इरान : शून्यमा सत्ता, संकटमा शासन
काठमाडौं । अमेरिका–इजरायलका संयुक्त आक्रमणहरूको पहिलो लहरमै अली खामेनेईको हत्या भएपछि इस्लामिक गणराज्य इरान सन् १९७९ पछि सबैभन्दा निर्णायक मोडमा पुगेको छ । यस अभियानमा इरानका वरिष्ठ सैन्य तथा राजनीतिक नेताहरूलाई निशाना बनाइएको थियो । अमेरिकाले दाबी गरेको छ कि यसले इरानको सत्ताको संरचनालाई कमजोर बनाएको छ । आक्रमणपछि अमेरिकी राष्ट्रपति र इजरायली प्रधानमन्त्रीले आफ्ना सार्वजनिक वक्तव्यहरूमा अत्यन्त कडा भाषा प्रयोग गरेका छन् । डोनाल्ड ट्रम्पले इरानीहरूलाई यो अवसरको फाइदा उठाउँदै ‘आफ्नो सरकार फिर्ता लिन’ आह्वान गरेका छन् । इजरायलका प्रधानमन्त्री बिन्यामिन नेतन्याहूले पनि यही कुरा दोहोर्याउँदै इरानमा सत्ता परिवर्तन ‘केवल आवश्यक मात्र होइन, सम्भव पनि रहेको’ बताएका छन् । अमेरिकाले आफ्नो सैन्य अभियानलाई ‘अपरेसन एपिक फ्युरी’ नाम दिएको छ । यसबारे अमेरिका स्पष्ट र दृढ देखिए पनि इरानी जनतालाई दिइएको राजनीतिक सन्देश भने धेरै अनिश्चित छ । आइतबार बिहान इरानी सरकारी टेलिभिजनले औपचारिक रूपमा अली खामेनेईको मृत्यु पुष्टि गर्दै कार्यकारी अधिकार सम्हाल्न तीन सदस्यीय अन्तरिम परिषद् गठन गरिएको घोषणा र्गयो । सरकारले तत्काल कदम चाल्दै देशमा स्थिरता कायम रहेको सन्देश दिन प्रयास गरेको छ । संवैधानिक प्रावधानहरूको उल्लेख गर्दै र अस्थायी शासन व्यवस्था सक्रिय गरेर अधिकारीहरूले सर्वोच्च पद खाली भए पनि प्रणाली कायम रहेको देखाउन खोजिरहेका छन् । अब सम्भावित उत्तराधिकारीबारे अड्कलबाजी तीव्र बनेको छ । इरानमा सम्भावित उम्मेदवारहरूलाई पहिले नै सार्वजनिक रूपमा प्रस्तुत गर्नु सामान्य अभ्यास होइन र यो प्रक्रिया प्रायः बन्द ढोकाभित्रै सञ्चालन हुने गर्छ । यद्यपि, सर्वोच्च नेता चयनका लागि गठित एसेम्ब्ली अफ एक्सपर्टले नामहरूको समीक्षा गरी उम्मेदवारहरूको छोटो सूची तयार गर्ने जिम्मेवारी वहन गर्ने बताइन्छ । यो समितिले छनोट प्रक्रिया औपचारिक रूपमा सुरु भएपछि सदनसमक्ष संक्षिप्त सूची पेश गर्न सक्छ । बैठकहरू बन्द ढोकाभित्र हुने र मतदान सार्वजनिक नहुने भएकाले बाहिरबाट यस प्रक्रियाको अनुगमन गर्ने सम्भावना अत्यन्त सीमित हुन्छ । हालका वर्षहरूमा खामेनेईका जेठा छोरा मोजतबा राष्ट्रपति पदका लागि अगाडि आउन सक्ने अड्कल गरिँदै आएको थियो । तर हालैका आक्रमणहरूमा इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कप्र्सका उनका धेरै विश्वस्त कमाण्डरहरू मारिएको खबरपछि आन्तरिक शक्ति सन्तुलन बदलिन सक्ने सम्भावना देखिएको छ । अघिल्लो संसदीय इतिहासले पनि संकेत गर्छ कि स्वयं खामेनेई नेतृत्वमा आउँदा उनी व्यापक रूपमा मुख्य विकल्प मानिएका थिएनन् । यसले अन्तिम परिणाम अपेक्षाभन्दा