथा महानगरको सन्देश एसएमएस मार्फत् सम्प्रेषण गरिनेछ । ५१. महालेखा नियन्त्रक कार्यालयबाट तयार गरिएको स्थानीय तहको राजस्व व्यवस्थापन प्रणाली (सूत्र) लागु गर्न आवश्यक प्रबन्ध मिलाइनेछ । ५२. एकीकृत करदाता परिचय नम्वर Single Tax Payer Id पूर्णरुपमा लागू गरिनेछ । ५३. बहालमा लिए दिएका घर/जग्गा/अन्य संरचना/सम्पतिहरुको अनिवार्य दर्ता गर्ने व्यवस्था गरिनेछ । ५४. जिआईएस डिजिटल भुसूचना प्रणाली मार्फत् करदाता अभिलेखलाई व्यवस्थित गरिनेछ । ७. शहरी योजना ५५. काठमाडौं महानगरपालिकाको शहरी योजना अन्तर्गत आवधिक, रणनीतिक तथा क्षेत्रगत योजना तर्जुमा गरी कार्यान्वयनमा ल्याइनेछ । ५६. विपद् व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित सूचना तथा विवरणहरुलाई भौगोलिक सूचना प्रणाली (GIS) मा आवद्ध गरिनेछ। मनसुनजन्य विपद् जोखिम न्यूनीकरणका लागि मनसुन पूर्व तयारी तथा प्रतिकार्य योजना स्वीकृत गरी कार्यान्वयनमा ल्याइनेछ। मौषमजन्य विपद् व्यवस्थापनका लागि आवश्यक पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्यलाई प्राथमिकतामा राखिनेछ। ५७. विद्यालय, अस्पताल, होटल, सपिङ मल, सार्वजनिक भवन तथा बहुउद्देश्यीय संरचनाहरुको विपद् सुरक्षा मापदण्ड तर्जुमा गरी सो को प्रभावकारी कार्यान्वयन, सुपरीवेक्षण तथा नियमित सुरक्षा परीक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ । ५८. सार्वजनिक निजी साझेदारीमा सञ्चालित परियोजनाहरुको विस्तृत अध्ययन गरी आवश्यक सुधारको लागि सम्बद्ध पक्षसँग भएको सम्झौता पुनरावलोकन गरिनेछ । ५९. सार्वजनिक निजी साझेदारी प्रारुपमा सञ्चालन हुनसक्ने नयाँ परियोजनाहरुको पहिचान गरी सो को सम्भाव्यता अध्ययन गरिनेछ । ६०. महानगरवासीको स्वच्छ पिउने पानीको हकलाई प्राथमिकतामा राखी सहज, सुलभ र गुणस्तरीय पानी वितरणमा सम्बद्ध निकायहरुसँग समन्वय र सहकार्य गरिनेछ । ६१. निःशुल्क पिउने पानी तथा सार्वजनिक शौचालयको अवधारणालाई निरन्तरता दिन थप स्थानहरुमा खानेपानी वुथ तथा सार्वजनिक शौचालयको निर्माण गरिनेछ । ८. पूर्वाधार तथा शहरी विकास ६२. स्ट्रिट लाइट तथा हाईमास्टहरुमा स्मार्ट प्रविधिको प्रयोग गरी उज्यालो र सुरक्षित महानगर बनाइनेछ । ६३. GIS डेटाबेसमा आधारित भई महानगरपालिका क्षेत्रभित्र रहेका नदी किनार तथा सार्वजनिक स्थलको संरक्षण गर्न आवश्यक पूर्वाधारका कार्य गरिनेछ । ६४. महानगरपालिका क्षेत्रभित्र भौतिक पूर्वाधार विकास तथा सेवा सञ्चालन गर्ने निकायहरुबिच समन्वय गरी सार्वजनिक वित्तको उच्चतम प्रतिफल प्राप्त हुने र महानगरवासीलाई असुविधा नहुने प्रबन्ध मिलाउन एकीकृत संयन्त्र गठन गरी सक्रिय बनाइनेछ। यसका लागि GIS based monitoring system विकास गरी प्रयोगमा ल्याइनेछ । ६५. बिद्युतीय भवन अनुमति प्रणाली (eBPS) लाई समय सापेक्ष अद्यावधिक गरी बायोमेट्रिक प्रणालीलाई राष्ट्रिय परिचयपत्र (NID) को प्रणालीसँग अन्तरआबद्धता गर्ने प्रबन्ध मिलाईनेछ । ६६. बैंक तथा वित्तिय संस्थासँग समन्वय गरी महानगर क्षेत्रभित्रका घरजग्गा धितो राखी ऋण प्रवाह गर्दा काठमाडौँ महानगरपालिकाको