दूधखोला जलविद्युत आयोजनामा एनएमबी र सानिमा बैंकले १० अर्ब लगानी गर्ने
काठमाडौं । माउण्टेन इनर्जी लिमिटेडको सहायक कम्पनीमार्फत मनाङमा निर्माण हुन लागेको ६५ मेगावाट क्षमताको दूधखोला जलविद्युत आयोजनाको वित्तीय व्यवस्थापन सम्पन्न भएको छ । आयोजना प्रवर्द्धक दूधखोला हाइड्रोपावर कम्पनी प्रालि र बैंकहरूबीच वित्तीय व्यवस्थापनसम्बन्धी सम्झौता भएपछि आयोजना निर्माणको बाटो खुलेको हो । सम्झौताअनुसार आयोजनामा लिड बैंकका रूपमा रहेको एनएमबी बैंकले ६ अर्ब ८१ करोड रुपैयाँ र सहायक बैंकका रूपमा रहेको सानिमा बैंकले ३ अर्ब २० करोड रुपैयाँ लगानी गर्नेछन् । दुई बैंकले आयोजनामा कुल १० अर्ब १ करोड रुपैयाँ लगानी गर्ने भएका छन् । मनाङमा निर्माण हुने आयोजनाको कुल लागत १२ अर्ब ८९ करोड रुपैयाँ रहेको छ । प्रति मेगावाट लागत २० करोड रुपैयाँभन्दा कम रहेकाले आयोजनालाई आकर्षक मानिएको कम्पनीले जनाएको छ । बैंकहरूको लगानीबाहेक आवश्यक रकम प्रवर्द्धक कम्पनीले लगानी गर्नेछ । वित्तीय व्यवस्थापन सम्पन्न भएसँगै तत्काल आयोजना निर्माणको काम अघि बढाउने कम्पनीको तयारी छ । निर्माण सुरु भएको तीन वर्षभित्र विद्युत् उत्पादन थाल्ने लक्ष्य कम्पनीले लिएको छ । माउण्टेन इनर्जीले यसअघि निर्माण सम्पन्न गरेका ४२ मेगावाट क्षमताको मिस्ट्रीखोला जलविद्युत् आयोजना र ५ मेगावाट क्षमताको ताँदीखोला जलविद्युत् आयोजनाबाट हाल नियमित रूपमा विद्युत् उत्पादन भइरहेको छ ।
पाँच वर्ष बित्दा पनि अस्पताल नबनेपछि ठेक्का रद्द गर्न मन्त्री लम्सालले दिए निर्देशन
काठमाडौं । दुई वर्षभित्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्यसहित निर्माण सुरु गरिएको गुल्मी अस्पतालको भवन पाँच वर्ष पुग्न लाग्दासमेत निर्माण पूरा हुन नसकेपछि पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनिल लम्सालले आइतबार अस्पतालको निरीक्षण गर्दै ठेक्का रद्द गरी नयाँ टेन्डर आह्वान गर्न निर्देशन दिएका छन् । अनुगमनका क्रममा निर्माण कम्पनी, इन्जिनियर र अस्पताल प्रशासनसँग प्रगति तथा ढिलाइको कारणबारे जानकारी लिँदै मन्त्री लम्सालले थप ढिलाइ अब कुनै पनि हालतमा स्वीकार्य नहुने स्पष्ट पारे । करिब २५ करोड ९५ लाख ६४ हजार रुपैयाँ लागतमा पाँच तले भवन निर्माणका लागि २०७८ असार १८ गते सम्झौता भई २०८० असार १७ गतेभित्र सक्ने लक्ष्य राखिए पनि स्वच्छन्द–बानियाँ जेभीको लापरबाहीका कारण पटक-पटक म्याद थपिँदै आएको छ । भारत सरकारको आर्थिक सहयोग तथा राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरण अन्तर्गत बन्दै गरेको यस भवनको भौतिक प्रगति ९१ प्रतिशतभन्दा बढी भएर करिब ६ करोड रुपैयाँ बराबरको काम बाँकी रहेको बताइए पनि नयाँ भवन समयमै नबन्दा गुल्मी अस्पताल अझै पुरानै भवनबाट सेवा दिन बाध्य छ । पर्याप्त वार्डको अभावमा बिरामी र स्वास्थ्यकर्मीले सास्ती भोगिरहेका छन् भने नयाँ भवन सञ्चालनमा आएपछि व्यवस्थित ओपीडी, आपत्कालीन, प्रसूति, शल्यक्रिया, आईसीयू तथा विशेषज्ञ सेवा विस्तार गर्ने योजना रहेको छ । वि.