सीईओ सन्तोष कोइरालाको प्रश्न : बैंकले कहिलेसम्म लाभांश नबाढ्ने ?
काठमाडौं । नेपाल बैंकर्स संघका अध्यक्ष सन्तोष कोइरालाले बैंकमा पनि कनै लगानीकर्ताको लगानी रहेकोले ती लगानीकर्ताले पनि नियमित प्रतिफल पाउने वातावरण बन्नुपर्ने बताएका छन् । आइतबार काठमाडौंमा आयोजित एक कार्यक्रममा बोल्दै उनले पछिल्लो समय केही नीतिगत कारणले बैंकहरुको लाभांश क्षमता घटेको र केहीले लाभांश वितरण नै गर्न नसक्ने अवस्था रहेकोले यो परिस्थिति कहिलेसम्म रहने भन्ने प्रश्न गरेका हुन् । माछापुच्छ्रे बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) समेत रहेका उनले कार्यक्रममा भने, ‘बैंकमा पनि कुनै लगानीकर्ताको लगानी छ, पछिल्लो समय बैंकहरु लाभांश दिन सक्ने अवस्थामा छैनन्, बैंकहरुले लाभांश कहिले वितरण गर्न पाउँछन् ? त्यसैले लचिलो नीति आवश्यक छ, लचिलो नीति आयो भने अर्थतन्त्र बाउन्स ब्याक हुन मद्दत पुग्छ ।’ उनले आगामी आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिमार्फत त्यस्तो सहज नीतिको अपेक्षा व्यक्त गरे । उनले अहिले बैंकिङ क्षेत्रले सम्पत्ति व्यवस्थापनको समस्या भोगिरहेको सुनाए । उनले बैंकको गैर बैंकिङ सम्पत्ति व्यवस्थापनका लागि एउटा शक्तिशाली ‘एसेट म्यानेज्मेन्ट कम्पनी’ आवश्यक रहेको धारणा राखे । ‘बैंकहरुले पनि गैर–बैंकिङ सम्पत्ति बिक्री गर्ने प्रयास गरिरहेका छन् । तर, स्थानीय तहले सहयोग गरेका छैनन् । एउटा घर बिक्रीका लागी स्थानीय तहमा अनुमति माग्दा स्थानीय तहले स्वीकृति दिइरहेको छैन । सम्पत्ति बिक्रीका लागि कुनै पनि निकाय नधाउने गरि सम्पत्ति व्यवस्थापन कम्पनी चाहियो,’ उनले भने । उनले लिलामको सूचनामा फोटो राख्न नपाइने वा नाम उल्लेख नगर्ने व्यवस्थाले मात्रै समस्याको समाधान नहुने तर्क राखे । उनले मौद्रिक नीतिमार्फत ‘डिरेक्टिभ सेक्टर लेण्डिङ पोलिसी’ पनि पुनरावलोकन हुनु पर्ने बताए । अहिले बैंकको औसत आधार दर ६ प्रतिशत हुँदा पनि ८ खर्ब लगानीयोग्य रकम बैंकिङ क्षेत्रमा रहेको सुनाउँदै त्यो रकम प्रवाह हुन सक्ने नीतिको आवश्यकता रहेको धारणा राखे ।
प्राथमिकता प्राप्त क्षेत्रमा एनपीएल बढ्दा बैंकको लगानी अनुत्पादक क्षेत्रमा भयो : गभर्नर डा. पौडेल