eBPS प्रणालीको उपयोग गर्ने प्रबन्ध मिलाइनेछ । ६७. महिला, अपाङ्गता भएका व्यक्ति र ज्येष्ठ नागरिकको नाममा आवासीय भवन निर्माण गर्दा नक्सापास दस्तुरमा बिस प्रतिशत छुट दिइनेछ । ६८. काठमाडौँ महानगरपालिका क्षेत्रभित्र निर्माण हुने र निर्माण भैसकेका सार्वजनिक तथा निजी सबै किसिमका भवन तथा भौतिक संरचनाको जोखिम हस्तान्तरण तथा आर्थिक सुरक्षाको उचित व्यवस्था गर्न सहुलियतपूर्ण दरमा विमा गर्ने प्रबन्ध गरिनेछ । ६९. आगामी ५ बर्षभित्रमा महानगरपालिकाभित्रका सम्पूर्ण भवनहरुलाई विपद् उत्थानशील बनाउने अभियानको शुरुवात गर्न यसै आ.व. देखि समुदायको सहभागितामा जोखिम सर्वेक्षण तथा प्रवलीकरण (Retrofitting) र आवश्यक मर्मत सम्भार गर्ने कार्यको थालनी गरिनेछ । ७०. उर्जा दक्ष प्रविधि (Energy Efficiency), जमिनमुनि पानी पुनर्भरण गर्ने प्रविधि (Ground Water Recharge) र Sewerage Treatment Plant समाहित गरी भवन निर्माण गर्ने कार्य थालनी गरिनेछ । ७१. काठमाडौं महानगरपालिकाले सडक सुरक्षा, प्रभावकारी ट्राफिक व्यवस्थापन र गुणस्तरीय सार्वजनिक यातायातको प्रबर्धनमार्फत् सुरक्षित, व्यवस्थित र दिगो शहरी यातायात प्रणाली विकास गर्ने नीति अवलम्बन गरिनेछ । पैदल यात्री तथा साइकलमैत्री पूर्वाधार निर्माण तथा सेवा विस्तार गरिनेछ । ७२. काठमाडौँ उपत्यकाको लागि आवश्यक र उपयुक्त सार्वजनिक यातायातको माध्यम पहिचान गरी सञ्चालन गर्न नेपाल सरकारसँग आवश्यक समन्वय गरिनेछ । ७३. साझा यातायात मार्फत् रात्रिकालिन यातायात सेवालाई क्रमशः विस्तार गरी जीवन्त र समृद्ध शहरको अवधारणा कार्यान्वयन गरिनेछ । सार्वजनिक यातायात सेवालाई मर्यादित र विश्वसनीय बनाउन सहकार्य गरिनेछ । ७४. जग्गा विकास आयोजना हस्तान्तरण सम्बन्धी कानुनी प्रबन्ध गरी काठमाडौं महानगरपालिकाबाट सञ्चालित नयाँ बजार र चःमति जग्गा एकीकरण आयोजना हस्तान्तरण गरिनेछ । ७५. मनोहरा जग्गा एकीकरण आयोजनालाई आवश्यक बजेटको व्यवस्था गरी आगामी आर्थिक वर्षभित्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिइनेछ । ७६. सुन्धारा धरहरा क्षेत्रको सञ्चालन तथा व्यवस्थापन, भृकुटीमण्डपमा अत्याधुनिक सम्मेलन केन्द्र स्थापना तथा सञ्चालन र काठमाडौँ प्लाजा भवन दीगो रुपमा सार्वजनिक प्रयोगको लागि काठमाडौं महानगरपालिकालाई उपलब्ध गराउन नेपाल सरकारसमक्ष अनुरोध गरिएकोमा सो अनुरुप नेपाल सरकारबाट प्राप्त गर्न पहल गरी प्राथमिकताका साथ योजना कार्यान्वयन गरिनेछ । ७७. नदी किनार तथा सार्वजनिक स्थानका जोमिखपूर्ण वस्तीबाट उद्दार गरी संरक्षण गरिएका व्यक्तिहरुको व्यवस्थापकीय कार्यका लागि निकायगत जिम्मेवारी यकिन गरिएको कार्ययोजना स्वीकृत गरी शिघ्र कार्यान्वयनमा ल्याउन नेपाल सरकारसँग समन्वय गरिनेछ । ७८. सहरी गरिब, विस्थापित र केही नभएका तथा कोही नभएका व्यक्ति तथा परिवारका लागि सङ्घ तथा प्रदेश सरकारसँग समन्वय तथा सहकार्य गरी उपयुक्त स्थानमा उचित व्यवस्थापनको लागि सामुहिक आवासको प्रबन्ध गरिनेछ । ७९. काठमाडौँ महानगरपालिका वडा नम्वर ३२ कोटेश्वरस्थित तीनकुनेभित्रका अधिग्रहणमा परी मुआब्जा वितरण हुन र अधिग्रहण हुन बाँकी जग्गाको मुआब्जाको लागि लाग्ने सम्पूर्ण रकममध्ये काठमाडौं महानगरपालिकाले एक तिहाई र नेपाल सरकारले दुई तिहाई रकम व्यहोर्ने शर्तमा आर्थिक वर्ष २०८२।