सं. २०११ मै ५० शय्यामा स्तरोन्नति भए पनि भौतिक पूर्वाधारको अभावमा सेवा पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुन नसकेको भन्दै अस्पताल विकास समितिका अध्यक्ष राजेन्द्र पाण्डेले जिल्लावासीको लामो प्रतीक्षालाई ध्यानमा राखेर अब निर्माणमा जरा पनि ढिलाइ गर्न नहुने बताए ।
बुढीचौरको प्राकृतिक सुन्दरतामा रमाउँदै आन्तरिक पर्यटक
काठमाडौं । मकवानपुरको मकवानपुरगढी गाउँपालिकास्थित बुढीचौर पछिल्लो समय आन्तरिक पर्यटकको एक प्रमुख गन्तव्यका रूपमा उदयमान भइरहेको छ । प्राकृतिक सौन्दर्य, ऐतिहासिक महत्त्व, धार्मिक सम्पदा र साहसिक पर्यटनको प्रचुर सम्भावना बोकेको यो क्षेत्र अहिले प्रकृतिप्रेमी पर्यटकहरूको रोजाइमा पर्न थालेको हो । तराईको राप र हेटौँडाको गर्मीबाट राहत खोज्नेहरूका लागि करिब २० देखि २५ किलोमिटरको दूरीमा रहेको बुढीचौर एक शीतल गन्तव्य बनेको छ । यहाँको स्वच्छ हावापानी र यात्राका क्रममा देखिने मनोरम पहाडी दृश्यले पर्यटकलाई निकै लोभ्याउने गरेको छ । पछिल्लो समय यहाँ निर्माण गरिएको रेलिङ र पदमार्ग सामाजिक सञ्जालमा चर्चामा आएपछि पर्यटकको सङ्ख्यामा उल्लेख्य वृद्धि भएको स्थानीयले बताएका छन् । हाल बुढीचौरमा दैनिक १५० देखि २०० सम्म मोटरसाइकल, अटो, साना विद्युतीय गाडी (ईभी) तथा टाटा सुमोमार्फत पर्यटकहरू पुग्ने गरेका छन् । काठमाडौं र हेटौँडालगायतका क्षेत्रबाट आउने पर्यटकहरूले यहाँको शान्त वातावरण र प्राकृतिक दृश्यलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका च्यानलमा देखिने दृश्यसँग तुलना गर्ने गरेका छन् । हेटौँडाबाट घुम्न पुगेका पर्यटक दिलीपकुमार श्रेष्ठ भन्छन्, ‘तराईको गर्मीबाट केही किलोमिटरकै यात्रामा यस्तो शीतल र शान्त ठाउँ भेटिनु अद्भुत छ । यहाँको वातावरण निकै आनन्ददायी छ ।’ पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जालमा चर्चामा रहेको बुढीचौर आन्तरिक पर्यटकका लागि एक आकर्षक गन्तव्यका रूपमा उदय भइरहेको छ । सुरुमा सामान्य गाउँ वा जमघट हुने थलोका रूपमा चिनिए पनि प्रत्यक्ष भ्रमणका क्रममा यस क्षेत्रको प्राकृतिक सौन्दर्यले पर्यटकहरूलाई आकर्षित गरिरहेको पाइएको छ । बुढीचौर पुग्ने पर्यटकहरूले यस क्षेत्रको प्राकृतिक बनावट र दृश्यलाई विश्वस्तरीय च्यानलहरूमा देखाइने मनोरम दृश्यहरूसँग तुलना गर्न थालेका छन् । नजिकैको गर्मी क्षेत्रबाट करिब २०–२५ किलोमिटरको दूरीमा रहेको यो स्थान पुग्ने बाटो र वरपरको वातावरण निकै