बीमा समितिको निर्देशन लत्याउँदै बैंकहरु, कुमारी बैंकको बैंकास्याेरेन्सबारे समितिले अनुसन्धान गर्ने
काठमाडौ । बीमा समितिले जारी गरेको नीति नियम विपरित बैंकहरुले बीमा सेवा बेच्न थालेको पाईएको छ । ग्राहक आकर्षित गर्न बैंकहरु अस्वस्थ्य प्रतिस्पर्धामा उत्रिएको भेटिएको छ । चार वटा निर्जीवन बीमा कम्पनीसँग बैंकास्योरेन्स गरेको कुमारी बैंकले आफ्ना ग्राहकलाई बीमा समितिको निर्देशनभन्दा बढी बीमा शुल्क छुट दिएर बीमा गर्न/ गराउन शाखा कार्यालयहरुलाई निर्देशन दिएको पत्र विकासन्यूजले प्राप्त गरेको छ । फागुन १४ गते कुमारी बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतको कार्यालयबाट सबै कर्मचारीलाई जारी गरेको परिपत्रमा एसएमई लोन र कर्पोरेट लोन लिने ग्राहकको सम्पत्ति बीमा गर्दा बीमा समितिको निर्देशन भन्दा बढी छुट दिएर व्यापार विस्तार गर्न निर्देशन दिईएको छ । बैंकले ग्राहकलाई कर्पोरेट डिस्काउन्ट १० प्रतिशत र विशेष सम्बन्ध भएका ग्राहकलाई थप ४ प्रतिशत गरी १४ प्रतिशतसम्म छुट दिन निर्देशन दिईएको छ । बीमा समितिको सम्पत्ति बीमा निर्देशिका २०७५ ले सम्पत्ति बीमाका दर तोकेको छ । तोकिएको बीमा दरको आधारमा बीमा शुल्क गणना गरी सोही बमोजिमको बीमा शुल्क लिनु पर्नेछ । निर्देशिका बमोजिम जारी गरिने बीमा लेखको बीमा शुुल्कमा कुनैपनि प्रकारको छुट (डिस्काउन्ट), रिहायत, कटौति वा सहुलियत दिन पाईने छैन । तर, बीमा अभिकर्ताको प्रयोग नगरी सिधै बीमा लेख बिक्री (प्रत्यक्ष बीमा) गरिएको अवस्थामा हुलदंगा तथा आतंकबाद जोखिम समूह बापतको बीमा शुल्क बाहेक अन्य कुल बीमा शुल्क गणना गरेपश्चात १० प्रतिशतका दरले हुन आउने रकम छुट प्रदान गर्न सकिन्छ । कुमारी बैंकले निर्जीवन बीमाको प्रिमियम तिर्दा त्यसमा सहभागी हुने ग्राहकलाई १० प्रतिशत छुट दिने र एसएमई र कर्पोरेटका ग्राहकलाई प्रत्यक्ष १० प्रतिशतका अतिरिक्त ४ प्रतिशत बीमा शुल्कमा छुट दिने व्यवस्था गरेको छ । प्रिमियर ईन्स्योरेन्स, लुम्बिनी जेनेरल ईन्स्योरेन्स, प्रुडेन्सियल ईन्स्योरेन्स र सानिमा जेनेरल ईन्स्योरेन्सले कुमारी बैंकलाई संस्थागत अभिकर्ता बनाएका छन् । संस्थागत अभिकर्ताले बीमा शुल्कको ५ प्रतिशत कमिशन पाउने व्यवस्था छ । तर अभिकर्ताले ५ प्रतिशत कमिशन लिएपछि बीमितलाई छुट दिन नपाइने बीमा समितिका उच्च अधिकारीले बताए । ‘बैंकले १० प्रतिशत छुट पाउँछ । बैंकले पाएको छुट सबै ग्राहकलाई दिन्छ भने त्यो बैंकको आफ्नो कुरा भयो । थप चार प्रतिशत दिन मिल्दैन । उनीहरुले कसरी गरेका रहेछन् ? हामी अनुसन्धान गर्छौ’ बीमा समितिका उच्च अधिकारीले विकासन्यूजसँग भने । कुमारी बैंकले ग्राहकलाई १४ प्रतिशत छुट दिनै नसक्ने सानिमा जनरल इन्स्योरेन्स कम्पनीका नायब महाप्रवन्धक सुबोधलाल श्रेष्ठले बताए । ‘बैंकले बीमा कम्पनीको तर्फबाट सीधै पोलिसी बेचेमा आधारभूत बीमा शुल्कको १० प्रतिशत छुट दिन सक्छ । बैंकले अभिकर्ताको रुपमा बीमा गराएको हो भने ५ प्रतिशत मात्र कमिशन पाउँछ’ उनले भने–‘बैंकले दुई मध्ये एक प्रकारको छुटको सुविधा लिन सक्छ । १० प्रतिशतमा अतिरिक्त ४ प्रतिशत छुट दिनै सक्दैन । दिएको हो भने पनि हामीलाई त्यसबारे जानकारी छैन ।’ पछिल्लो समय व्यवसाय विस्तार र नाफा वृद्धिमा परेको चापसँग बैंकहरुले बीमा अभिकर्ताको रुपमा काम थालेका छन् । तर, बैंकहरुले बीमा सेवा प्रदान गर्ने क्रममा बीमा समितिले जारी गरेको नीति नियमहरु परिपालना नगरेको गुनासा बीमा क्षेत्रमा बढ्दै गएको छ ।
यूनियन हाइड्रोले चैत १३ गतेदेखि आईपीओ बिक्री गर्ने, यस्तो छ कम्पनीको अवस्था ?
