मनास्लु र ल्होत्से आरोहणको ७० वर्ष, ‘प्लाटिनम जुब्ली’ कार्यक्रम आयोजना हुने
काठमाडौं । मनास्लु र ल्होत्से हिमालको पहिलो सफल आरोहण भएको ७० वर्ष पुगेको उपललक्ष्मा ‘प्लाटिनम जुब्ली’ कार्यक्रम हुने भएको छ । नेपाल पर्यटन बोर्ड र नेपाल पर्वतारोहण संघको संयुक्त आयोजनामा हुने यी कार्यक्रमले ऐतिहासिक उपलब्धिको स्मरण मात्र होइन, नेपाललाई विश्व पर्यटनको प्रमुख गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्ने लक्ष्य राखिएको छ । नेपाल पर्यटन बोर्डमा बुधबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमार्फत् विविध कार्यक्रम गरिने जानकारी गराइएको हो । पत्रकार सम्मेलनमा स्वीस दूतावासका म्याक्सिमिलियन रिट्जम्यान तथा जापान दूतावासका पुरब कायस्थसहित कूटनीतिक प्रतिनिधिहरूको उपस्थिति रहेको थियो । सन् १९५६ मा मनास्लु र ल्होत्से दुवै हिमाल पहिलो पटक सफलतापूर्वक आरोहण गरिएको थियो । मनास्लु हिमाल सन् १९५६ मे ९ मा जापानी अभियान टोलीसँगै नेपाली आरोही उर्केन छिरिङ शेर्पाले सफल आरोहण गरेका थिए भने ल्होत्से हिमाल स्वीस पर्वतारोही अन्स्र्ट राइस र फ्रिट्ज लुक्सिङ्गरले पहिलो पटक आरोहण गरेका थिए । यस ऐतिहासिक उपलब्धिलाई सम्मान गर्दै पहिलो आरोहीहरूको सम्झनामा तीनवटा प्रतिमा निर्माण गरी अनावरण गरिने तयारी गरिएको छ । नेपाल पर्वतारोहण संघका दोस्रो उपाध्यक्ष बोधराज भण्डारीले प्लाटिनम् जुबिलीका अवसरमा अग्रज पर्वतारोही तथा उनीहरूको परिवारलाई विशेष सम्मान गरिने जानकारी गराए । ‘यो केवल उत्सव मात्र होइन, पर्वतारोहण इतिहास निर्माण गर्ने व्यक्तिहरूप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्ने अवसर पनि हो,’ उनले भने, ‘अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहीहरूको योगदानलाई पनि विशेष रूपमा सम्मान गरिनेछ ।’ मनास्लु र ल्होत्से आरोहणको ७० वर्षको अवसरमा साहसिक पर्यटनसँगै सांस्कृतिक पर्यटनलाई पनि प्रवद्र्धन गरिने लक्ष्य राखिएको छ । चुम उपत्यकाको मौलिक संस्कृति, परम्परा र सम्पदालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चिनाउने उद्देश्यका साथ विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रम, प्रदर्शनी तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहभागितासहितका गतिविधिहरू सञ्चालन गरिने पत्रकार सम्मेलनमा जानकारी गराइएको छ । यस प्लाटिनम् जुबलीले नेपाललाई विश्व पर्वतारोहण तथा ट्रेकिङ गन्तव्यका रूपमा अझ सुदृढ बनाउने विश्वास गरिएको छ । विश्वभरबाट पर्वतारोही, कूटनीतिज्ञ, इतिहासकार तथा पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्ने अपेक्षा गरिएको यस कार्यक्रमले नेपालको पर्वतारोहण सम्पदाको सम्मानसँगै दिगो पर्यटन विकासमा पनि महत्वपूर्ण योगदान पु¥याउने विश्वास लिइएको छ । नेपाल पर्यटन बोर्डका निमित्त