फरक हुन सक्ने संकेत दिन्छ । छनोट प्रक्रिया तीव्र गतिमा अघि बढ्न सक्छ र सम्भवतः केही दिनमै सम्पन्न हुन सक्छ । सैन्य दृष्टिकोणले हेर्दा इरानले ठूलो धक्का बेहोरेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । उसका धेरै सैन्य अड्डाहरू अझै जोखिममा छन् र अमेरिका–इजरायलको हवाई अभियान जारी छ । जनतामा असुरक्षाको भावना बढेको छ । धेरै सैन्य अड्डाहरू क्षतिग्रस्त भएका छन् । सत्ताको शीर्ष तहमा रिक्तता देखिएको छ र निर्णय प्रक्रिया आपतकालीन अवस्थामा सीमित भएको छ । यद्यपि इरानले प्रतिआक्रमण गर्ने क्षमता प्रदर्शन गरेको छ । आक्रमणका पहिलो दुई दिनमा इरानी बलहरूले धेरै अरब देशहरूमा रहेका अमेरिकी अड्डाहरू र इजरायलका लक्ष्यहरूमा हमला गरेका छन् । पहिलोपटक क्षेप्यास्त्रहरू दुबईका नागरिक संरचनाहरू र कुवेतको एक नागरिक विमानस्थलमा खस्यो । यी सबै घटनाले आफ्ना नेताहरू गुमाए पनि इरानसँग अझै सैन्य शक्ति र त्यसको प्रयोग गर्ने इच्छाशक्ति दुवै रहेको देखाउँछ । अब क्षेत्रीय स्तरमा द्वन्द्व थप चर्किन सक्ने आशंकासमेत व्यक्त गरिएको छ । इरानी नेतृत्वको दृष्टिकोणबाट हेर्दा यदि युद्धको दायरा फैलिन्छ र मध्यपूर्वमा उसका सहयोगी मिलिसिया (अर्धसैनिक वा स्वेच्छिक लडाकु) समूहहरू पनि लडाइँमा संलग्न हुन्छन् भने इरानले युद्धविरामका लागि दबाब सिर्जना गर्न वा कम्तीमा पनि अमेरिका र इजरायलले राखेका सर्तहरूमा पूर्ण आत्मसमर्पणबाट जोगिन केही छुट पाउन सक्छ, किनकि अमेरिका पनि यो संघर्ष लामो समयसम्म तान्न इच्छुक नहुन सक्छ । अर्कोतर्फ निरन्तर सैन्य दबाब र सत्ताविरुद्ध व्यापक विरोध प्रदर्शन फेरि चर्किएमा यसले इस्लामिक गणराज्यलाई पतनतर्फ धकेल्न सक्छ । यदि सुरक्षा तथा सैन्य बलका केही हिस्सामा मतभेद उत्पन्न भए वा उनीहरूले नेतृत्वका आदेश पालना गर्न अस्वीकार गरे भने इरानको वर्तमान शासन थप संकटमा पर्न सक्छ । आगामी दिनहरूले इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कप्र्स तथा देशका अन्य सुरक्षा र सैन्य संस्थाहरू लामो समयसम्म रहेका आफ्ना नेताको अनुपस्थितिमा एकजुट रहन सक्छन् कि सक्दैनन् भन्ने देखाउनेछन् । हालका लागि सबै प्रकारका सम्भावनाहरू खुला छन् । यी आक्रमणपछि इस्लामिक गणराज्य अघिल्लो तुलनामा कमजोर अवस्थामा देखिएको सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । तथापि उसँग संस्थागत संरचना, सशस्त्र बल तथा प्रतिकार क्षमता अझै कायम छ, जसले कुनै पनि सरल सत्ता परिवर्तनको मार्गलाई जटिल बनाउँछ । अली खामेनेईको हत्याले इरानलाई अस्थिर र अनिश्चित चरणमा प्रवेश गराएको छ । (बीबीसीबाट अनुदित तथा सम्पादित ) खाडी संकट गहिरिँदै : बीमा कम्पनीहरू पछि हट्दा विश्व ऊर्जा बजार त्रसित खामेनेईको अवसान र तेहरानको हुँकार : मध्यपूर्वमा ‘महायुद्ध’को संकेत ! इरान र इजरायल : मित्रतादेखि कट्टर दुश्मनीसम्म, यस्तो छ नालीबेली