मनमोहक रहेको भ्रमणमा आएका पर्यटकहरू बताउँछन् । विशेष गरी मोटरसाइकल यात्रामार्फत यहाँ पुग्नेहरूले बाटोमा देखिने प्राकृतिक दृश्यहरूको उच्च प्रशंसा गरेका छन् । पर्यटक राम श्रेष्ठका अनुसार सामाजिक सञ्जालमा देखिएको भन्दा प्रत्यक्ष भ्रमणमा बुढीचौर अझ उत्कृष्ट र सुन्दर रहेको छ । उहाँले यस क्षेत्रको भौगोलिक बनावट र वातावरणीय अनुकूलताले जोसुकैलाई पनि मोहित पार्ने उल्लेख गरे । यस क्षेत्रको विकासका सम्बन्धमा श्रेष्ठ भन्छन्, ‘सरकारले यस ठाउँको विकासमा अलिकति मात्र ध्यान पुर्याउने हो भने बुढीचौरलाई एक उत्कृष्ट पर्यटकीय गन्तव्य र स्थानीय आयस्रोतको बलियो माध्यम बनाउन सकिने देखिन्छ ।’ प्रचुर पर्यटकीय सम्भावना बोकेको यस क्षेत्रलाई व्यवस्थित पर्यटकीय स्थलका रूपमा विकास गर्न पूर्वाधार निर्माण र सरकारी स्तरबाट ठोस योजनाको खाँचो रहेको सरोकारवालाहरूको बुझाइ छ । बुढीचौरको धार्मिक तथा ऐतिहासिक पक्ष पनि उत्तिकै सबल छ । यहाँको रिखेश्वर गुफा धार्मिक पर्यटनका लागि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । ऐतिहासिक रूपमा खुडेधार पदमार्गलाई नेपाल एकीकरणका नायक पृथ्वीनारायण शाहले प्रयोग गरेको सम्भावित गुप्त मार्गका रूपमा स्थानीयले चर्चा गर्ने गरेका छन् । यस क्षेत्रमा रहेको सामरी खोलाको मुहान र प्राकृतिक झरनाहरूले पर्यटकलाई थप आकर्षण प्रदान गर्दछन् । बुढीचौरको अर्को मुख्य विशेषता यहाँको क्षण–क्षणमा बदलिने मौसम हो । कहिले कुहिरोले डाँडाकाँडा ढाक्ने त कहिले खुल्ने दृश्यले यहाँको सौन्दर्यमा निखार ल्याउँछ । बाह्रै महिना चिसो हावापानी रहने यस क्षेत्रलाई तरकारी खेतीको महत्त्वपूर्ण ‘हब’ का रूपमा पनि चिनिन्छ । यहाँ उत्पादित ताजा गोलभेंडा, काउली, बन्दागोभी, आलु र सागसब्जीले स्थानीय अर्थतन्त्रमा टेवा पुर्याएका छन् । पर्यटकीय चहलपहल बढ्न थालेपछि स्थानीय बासिन्दाले रैथाने उत्पादनहरू जस्तै काँक्रो, दही, दूध र मोही बिक्री गरेर आम्दानी गर्न थालेका छन् । स्थानीय बासिन्दा कर्णराज विश्वकर्माले भने, ‘पर्यटकको आगमनले स्थानीय उत्पादनको बजारीकरणमा ठूलो सहयोग पुगेको छ ।’ बुढीचौरलाई व्यवस्थित पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न पदयात्रा (ट्रेकिङ), क्याम्पिङ, साइक्लिङ र फोटोग्राफीका पूर्वाधारहरू थप गर्नुपर्ने देखिन्छ । स्थानीयले खुडेधार पदमार्गको स्तरोन्नति, सूचना केन्द्रको स्थापना, विश्रामस्थल, दृश्यावलोकन टावर (भ्यू टावर) र होमस्टे सञ्चालनमा सरकारले लगानी गर्नुपर्ने माग गरेका छन् । सरकारी स्तरबाट योजनाबद्ध रूपमा पूर्वाधार विस्तार र प्रचारप्रसार गर्न सके बुढीचौर निकट भविष्यमै बागमती प्रदेशकै एक उत्कृष्ट प्राकृतिक, ऐतिहासिक र साहसिक पर्यटकीय गन्तव्य बन्ने निश्चित छ ।