८३ को बचत रकमबाट काठमाडौँ महानगरपालिकाले एक तिहाई अंशको कम्तिमा आधा एक किस्ता रकम र नेपाल सरकारले दुई तिहाइ अंशको कम्तिमा आधा एक किस्ता रकम एवम् बाँकी किस्ता रकम आर्थिक वर्ष २०८३।८४ मा सोही बमोजिम काठमाडौँ महानगरपालिका र नेपाल सरकारको बजेटबाट बेहोर्ने व्यवस्था गरिनेछ । ९. सम्पदा, सँस्कृति तथा पर्यटन ८०. सांस्कृतिक सहरः समृद्ध महानगरको परिकल्पनालाई मुर्त रुप दिन काठमाडौँ महानगर क्षेत्रभित्रको मौलिक र विशिष्ट ऐतिहासिक एवम् साँस्कृतिक सम्पदाहरुको संरक्षण, प्रवर्धन तथा विकास गरिनेछ । ८१. काठमाडौंलाई खुला तथा जीवन्त संग्रहालय र रचनात्मक सहरको रुपमा विकास गरिनेछ। यहाँका ऐतिहासिक, धार्मिक, पुरातात्विक, सांस्कृतिक, सामाजिक महत्वका मठ, मन्दिर, चैत्य द्योःछें, वहाल, वहा वहि, हिती, पोखरी, गुम्बा, स्तुपा, चोक, ननि, डबली, फल्चा लगायतका संरचना तथा सम्पदा स्थलहरुको अध्ययन, डिजिटल अभिलेखीकरण, मौलिक नामाकरण, नक्सांकन, मर्मत, जिर्णोद्धार, पुननिर्माण गरी संरक्षण, सम्वर्धन र प्रवर्धन गरिनेछ । ८२. विदेशी पाहुना समेतलाई आमन्त्रण गरी अन्तर्राष्ट्रियस्तरको काठमाडौँ फिल्म फेस्टिबलको आयोजना गरिनेछ । ८३. मौलिक तथा परम्परागत सिप, कला र ज्ञानको जगेर्ना, पुस्तान्तरण एवम पुनरोत्थानको लागि ऐतिहासिक, पुरातात्विक, सांस्कृतिक, तथा वास्तुकलात्मक महत्वका निजी तथा संस्थागत भवन पुननिर्माण गर्न र सम्पदा वस्ती संरक्षण गर्न प्रोत्साहित गरिनेछ। इन्द्रजात्रा तथा सेतो मछिन्द्रनाथ (आर्य अवलोकितेश्वर) जात्रा लगायतका अन्य ऐतिहासिक तथा साँस्कृतिक जात्रा मार्गमा सम्पदामैत्री भवनको फसाड निर्माण गर्न प्रोत्साहन गरिनेछ । ८४. पर्यटन प्रवर्धन तथा विकासका लागि प्राचिन वस्ती एवम् सहरहरुमा होमस्टे सञ्चालनको लागि प्रोत्साहन गरिनेछ । ८५. अमुर्त सम्पदाहरुः स्थानीय जात्रा, पर्व, कला, संस्कृति, परिकार, परम्परागत बाजा तथा संगीतहरुको संरक्षण र प्रवर्धन गर्दै युनेस्कोको अभौतिक सांस्कृतिक सम्पदामा (ICH) सूचिकृत गर्न आवश्यक पहल गरिनेछ । ८६. Recharged Kathmandu Campaign सञ्चालन गरिनेछ। यसका लागि महानगर क्षेत्रभित्रका पोखरी, ढुंगेधारा (हिती) हरुको पुनर्स्थापना, आकाशे पानी संकलन तथा पुनर्भरण गर्दै जल सम्पदाको संरक्षण गरी वातावरणीय सन्तुलन कायम गर्न जोड दिईनेछ । ८७. मौलिक र परम्परागत लोककला, पाककला, भेषभुषा, शिल्प, गरगहना, जात्रापर्व, साहित्य संगीत तथा प्राकृतिक सम्पदाहरुलाई चलचित्रको माध्यमद्वारा उजागर गरी रचनात्मक उद्योगका रुपमा विकाश र प्रवर्धन गर्न चलचित्र महोत्सव, परम्परागत खाना महोत्सव, एक्सपो, प्रदर्शनी जस्ता कार्यक्रमहरु सञ्चालन गरिनेछ । ८८. काठमाडौँ महानगरपालिकाले निर्माण गरेको देय् साँस्कृतिक लाई सञ्चालनमा ल्याइनेछ । साथै काठमाडौँ महानगरपालिका क्षेत्रमा मनाइने ऐतिहासिक तथा साँस्कृतिक महत्वको जात्राको