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. विश्व पौडेलले बैंक तथा वित्तीय क्षेत्रको कर्जा लगानी अनुत्पादक क्षेत्रमा बढी भएको बताएका छन् । आइतबार काठमाडौंमा आयोजित एक कार्यक्रममा बोल्दै उनले बैंकको अधिकांश लगानी अनुत्पादक क्षेत्रमा भएको धारणा राखेका हुन् । उनले पछिल्लो समय राष्ट्र बैंकले प्राथमिकतामा राखेका क्षेत्रमै खराब कर्जा अनुपात (एनपीएल) बढेको पनि बताएका छन् । यसले बैंकिङ क्षेत्रले सो क्षेत्रमा कर्जा प्रवाह गर्न कन्जुस्याईं गर्ने गरेको अभ्यास सुनाए । यस्तै, उनले अहिले बैंकको निक्षेप र विदेशी मुद्राको सञ्चिति ऐतिहासिक रुपमा बढेको सुनाए । उनले राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गर्ने मौद्रिक नीतिलाई काम गर्ने अवसर दिनुपर्ने धारणा पनि राखे । कार्यक्रममा उनले विगतमा बैंक राम्रोसँग चल्ने र सेयरधनीलाई लाभांश खुवाउने मात्रै रहेको भए पनि पछिल्लो समय समग्र अर्थतन्त्रलाई मध्यनजर गर्दै अगाडि बढ्ने गरेको अभिव्यक्ति दिए । उनले राष्ट्र बैंकको एक्लै प्रयासले काम नहुने भएकोले अर्थतन्त्र उकास्न सबैको भूमिका महत्वपूर्ण हुने धारणा राखे । यस्तै, कार्यक्रममा नेपाल बैंकर्स संघका अध्यक्ष सन्तोष कोइरालाले बैंकमा पनि लगानीकर्ताको लगानी रहेकोले ती व्यवसायीले पनि नियमित प्रतिफल पाउने वातावरण बन्नुपर्ने बताएका छन् । उनले पछिल्लो समय केही नीतिगत कारणले बैंकहरुको लाभांश क्षमता घटेको र केहीले लाभांश वितरण नै गर्न नसक्ने अवस्था रहेकोले यो परिस्थिति कहिलेसम्म रहने भन्ने प्रश्न गरेका हुन् । माछापुच्छ्रे बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) समेत रहेका उनले कार्यक्रममा भने, ‘बैंकमा पनि कुनै लगानीकर्ताको लगानी छ, पछिल्लो समय बैंकहरु लाभांश दिन सक्ने अवस्थामा छैनन्, बैंकहरुले लाभांश कहिले वितरण गर्न पाउँछन् ? त्यसैले लचिलो नीति आवश्यक छ, लचिलो नीति आयो भने अर्थतन्त्र बाउन्स ब्याक हुन मद्दत पुग्छ ।’ उनले आगामी आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिमार्फत् त्यस्तो सहज नीतिको अपेक्षा व्यक्त गरे । उनले अहिले बैंकिङ क्षेत्रले सम्पत्ति व्यवस्थापनको समस्या भोगिरहेको सुनाए । उनले बैकको गैर बैंकिङ सम्पत्ति व्यवस्थापनका लागि एउटा शक्तिशाली ‘एसेट म्यानेज्मेन्ट कम्पनी’ आवश्यक रहेको धारणा राखे । ‘बैंकहरुले पनि गैर–बैंकिङ सम्पत्ति बिक्री गर्ने प्रयास गरिरहेका छन् । तर, स्थानीय तहले सहयोग गरेका छैनन् । एउटा घर बिक्रीका लागी स्थानीय तहमा अनुमति माग्दा स्थानीय तहले स्वीकृति दिइरहेको छैन । सम्पत्ति बिक्रीका लागि कुनै पनि निकाय नधाउने गरि सम्पत्ति व्यवस्थापन कम्पनी चाहियो,’ उनले भने । उनले लिलामको सूचनामा फोटो राख्न नपाइने वा नाम उल्लेख नगर्ने व्यवस्थाले मात्रै समस्याको समाधान नहुने तर्क राखे । उनले मौद्रिक नीतिमार्फत ‘डिरेक्टिभ सेक्टर लेण्डिङ पोलिसी’ पनि पुनरावलोकन हुनु पर्ने बताए । अहिले बैंकको औसत आधार दर ६ प्रतिशत