२५४ कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्यो, ६ अर्बको कारोबार
काठमाडौं । मंगलबार सेयर बजार दोहोरो अंकले बढेको छ । नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) परिसूचक ३८ अंकले बढेर २७१२ बिन्दुमा पुगेको हो । नेप्सेका अनुसार २५४ कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्दा ६ कम्पनीको मूल्य घटेको छ । २ कम्पनीको मूल्यमा भने कुनै परिवर्तन आएको छैन । मंगलबार ३२९ कम्पनीको १ करोड कित्ता सेयर किनबेच हुँदा ६ अर्ब २३ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । जसमध्ये सबैभन्दा धेरै कारोबार आँखु खोला जलविद्युतको ३४ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । साथै, रिडि पावर कम्पनीको २७ करोड, एसवाई प्यानलको २४ करोड, मन्जुश्री फाइनान्सको २२ करोड र न्यादी गुप्रको २० करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । मंगलबारको कारोबारमा १३ उपसमूहमध्ये १२ उपसमूहको परिसूचक बढेको छ भने व्यापार उपसमूहको परिसूचक घटेको छ । जलविद्युत उपसमूहको परिसूचक सबैभन्दा धेरै २.१३ प्रतिशत बढेको छ । बैंकिङ, विकास बैंक, वित्त, होटल तथा पर्यटन, लगानी, जीवन बीमा, उत्पादन तथा प्रशोधन, लघुवित्त, निर्जीवन बीमा र अन्य उपसमूहको परिसूचक १ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको छ । आज साल्पा विकास बैंकको सेयर मूल्य ९.९९ प्रतिशतले बढेर सकारात्मक सर्किट लागेको छ ।
कतारले ग्यासको उत्पादन रोकेपछि ग्यासको मूल्यमा ४५ प्रतिशत वृद्धि
काठमाडौं । कतारको राज्यद्वारा सञ्चालित ऊर्जा कम्पनी कतार इनर्जीले आफ्ना दुई मुख्य ग्यास प्रशोधन केन्द्रहरूमा सुविधाहरूमा इरानले आक्रमण गरेपछि तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास उत्पादन रोक्दिएपछि युरोपेली ग्यासको मूल्यमा सोमबारदेखि वृद्धि भएको छ । युरोपेली क्षेत्रका लागि ग्यासको महत्त्वपूर्ण मानिने ‘डच टिटिएफ प्राकृतिक ग्याँस सम्झौता’ अनुसार नै इरानी आक्रमणपछि ग्यासको मूल्यमा लगभग ४५ प्रतिशतले बढेर ४६ यूरो भन्दा बढीमा पुगेको छ । इरान युद्धका कारण खाडी क्षेत्रमा ग्यासको आपूर्ति कटौती हुने डरले ग्यासको मूल्य २० प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको थियो ।
धनुषा–१ मा रास्वपा उम्मेदवार किशोरी साहको उम्मेदवारी खारेज