रुपमा अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा समेत चर्चित इन्द्रजात्रा रथयात्राका प्रमुख देवगणहरु श्री गणेश र श्री भैरवका लागि निवास निर्माण गर्न आवश्यक व्यवस्था मिलाईनेछ । १०. सूचना प्रविधि ८९. विद्युतीय शासनलाई पूर्ण रूपमा आत्मसात् गर्दै केन्द्र र वडा कार्यालयहरूबाट प्रवाह हुने सेवा, अभिलेख व्यवस्थापन र निर्णय प्रक्रियालाई स्वचालित (Automated) बनाइनेछ । जनप्रतिनिधि र कर्मचारीहरूको डिजिटल साक्षरता अभिवृद्धि गर्दै प्रविधिको प्रयोगलाई उच्च प्राथमिकता दिइनेछ । ९०. GIS-आधारित डिजिटल ठेगाना प्रणाली, Open Data Initiative, AI प्रविधि, राष्ट्रिय तथा प्रादेशिक डिजिटल प्रणालीहरूसँग अन्तरआवद्धता, साइबर सुरक्षा, प्रणाली मर्मतसम्भार कार्यक्रमलाई प्रबर्धन गरिनेछ । ९१. योजना, सेवा प्रवाह, विकास आयोजना, राजस्व, खर्च, पूर्वाधार, वातावरण, विपद् व्यवस्थापन र गुनासो व्यवस्थापन सम्बन्धमा सुसूचित गर्न तथा नियमित अनुगमनका लागि KMC Dashboard स्थापना तथा सञ्चालन गरिनेछ । ९२. Municipal Governance लाई सुदृढ गर्न Digital Public Infrastructure को रूपमा GIS-आधारित एकीकृत सूचना प्रणाली स्थापना गरी सञ्चालन गरिनेछ । ९३. काठमाडौँ महानगरपालिकाका सम्पूर्ण सूचना प्रणालीहरूलाई राष्ट्रिय परिचयपत्र, नागरिक एप, राष्ट्रिय भुक्तानी प्रणाली, भूमि अभिलेख, राजस्व तथा अन्य संघीय एवम् प्रादेशिक डिजिटल प्रणालीहरूसँग अन्तरआवद्ध (Interoperable) बनाउँदै लगिनेछ । ९४. काठमाडौं महानगरपालिकाको Software Development, Cyber Security तथा System Maintenance Unit लाई आवश्यक जनशक्ति, पूर्वाधार तथा आधुनिक प्रविधिबाट सुदृढ बनाइनेछ । ९५. महानगरपालिकाका कर्मचारीहरूको डिजिटल क्षमता अभिवृद्धि गर्न "Digital Governance and Cyber Hygiene" सम्बन्धी तालिम सञ्चालन गरिनेछ । साथै सेवाग्राहीहरूका लागि डिजिटल साक्षरता कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ । ११. उपभोक्ता हित ९६. उपभोक्ता हित संरक्षणका लागि खाद्य स्वच्छता, गुणस्तर परीक्षण, स्वस्थ भान्छा, जङ्क फुड नियन्त्रण, सुर्ती तथा मदिराजन्य पदार्थको नियमन, सुरक्षित मासु उत्पादन तथा जीवजन्तु व्यवस्थापनसम्बन्धी कार्यक्रमहरू प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गरिनेछ । ९७. खाद्य पदार्थको गुणस्तर सुनिश्चित गर्दै एग्रो पुलिङ तथा मेट्रो मार्ट मार्फत विषादी रहित स्वच्छ फलफूल र तरकारीको होम डेलिभरी हुने व्यवस्था मिलाइनेछ । महानगरवासीको न्यूनतम जीवनस्तर सम्बन्धी सूचकहरू सहितको मापदण्ड निर्धारण गरी कार्यान्वयनमा ल्याइनेछ । ९८. स्वच्छ, गुणस्तरीय र सुरक्षित मासु उत्पादन तथा विक्री वितरणका लागि व्यवस्थित वधशाला निर्माण तथा सञ्चालनका लागि आवश्यक व्यवस्था गरिनेछ । ९९. सडक कुकुर तथा बाँदरको संख्या नियन्त्रणका लागि पशु कल्याण सुनिश्चित गर्दै मानवीय, वैज्ञानिक र प्राविधिक उपायहरू अवलम्बन गरी प्रभावकारी व्यवस्थापन गरिनेछ । १००. सहकारी सम्बन्धी राष्ट्रिय नीति, सङ्घीय तथा प्रदेश कानुन अनुरुप काठमाडौँ महानगरपालिकाको