काठमाडौं । यूनियन हाइड्रोपावर कम्पनी लिमिटेडले ३५ करोड ३४ लाख ३४ हजार रुपैयाँ बराबरको साधारण सेयर(आईपीओ) जारी गर्ने भएको छ । कम्पनीले आगामी चैत १३ गतेदेखि अंकित मूल्य १०० रुपैयाँ दरको ३५ लाख ३४ हजार ३४० कित्ता सेयर बिक्री गर्न लागेको हो । कम्पनीले सो मध्ये २ प्रतिशत अर्थात ७० हजार ६८६ कित्ता कर्मचारीलाई, ५ प्रतिशत अर्थात एक लाख ७६ हजार ७१७ कित्ता सेयर सामुहिक लगानी कोषलाई छुट्याएको छ । साथै, बाँकी रहेको ३२ लाख ८६ हजार ९३७ कित्ता सेयर सर्वसाधारणमा बिक्री गरिने कम्पनीले जनाएको छ । उक्त कम्पनीमा लगानीका लागि लगानीकर्ताले कम्तीमा ५० कित्ता सेयरका लागि आवेदन दिनुपर्नेछ भने अधिकतम ३५,००० कित्ता शेयरका लागि आवेदन दिन सक्नेछन् । अर्थात उक्त आयोजनामा लगानी गर्न चाहने इच्छुकले न्युनतम ५००० देखि ३५ लाख रुपैयाँसम्म आवेदन दिन सक्नेछन् । तर, कम्पनीले जारी गर्न लागेको आईपीओमा संस्थाका संस्थापक तथा सञ्चालकहरु तथा संस्थापक सेयरधनीहरुका एकाघरको सदस्यले आवेदन दिन नपाउने व्यवस्था गरिएको छ । उक्त सेयर चैत १३ गतेदेखि खुला भई छिटोमा चैत १७ गते र ढिलोमा बैशाख १२ गते बन्द हुने कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीको सेयर निष्कासन तथा बिक्री प्रबन्धकमा लक्ष्मी क्यापिटल लिमिटेड रहेको छ । यस्ताे छ कम्पनीको अवस्था ३ मेघावाट क्षमताको यस आयोजनाको कुल लागत ७९ करोड ५० लाख रुपैयाँ र प्रति मेगावाट उत्पादन लागत २६ करोड ५० लाख रुपैयाँ रहेको छ । कम्पनीको सामान्य भुक्तानी अवधि(नर्मल पेब्याक पिरड) १०.६१ वर्ष र छुट्याइएको भुक्तानी अवधि(डिष्काउन्टेड पेब्याक पिरड) २३.२३ वर्ष रहेको अनुमान गरिएको छ । हाल कम्पनीको चुक्ता पुँजी ३८ करोड ३७ लाख रुपैयाँ रहेको छ । सो मात्राको आईपीओ निष्काशन पश्चात कम्पनीको चुक्ता पुँजी ७५ करोड रुपैयाँ पुग्ने छ । कम्पनीले आईपीओ निष्कासनका लागि आईपीओ ग्रेड ५ पाएको छ । यसले कम्पनीको वित्तीय अवस्था कमजोर रहेको देखाउँछ ।
दुई कम्पनीको एक अर्ब ५७ करोडको आईपीओ आउँदै, हेरौँ क-कसको कति ?
काठमाडौं । साञ्जेन जलविद्युत कम्पनी र रसुवागढी हाइड्रोपावर कम्पनीले कूल एक अर्ब ५७ करोड ३८ लाख १५ हजार रुपैयाँ बराबरको साधारण सेयर(आईपीओ) निष्कासन गर्ने भएका छन् । नेपाल धितोपत्र बोर्डले आइतबार मात्रै यी दुई कम्पनीलाई साे मात्रा अर्थात एक कराेड ५७ लाख ३८ हजार १५० कित्ताको सेयर जारी गर्न अुनमति दिएको हो । बोर्डको अनुमति पाएसँगै साञ्जेन लघुवित्तले ५४ करोड ७५ लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर बिक्री गर्ने छ । कम्पनीले बिक्री प्रबन्धक नागरिक लगानी कोष मार्फत अंकित मूल्य १०० रुपैयाँ दरको ५४ लाख ७५ हजार कित्ता सेयर जारी गर्ने छ । त्यसैगरी, रसुवागढी हाइड्रोले अंकित मूल्य १०० रुपैयाँ दरले एक करोड २ लाख ६३ हजार १५० कित्ता साधारण सेयर बिक्री गर्न बोर्डको अनुमति पाएको हो । कम्पनीले बिक्री प्रबन्धक सिद्धार्थ क्यापिटल मार्फत एक अर्ब २ करोड ६३ लाख १५ हजार रुपैयाँ बराबरको आईपीओ बिक्री गर्ने भएको छ ।