काठमाडौं । धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का प्रत्यक्षतर्फका उम्मेदवार किशोरी साहको उम्मेदवारी निर्वाचन आयोगले खारेज गरेको छ । बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कालोसूचीमा रहेको आरोप पुष्टि भएपछि आयोगले उनको उम्मेदवारी रद्द गरेको जनाएको छ । निर्वाचन आयोगका कार्यवाहक प्रमुख रामप्रसाद भण्डारीका अनुसार आवश्यक प्रमाणका आधारमा साहको उम्मेदवारी खारेज गर्ने निर्णय गरिएको हो । बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कालोसूचीमा रहेको पुष्टि भएपछि कानुनी व्यवस्थाअनुसार उम्मेदवारी अमान्य ठहर गरिएको आयोगले जनाएको छ । धनुषा–१ मा नेकपा एमालेबाट रामचन्द्र मण्डल, नेपाली कांग्रेसबाट राम पलटन साह तथा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)बाट मातृका प्रसाद यादव उम्मेदवार रहेका छन् ।
बिदामा पनि सर्वोच्च अदालत खुला, बन्दीप्रत्यक्षीकरणको रिट सुनुवाइ हुने
काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन, २०८२ का लागि सरकारले घोषणा गरेको सार्वजनिक विदा तथा अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसका अवसरमा समेत सर्वोच्च अदालत खुला रहने भएको छ । विशेषगरी बन्दीप्रत्यक्षीकरणको रिट निवेदनको सुनुवाइलाई निरन्तरता दिन अदालतले तोकिएको अवधिमा निश्चित समयका लागि सेवा सञ्चालन गर्ने जनाएको छ । सर्वोच्च अदालतका प्रवक्ता अर्जुन कोइरालाका अनुसार यही फागुन २० गतेदेखि २३ गतेसम्म तथा २४ गते अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसका दिन बन्दीप्रत्यक्षीकरणका रिट निवेदनको सुनुवाइका लागि बिहान ११ बजेदेखि अपराह्न ३ बजेसम्म अदालत खुला रहनेछ । बन्दीप्रत्यक्षीकरणको रिट निवेदन व्यक्तिको व्यक्तिगत स्वतन्त्रता तथा मौलिक हकसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित विषय भएकाले सार्वजनिक बिदाका दिनसमेत सुनुवाइको व्यवस्था गरिएको सर्वोच्च अदालतले जनाएको छ। अदालतले सम्बन्धित पक्षलाई तोकिएको समयमा उपस्थित भई प्रक्रिया अघि बढाउन आग्रह गरेको छ।
निर्वाचन विरोधी गतिविधि गर्ने १४२ जना पक्राउ
काठमाडौं । नेपाल प्रहरीले प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन विरोधी गतिविधि गर्ने १४२ जनालाई पक्राउ गरेको छ । नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय प्रवक्ता अविनारायण काफ्लेले हालसम्म १४२ जनालाई नियन्त्रण गरिएको जानकारी दिए। निर्वाचन आचारसंहिता लागू भएपछि झण्डै डेढ सय जनालाई पक्राउ गरिएको उनले बताए । उनका अनुसार प्रहरी हिरासतमा ७६ जना छन् भने ६६ जना रिहा भइसकेका छन् । सामाजिक सञ्जाल तथा विभिन्न माध्यमबाट विरोध गर्ने सोमबार मात्र ९ जनालाई पक्राउ गरिएको उनले जानकारी दिए । फागुन २१ गते देशभर प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन हुँदैछ ।
यात्रा प्रतिवन्धका कारण अबुधाबीमा रोकिएका पर्यटकहरूको सम्पूर्ण होटल खर्च सरकारले बेहोर्ने