कानुनी प्रबन्धलाई संशोधन गरी आफ्नो क्षेत्राधिकार भित्रका सहकारी सम्बद्ध संघ संस्थाहरुको नियमित अनुगमन, नियमन, संस्थागत सुशासन तथा वित्तिय अनुशासन मार्फत् सहकारी क्षेत्रको प्रबर्द्धन गरिनेछ। निष्कृय सहकारीहरुको पुनः सञ्चालन, खारेजी तथा विघटन सम्बन्धी कारवाहीमा सहजीकरण गरिनेछ । अन्त्यमा, प्रस्तावित नीति तथा कार्यक्रमको पूर्ण कार्यान्वयन गर्न आवश्यक पर्ने कार्यक्रम र बजेट यसै सभावाट स्वीकृत भए बमोजिम हुने व्यहोरा जानकारी गराउँदै नीति, कार्यक्रम तथा बजेट पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन गर्न हामी सबैको सामूहिक प्रतिबद्धता र क्रियाशीलता आवश्यक हुन्छ । महानगरवासी, नागरिक समाज, तीन तहका सरकार र मातहतका निकाय, निजी क्षेत्र, महानगरपालिकाका जनप्रतिनिधि तथा कर्मचारीहरूको निरन्तर सहयोग, समन्वय र सक्रिय छनौटको अपेक्षा गर्दै हालसम्म प्राप्त साथ, सहयोग र समन्वयका लागि हार्दिक धन्यवाद ज्ञापन गर्दछु। सुनिता डंगोल कार्यवाहक प्रमुख, काठमाडौं महानगरपालिका
गोल्याण ग्रुपको रक्तदानमा सांसद रञ्जु दर्शनाले भनिन्– व्यवसायलाई समाजसँग जोड्नु प्रशंनीय
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)की प्रतिनिधिसभा सदस्य रञ्जु दर्शनाले व्यवसायलाई समाज विकासमा जोड्नु सकारात्मक कार्य भएको बताएकी छन् । विश्व रक्तदाता दिवसको अवसरमा गोल्याण ग्रुपले आइतबार आयोजना गरेको रक्तदान कार्यक्रममा सांसद दर्शनाले उक्त कुरा बताएकी हुन् । गोल्याण ग्रुपले सामाजिक कार्यमार्फत आफूलाई समाजसँग जोड्दै गएकोमा प्रशंसासमेत गरिन् । ‘व्यापार–व्यवसायबाट कमाएको पैसालाई समाजको विकासमा पनि लगानी गर्नुपर्छ, समाजसँग जोडिनु निकै राम्रो काम हो,’ उनले भनिन्, ‘गोल्याण ग्रुपले यही कुरा मनन गरेर समाजप्रतिको उत्तरदायित्व बहन गरिरहेको छ, यसले समाजसँगको सम्बन्ध पनि बलियो भएको छ ।’ गोल्याण ग्रुपको कर्पोरेट कार्यालय भएको स्थान आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रसमेत भएको उल्लेख गर्दै सांसद दर्शनाले सामाजिक कार्यमा यस क्षेत्रका जनतालाई पनि जोड्न सुझाव दिइन् । उनले रक्तदानका साथै सामाजिक उत्तरदायित्वका अन्य कार्यले समाज लाभान्वित हुने बताइन् । ‘रगतको महत्व त्यतिबेला थाहा हुन्छ, जब कुनै व्यक्ति आफै वा उसको आफन्त अस्पतालको शैयामा रगतको अभावमा तड्पिरहेको हुन्छ,’ उनले भनिन्, ‘यो महत्त्वलाई बुझेर रक्तदान कार्यक्रम गर्नु समाजप्रतिको पवित्र योगदान हो ।’ गोल्याण ग्रुपका अध्यक्ष तथा प्रबन्ध निर्देशक अक्षय गोल्याणले व्यवसायमार्फत राष्ट्रको अर्थतन्त्रमा योगदान दिएको उल्लेख गर्दै अब सामाजिक कार्यमार्फत समाजलाई सहयोग पुर्याउने कार्यलाई प्राथमिकता दिइएको बताए । सामाजिक कार्यको रुपमा रक्तदाता दिवसको अवसरमा रक्तदान कार्यक्रम आयोजना गरिएको उनले बताए । ‘रगतको मूल्य अंकमा मापन वा कुनै बस्तुसँग तुलना गर्न सकिँदैन, जसलाई आवश्यक छ उसैलाई मात्र यसको महत्व हुन्छ,’ उनले भने । गोल्याणले युवा पुस्ताले गरेको परिवर्तनको सम्मान गर्दै यसलाई संस्थागत गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए । गोल्याण ग्रुपले जेनजी आन्दोलनका सहिदका बालबालिका र आमाबुवालाई शिक्षा र स्वास्थ्यमार्फत सहयोग गरिरहेको छ । २२ जना सहिदका ३२ जना बालबालिकालाई मासिक जनही ४० हजारको दरले वार्षिक ४ लाख ८० हजारको शैक्षिकवृत्ति प्रदान गरिरहेको छ । त्यसैगरी २२ जना सहिदका ४३ बुवाआमालाई वार्षिक १० लाखको स्वास्थ्य बीमा सेवा दिएको छ । गोल्याण ग्रुपका अध्यक्ष तथा प्रबन्ध निर्देशक गोल्याणले समाजप्रतिको आफ्नो दायित्वलाई मनन् गरेर व्यवस्थित तबरले सामाजिक कार्य तथा सहयोग कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको बताए । गोल्याण ग्रुपका निर्देशक शक्तिकुमार गोल्याणले रक्तदान कार्यक्रमले मुलुकभर बढ्दो रगत अभावलाई कम गर्न सहयोग गर्नेमात्र नभई गोल्याण ग्रुप र समाजबीचको सम्बन्ध पनि मजबुत बनाउन मद्दत पुग्ने बताए । कार्यक्रममा गोल्याण ग्रुपका कर्पोरेट अफेयर्स, कम्युनिकेशन्स एण्ड जनसम्पर्क प्रमुख ज्योति गैह्रेले रगतको बढ्दो अभावका कारण मानवजीवन संकटमा परिरहेको उल्लेख गर्दै उक्त संकटलाई केही मात्रामा भए पनि कम गर्न गोल्याण ग्रुपले आफ्नो तर्फबाट योगदान दिएको बताइन् । नेपाल रेडक्रस सोसाइटीका अनुसार हाल नेपालमा वार्षिक करिब साढे ३ लाखदेखि ४ लाख पिन्ट रगत आवश्यक पर्नेमा करिब १ लाख पिन्ट रगत अभाव हुने गरेको छ । ‘रक्तदान मानवजीवनलाई हामीले दिने सबैभन्दा अमूल्य योगदान हो, एक पिन्ट रगतले मानवता पुनर्जीवित हुन्छ र त्यसले भविष्यको लागि आशा र भरोसा प्रदान गर्दछ,’ उनले भनिन् । रक्तदान कार्यक्रममा गोल्याण ग्रुप अन्तर्गतका कर्मचारीसहित पत्रकार र समुदायका व्यक्तिसमेत गरी करिब १ सय जनाले रक्तदान गरेका थिए ।
गुहेश्वरी मर्चेन्ट बैंकिङ २५औं वर्षमा प्रवेश, वार्षिकोत्सवमा सामाजिक कार्यलाई निरन्तरता
काठमाडौं । गुहेश्वरी मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लिमिटेड २४ वर्ष पूरा गरी २५ औं वर्षमा प्रवेश गरेको छ । विसं २०५९ जेठ ३० गतेदेखि वित्तीय कारोबार सञ्चालन गरेको यस संस्थाले आफ्नो २४ औं वार्षिकोत्सव विभिन्न सामाजिक कार्यक्रमहरू आयोजना गरी मनाएको छ । संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्वअन्तर्गत संस्थाले विगत ८ वर्षदेखि ललितपुरको बुंगमतीस्थित श्री अपांग सेवा संघलाई वार्षिक रूपमा खाद्यान्न सामग्री उपलब्ध गराउँदै आएको थियो । २४ औं वार्षिकोत्सवको विशेष अवसरमा फाइनान्सले उक्त सहयोगलाई आगामी वर्ष पनि निरन्तरता दिने गरी संघसँग औपचारिक सम्झौता नवीकरण गरेको छ । वार्षिकोत्सवका अवसरमा संस्थाले नेपाल रेडक्रस सोसाइटी, केन्द्रीय रक्तसञ्चार सेवा ९भृकुटीमण्डप० को प्राविधिक सहयोगमा बृहत् रक्तदान कार्यक्रम आयोजना गरेको छ। त्यसैगरी गुहेश्वरी डेन्टल मल्टिस्पेशालिटी एन्ड इम्प्ल्यान्ट्स हबको प्राविधिक सहयोगमा सर्वसाधारणका लागि निःशुल्क दन्त परीक्षण तथा परामर्श शिविर सञ्चालन पनि गरेको छ । लामो समयदेखि ग्राहकहरूको विश्वास जित्न सफल यस फाइनान्सले हाल देशैभर रहेका आफ्ना २३ वटा शाखा कार्यालयहरू र ४ वटा विस्तारित काउन्टरहरू गरी कुल २७ वटा केन्द्रहरूबाट बैंकिङ सेवा प्रदान गर्दै आइरहेको छ।