निर्देशक सुनिल शर्माले यो कार्यक्रम पर्यटन प्रवद्र्धनसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको बताए । ‘हामीले यसलाई केवल स्मरणमा सीमित राखेका छैनौं, यो नेपाललाई विश्व पर्यटन बजारमा अझ सशक्त रूपमा स्थापित गर्ने रणनीतिक पहल हो,” उनले भने, “मनास्लु क्षेत्रको चुमनुब्री र ल्होत्से क्षेत्रको खुम्बुमा केन्द्रित भएर संयुक्त कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ ।’ चुमनुब्री गाउँपालिकाका अध्यक्ष निमा लामाले मनास्लु हिमालको ऐतिहासिक महत्व उल्लेख गर्दै हालसम्म तीन हजारभन्दा बढी आरोहीहरूले उक्त शिखर आरोहण गरिसकेको जानकारी दिए । ‘पहिलो आरोहीहरूको प्रतिमा निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको छ, जसलाई ‘मनास्लु डे’ का अवसरमा अनावरण गरिनेछ,’ उनले भने, ‘चुम उपत्यका र आसपासका हिमाली क्षेत्रको सांस्कृतिक समृद्धिलाई पनि यस कार्यक्रममा समेटिनेछ ।’ नेपाल पर्वतारोहण संघका अध्यक्ष फुर्गेल्जे शेर्पाले प्लाटिनम जुबिलीलाई नेपाल मात्र नभई विश्व पर्वतारोहण समुदायका लागि ऐतिहासिक उपलब्धि भएको बताए । ‘मनास्लु र ल्होत्सेको पहिलो आरोहणले नेपाल, जापान र स्विट्जरल्यान्डबीच कूटनीतिक सम्बन्ध सुदृढ बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो,’ उनले भने, ‘यही आधारमा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य र सद्भाव विस्तार भएको हो ।’ उनका अनुसार जुबिली कार्यक्रमअन्तर्गत अन्तर्राष्ट्रिय पर्वत संग्रहालयमा मनास्लु हिमालको थ्रीडी मोडेल उद्घाटन गरिनेछ । ‘जापानका राजदूत माएदा तोरुको प्रमुख आतिथ्यमा उक्त मोडेल अनावरण गरिनेछ, जसले नेपाल–जापान पर्वतारोहण सम्बन्धलाई थप उजागर गर्नेछ,’ शेर्पाले भने । उनले नेपालको हिमाली पर्यटनको विश्वव्यापी प्रवद्र्धनका लागि सञ्चारमाध्यम र अन्तर्राष्ट्रिय सरोकारवालाहरूको सहकार्य आवश्यक रहेको पनि औंल्याइएको छ ।
पौने २ करोड शैय्यामा विदेशी पर्यटक
काठमाडौं । अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेका अनुसार सन् २०२५ मा नेपालमा ११ लाख ५८ हजार विदेशी पर्यटकको आगमन भयो । उनीहरुको औसत बसाई १६ दशमलव ३४ दिन थियो । अर्थमन्त्री वाग्लेको हिसाबमा नेपालका पर्यटकीय होटलहरुले वर्ष भरिमा १ करोड ८९ लाख २१ हजार ७२० शैय्या पर्यटकलाई बेचे । यो होटलहरुको कुल क्षमताको ८१ प्रतिशत हो । अर्थमन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको नेपालको वर्तमान आर्थिक स्थितिपत्रमा उल्लेख भए अनुसार हाल नेपालमा २२२ वटा तारे होटलसहित पर्यटकीय स्तरका कुल १६ भन्दा बढी होटलहरु सञ्चालनमा छन्, जसको दैनिक क्षमता ६४ हजार शैय्याभन्दा बढी छ । मन्त्रालयका अनुसार नेपालका होटलहरुले दैनिक ६४ हजारभन्दा बढी पर्यटकलाई आरामदायी रुपमा बस्ने सुविधा दिन सक्छन् । यस हिसावले होटलहरुले बार्षिक २ करोड ३३ लाख ६० हजार शैय्या बेच्न सक्छन् । त्यसमध्ये सन् २०२५ मा होटलहरुले १ करोड ८९ लाख २१ हजार ७२० शैय्या पर्यटकलाई बेचे । यसमा देशभित्रका आन्तरिक पर्यटकको हिसाब छैन । पर्यटकीय होटलहरुमा आन्तरिक पर्यटकहरु पनि बस्ने गर्दछन् । खासगरी उच्च आर्य भएको व्यवसायी, उच्च व्यवस्थापक तथा कर्मचारीहरु तारे वा पर्यटक स्थरीय होटलमा बस्ने गर्दछन् । होटल व्यवसायीहरुका अनुसार पर्यटकीय होटलहरुमा कति नेपाली पर्यटक बस्छन् भन्ने यकिन तथ्यांक नभए पनि ठूलो संख्यामा बस्ने गरेका छन् । होटल व्यवसायी महासंघ नेपालका अध्यक्ष तुलसी राम (टिआर) भण्डारीका अनुसार सन् २०२५ मा नेपालमा भित्रिएका साढे ११ लाख पर्यटकको गणनामा भिसा लगाएर नेपाल आउने गैरआवासीय नेपालीहरू लाई पनि विदेशी पर्यटककै रूपमा समावेश गरिएको छ । उनका अनुसार नेपालभित्रका होटलहरुको करिब ५० लाख पर्यटकहरूलाई धान्न सक्ने क्षमताको विकास भइसकेको छ । गत वर्ष होटलहरूको औसत अकुपेन्सी ५८ देखि ६० प्रतिशतको हाराहारीमा थियो । केही होटलहरूको अकुपेन्सी ७०–८० भएपनि समग्र औसत ६० प्रतिशत भन्दा माथि नपुगेको भण्डारीले बताए । बाह्य पर्यटकको संख्या करिब १२ लाख मात्र भएकाले बाँकी रहेको ठूलो हिस्सा आन्तरिक पर्यटकहरूले धानेको उनको भनाइ छ । उनले पर्यटन क्षेत्रमा आन्तरिक पर्यटनको महत्व निकै बढी रहेको उल्लेख गरे ।
नेपालगन्ज विमानस्थलमा आजदेखि निःशुल्क ट्रलीबस सेवा सुरु
जानकी । नेपालगन्ज विमानस्थलमा आजदेखि यात्रुहरूका लागि निःशुल्क ट्रलीबस सेवा सञ्चालनमा ल्याइएको छ । नागरिक उड्डयन प्राधिकरणद्वारा उक्त सेवा सञ्चालनमा ल्याइएको हो । विमानस्थलदेखि राँझा चोकसम्म करिब दुई किलोमिटर दूरीमा यात्रुलाई आवतजावत सहज बनाउने उद्देश्यले ट्रलीबस सेवा सञ्चालन गरिएको नेपालगन्ज विमानस्थल कार्यालयले जनाएको छ । विशेषगरी वृद्धवृद्धा, बालबालिका, अपाङ्गता भएका व्यक्ति तथा धेरै सामान बोकेर यात्रा गर्ने यात्रुलाई लक्षित गर्दै यो सेवा सुरु गरिएको हो । उक्त सेवा लिएकी यात्री सरिता शर्माले निःशुल्क ट्रलीबस सेवाले विशेष राहत मिलेको बताइन् । 'म आज काठमाडौंबाट नेपालगन्ज आएकी हुँ । यहाँ झर्दा अटोले लिने चर्को शुल्क र अटोवालासँग ‘बार्गेनिङ’ गर्दा खेप्नुपर्ने गर्मी यी दुवैबाट छुटकारा पाएको अनुभूति भएको छ', उनले भनिन् । नेपालगन्ज विमानस्थल प्रमुख सन्तोषकुमार पोखरेलले यात्रुहरूको सुविधालाई प्राथमिकतामा राखेर सेवा विस्तार गरिएको बताए । उनले भने, 'करिब २५ सिट क्षमता रहेको यो बस पूर्ण रूपमा अपाङ्गमैत्री छ । शारीरिक रूपमा असहजता भएका यात्रुहरूलाई समेत सहज पहुँच होस् भन्ने सोचका साथ यसको सञ्चालन गरिएको हो ।' नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका अनुसार विमानस्थलको सेवा प्रवाहलाई थप व्यवस्थित, आधुनिक र यात्रुमैत्री बनाउन विभिन्न सुधार भइरहेका छन् ।