काठमाडौं । यात्रा प्रतिवन्धका कारण अबुधाबीमा अलपत्र परेका पर्यटक तथा आगन्तुकहरूको लागि अबुधाबीको संस्कृति तथा पर्यटन विभागले रोकिएर बस्ने सबैको खर्च बेहोर्ने भएको छ । विभागले ५ दिनअघि नै निर्णय गरिएको एक परिपत्र जारी गर्दै अबुधावी क्षेत्रमा काबु बाहिरको परिस्थिति परिस्थितिले गर्दा आफ्नो देश फर्कन नसकेका र भिसा वा होटलको चेक–आउट मिति सकिएका पाहुनाहरूको बसाइ अवधि लम्ब्याउन त्यहाँका सबै होटलहरूलाई निर्देशन दिएको छ । विभागले होटलका महाप्रवन्धकहरूलाई पठाएको पत्रमा स्पष्ट पारेको छ कि चेक–आउट मिति पुगे पनि काबु बाहिरको परिस्थितिका कारण यात्रा गर्न नसक्ने पाहुनाहरूलाई, उनीहरू प्रस्थान गर्न सक्षम नभएसम्म होटलमै बस्ने व्यवस्था मिलाउनुपर्नेछ । यसरी थपिएको बसाइ अवधिको सम्पूर्ण खर्च अबुधाबी संस्कृति तथा पर्यटन विभाग स्वयंले बेहोर्ने भएको छ । होटलहरूलाई यस अवधिको बिल तथा इनभ्वाइसहरू विभागको तोकिएको इमेल ठेगानामा पठाउन सूचित गरिएको छ । यस प्रक्रियामा थप जानकारी आवश्यक परेमा वा कुनै समस्या आएमा विभागले आफ्नो ‘बिजनेस कन्टिन्युटी टिम’ को सम्पर्क नम्बर ०२६५७६२८३ समेत सार्वजनिक गरेको छ । अबुधाबी सरकारको यो निर्णयले अनपेक्षित यात्रा प्रतिबन्धका कारण आर्थिक तथा मानसिक तनावमा परेका पर्यटकहरूलाई ठूलो राहत मिल्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
मुग्लिङ–पोखरा सडक : पूर्वी खण्डको काम ९५ प्रतिशत सम्पन्न
काठमाडौं । पृथ्वी राजमार्ग अन्तर्गत आँबुखैरेनी–जामुने सडकको स्तरोन्नतिको काम ९५ प्रतिशत सकिएको छ । एशियाली विकास बैंकको ऋण सहयोगमा निर्माण भइरहेको यो सडक खण्डको लागत ६ अर्ब ३१ करोड रहेको छ । पूर्वी खण्ड अन्तर्गत आबुखैरेनीदेखि जामुनेसम्मको क्षेत्रफल पर्छ । ४१ किलोमिटर लम्बाइ रहेको सडक खण्डको बजार क्षेत्रमा ६ लेन विस्तार गरिएको छ । मुग्लिङ– पोखरा सडकको पूर्वी खण्डको काम चिनियाँ निर्माण कम्पनी चाइना कम्युनिकेशन कम्पनी लिमिटेडले गरिरहेको छ । सडक निर्माणमा सबै क्षेत्रको सहयोग भएका कारण निर्माणमा सहज भएको आयोजना निर्देशनालय (ए.डि.बी) का प्रमुख चुडाराज ढकाल बताउँछन् । मुग्लिङ–पोखरा सडक खण्ड नेपालकै नमूना सडक भएको आयोजना निर्देशक ढकालको भनाइ छ । मुग्लिङ–पोखरा सडक खण्डको पूर्वी खण्डमा चार लेनको सडक र रंगरोगनको काम सकिएको आयोजनाले जनाएको छ । यस सडक खण्डमा ५६ वटा पहिलो रहेका छन्, यि मध्ये १८ वटा पहिरो विशेष प्रकारका रहेका र यिनीहरुको अध्ययन भइरहेको छ । पूर्वी खण्डमा पर्ने मादी पुल निर्माणको ८० प्रतिशत काम सकिएको छ । निर्माण कम्पनीसँग २०७७ माघ १७ मा सडक स्तरोन्नतिको ठेक्का सम्झौता भएको थियो । मुग्लिङ–पोखरा सडक खण्डलाई दुई भागमा विभाजन गरी स्तरोन्नतिको थालनी गरिएको थियो ।