'युवालाई विदेशिन रोक्ने बजेट, लाख तलब भएकालाई करको बोझ नहुने'
काठमाडाैं । अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले युवाहरूले आफ्नो सपना पूरा गर्न विदेशिनै पर्ने बाध्यता अन्त्य गर्ने दिशामा सरकारले कदम चालेको बताएका छन् । आइतबार काठमाडौंमा आयोजित राष्ट्रिय युवा उद्यमशीलता सम्मेलन–२०८३ लाई सम्बोधन गर्दै उनले आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमार्फत त्यसको सुरुवात गरिएको र आगामी पाँच वर्षभित्र त्यसलाई परिणाममुखी बनाउने लक्ष्य राखिएको बताए । पछिल्ला १५–२० वर्षदेखि नेपाली युवाहरू अवसरको खोजीमा विदेशिन बाध्य भएको उल्लेख गर्दै अर्थमन्त्री वाग्लेले अब स्वदेशमै अवसर सिर्जना गर्ने वातावरण निर्माण गर्न सरकार प्रतिबद्ध रहेको बताए । बजेटमा समेटिएका कार्यक्रमले युवालाई देशभित्रै उद्यम र रोजगारीका अवसर खोज्न प्रेरित गर्ने उनको भनाइ थियो । उनले करमा विभिन्न सहुलियतको व्यवस्था गरिएको जानकारी दिँदै एक लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी गर्ने युवालाई करको झन्झटबाट मुक्त गरिएको बताए । साथै, कर बक्यौताका कारण समस्यामा परेका उद्योगी-व्यवसायीलाई पुनः व्यवसाय सञ्चालन र विस्तार गर्न सहज हुने व्यवस्था पनि बजेटमा समावेश गरिएको उल्लेख गरे । सरकारी प्रशासनलाई डिजिटल प्रणालीमा रूपान्तरण गर्ने, सुशासनलाई मजबुत बनाउने तथा निजी क्षेत्रलाई प्रोत्साहन गर्ने कार्यक्रमले आर्थिक गतिविधि विस्तारमा सहयोग पुग्ने उनले बताए । युवाको उद्यमशील सोच, नवप्रवर्तन र सिर्जनशीलतालाई प्रवर्द्धन गर्ने गरी बजेट निर्माण गरिएको बताउँदै अर्थमन्त्री वाग्लेले स्वदेशमै अवसर र सम्भावना विस्तार गर्ने लक्ष्यसहित विभिन्न कार्यक्रम घोषणा गरिएको बताए ।
नेपाल एसबिआई बैंकको नयाँ ब्याजदर सार्वजनिक
काठमाडौं । नेपाल एसबिआई बैंकले नयाँ ब्याजदर सार्वजनिक गरेको छ । बैंकले आगामी असार १ गतेदेखि लागू हुने गरी नयाँ ब्याजदर सार्वजनिक गरेको हो । बैंकले निक्षेप तथा कर्जातर्फका ब्याजदरहरू समयसापेक्ष बजार अवस्थाअनुसार परिमार्जन गरेको जनाएको छ । प्रकाशित नयाँ ब्याजदर अनुसार ग्राहकहरूले विभिन्न बचत, मुद्दती निक्षेप तथा कर्जा सुविधाहरूमा अद्यावधिक दरको लाभ लिन सक्नेछन् । बैंकले सम्पूर्ण ग्राहक तथा सरोकारवालाहरूलाई नयाँ ब्याजदर सम्बन्धी विस्तृत जानकारीका लागि आफ्नो आधिकारिक वेबसाइट, मोबाइल बैंकिङ तथा नजिकको शाखा कार्यालयमा सम्पर्क गरी जानकारी प्राप्त गर्न सकिने समेत बैंकले जनाएको छ । नयाँ ब्याजदर देहाय बमोजिम रहेको छ । नेपाल एसबिआई बैंकले विगत ३२ वर्षदेखि बैंकिङ सेवा प्रदान गर्दै आइरहेको छ । हाल बैंकका १०३ शाखा, २२ एक्स्टेन्सन काउन्टर, ७ प्रादेशिक कार्यालय, २१ शाखा रहीत बैंकिङ, १२७ एटिएम र १ कर्पोरेट कार्यालय सञ्चालनमा छन् । यस्तो छ नयाँ ब्याजदर :
विपन्न तथा असहायलाई नि:शुल्क उपचार गर्ने काठमाडौं महानगरको घोषणा
काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाले विपन्न तथा असहाय नागरिकलाई लक्षित गर्दै निःशुल्क उपचार सेवाको व्यवस्थालाई थप प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्ने भएको छ । आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को नीति तथा कार्यक्रममा उक्त व्यवस्था कडाइका साथ लागू गरिने उल्लेख गरिएको छ । महानगरले सञ्चालनमा रहेका अस्पताल तथा स्वास्थ्य संस्थाहरूमा उपलब्ध गराइँदै आएको १० प्रतिशत निःशुल्क उपचार सेवालाई व्यवस्थित, पारदर्शी र पहुँचयोग्य बनाउने नीति लिएको हो । यसका लागि नियमित नियमन र अनुगमनलाई समेत कडाइका साथ अघि बढाइने जनाइएको छ । त्यसैगरी, महानगरले नागरिकलाई सहज र प्रभावकारी स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यसहित विभिन्न स्वास्थ्य कार्यक्रम विस्तार गर्ने भएको छ । मिर्गौला रोगीका लागि डायलाइसिस सेवा सहजीकरण तथा विस्तार गरिने, साथै मातृशिशु तथा प्रजनन स्वास्थ्यसम्बन्धी विशेष कार्यक्रम सञ्चालन गरिने नीति तथा कार्यक्रममा उल्लेख छ । सार्वजनिक स्थानहरूमा स्तनपान तथा बाल हेरचाहका लागि ‘स्तनपान र हेरचाह ब्लक’ स्थापना तथा व्यवस्थापन गर्ने व्यवस्था पनि गरिने भएको छ । महानगरले दीर्घकालीन रूपमा गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा सुनिश्चित गर्न स्वास्थ्य संस्थाहरूको अनुगमन प्रणालीलाई थप प्रभावकारी बनाउने जनाएको छ । यसले सबै वर्गका नागरिकलाई समान र सहज स्वास्थ्य पहुँच सुनिश्चित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
सिद्धार्थ बैंक इन्फोसिस फिनाकल इनोभेसन अवार्ड्स २०२६ मा गोल्ड्स अवार्डबाट सम्मानित
काठमाडौं । सिद्धार्थ बैंक लिमिटेड अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको प्रतिष्ठित इन्फोसिस फिनाकल इनोभेसन अवार्डस् २०२६ अन्तर्गत म्याक्सिमाइजिङ कस्टुमर इंग्गेजमेन्ट– डिजिटल फर्स्ट बैंकिङ विधामा गोल्ड्स अवार्डबाट सम्मानित भएको छ । विश्वभरका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले प्रविधि, नवप्रवर्तन तथा ग्राहक अनुभव अभिवृद्धिका क्षेत्रमा गरेका उत्कृष्ट अभ्यासहरूको मूल्याङ्कन गरी यो अवार्ड प्रदान गरिन्छ । अवार्डले सिद्धार्थ बैंकको डिजिटल बैंकिङ क्षेत्रप्रतिको निरन्तर प्रतिबद्धता, ग्राहक केन्द्रित सेवा तथा उत्कृष्ट ग्राहक अनुभव प्रदान गर्ने प्रयासलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा सम्मान गरेको हो । बैंकले आफ्ना ग्राहकहरूलाई सहज, सुरक्षित तथा आधुनिक बैंकिङ अनुभव प्रदान गर्ने उद्देश्यले विभिन्न डिजिटल सेवाहरूको विस्तार गर्दै आएको छ । मोबाइल बैंकिङ, क्यूआर भुक्तानी, क्यूआर कर्जा, भर्चुअल के्रडिट कार्ड, डिजिटल खाता सञ्चालन लगायतका सेवामार्फत ग्राहकहरूलाई छिटो, सरल र सुविधाजनक बैंकिङ सेवा उपलब्ध गराउने बैंकको प्रयासलाई उक्त अवार्डले थप साहस र ऊर्जा प्रदान गरेको छ । सिद्धार्थ बैंकले आगामी दिनहरुमा पनि आधुनिक प्रविधिको अधिकतम उपयोग गर्दै डिजिटल भुक्तानी प्रणालीको विस्तार, व्यावसायिक साझेदारीको सुदृढीकरण तथा ग्राहक सन्तुष्टि अभिवृद्धिमा प्रतिबद्ध रहँदै अघि बढ्ने विश्वास लिएको छ ।