हुँदा पनि ८ खर्ब लगानीयोग्य रकम बैंकिङ क्षेत्रमा रहेको सुनाउँदै त्यो रकम प्रवाह हुन सक्ने नीतिको आवश्यकता रहेको धारणा राखे । कार्यक्रममा बैंक तथा वित्तीय परिसंघका अध्यक्ष उपेन्द्र प्रसाद पौडेलले पनि गैर बैंकिङ सम्पत्ति बैंकिङ क्षेत्रका लागि ठूलो चैनौती बनेको बताएका छन् । नबिल बैंकका अध्यक्ष समेत रहेका पौडेलले विभिन्न नीतिगत व्यवस्थासँगै दिनप्रतिदिन खराब कर्जा बढ्दा गैर बैंकिङ सम्पत्ति चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको बताएका हुन् । कार्यक्रममा उनले साना ऋणीलाई ऋण कसरी लिने, व्यवसाय कसरी गर्ने भन्ने लगायत विषयको ज्ञान नहुँदा पनि समस्या भइरहेको धारणा राखे । उनले ऋणीको क्षमता विकासमा बैंकहरु चुकेको धारणा राखे । उनले ‘डिरेक्टिभ लेण्डिङ पोलिसी’मा पुनरावलोकन गर्न छुट्टै अध्ययन जरुरी भैसकेको बताउँदै यस विषयमा नेपाल राष्ट्र बैंकले पनि तत्काल एक्सन लिनुपर्ने बेला भएको बताए । ‘बैंकिङ क्षेत्रमा सुशासन छ, राज्यका हरेक क्षेत्र बैंकिङ क्षेत्र सरह सुशासनमा चल्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘बैंकिङ क्षेत्रले पनि अब आफ्नो टार्गेट पूरा गर्ने हिसाबले मात्रै काम गर्न जरुरी छैन ।’ हरेक क्षेत्रले आफ्ना कमजोरी सुधार गरेर अघि बढ्न जरुरी रहेको उनको भनाइ छ । बैंकिङ क्षेत्रको दिशा बिग्र्यो भने समग्र अर्थतन्त्रको दिशा बिग्रिने उनको धारणा छ ।
ग्लोबल आइएमईको ‘समुन्नत योजना-२’ म्युचुअल फन्डमा आवेदन खुल्यो
काठमाडौं । ग्लोबल आइएमई बैंकको प्रवर्द्धनमा सञ्चालित म्युचुअल फन्ड ग्लोबल आइएमई समुन्नत योजना–२ मा आवेदन खुलाइएको छ । लगानीकर्ताले असार २५ गतेसम्म र सो अवधिमा पूर्ण बिक्री नभए साउन ४ गतेसम्म आवेदन दिन सक्नेछन् । ग्लोबल आइएमइ क्यापिटलका अनुसार फण्डको यस योजनामा लगानी गर्ने इकाइधनीले औसत वार्षिक २२.४ प्रतिशत प्रतिफल पाउने छन् । ग्लोबल आइएमई क्यापिटलमा ग्लोबल आइएमइ बैंकको ८१.५० प्रतिशत स्वामित्व रहेको छ । १० वर्षपछि परिपक्क हुने योजना १ अर्ब २० करोडको हुनेछ । अधिक आवेदन आएमा यो आकार २५ प्रतिशतसम्मले बढ्नेछ । यो बन्दमुखी योजना हो । ग्लोबल आइएमई म्युचुअल फन्ड अन्तर्गतको ग्लोबल आइएमई समुन्नत योजना २ हो । यो योजनाले १२ करोड इकाइ सर्वसाधारणमा बिक्री गर्नेछ । प्रति इकाइ १० रुपैयाँका दरले अधिकतम एक सय इकाइका लागि आवेदन दिन सकिन्छ । योजनाले इक्विटी र इक्विटी सम्बन्धी साधनमा ७० देखि ९० प्रतिशतसम्म लगानी गर्नेछ । अरु ऋणपत्र तथा मुद्दती निक्षेपमा लगानी गर्नेछ । ग्लोबल आइएमई म्युचुअल फण्ड अन्तर्गत हाल २ योजना सञ्चालनमा छन् ।
