बजार : उद्योग

काठमाडौं । अम्बे स्टीलले गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा ९ अर्ब १० करोड ९० लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ । यो आम्दानी अघिल्लो वर्षको तुलनामा १३ प्रतिशत अर्थात् १ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ बढी हो । अघिल्लो आव २०८०/८१ मा कम्पनीले ८ अर्ब ५ करोड ९० लाख रुपैयाँ बराबर आम्दानी गरेको थियो ।  आव २०७९/८० मा ८ अर्ब ३४ करोड ८० लाख रुपैयाँ, आव २०७८/७९ मा १० अर्ब ८७ करोड ८० लाख रुपैयाँ, आव २०७७/७८ मा ९ अर्ब २८ करोड ४० लाख रुपैयाँ, आव २०७६/७७ मा ६ अर्ब ३७ करोड ६० लाख रुपैयाँ, आव २०७५/७६ मा ८ अर्ब ८१ करोड ८० लाख रुपैयाँको कारोबार गरेको थियो । साथै, चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो नौ महिनामै कम्पनीले ६ अर्ब १८ करोड ८० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरिसकेको जनाएको छ । सन् २००७ अगस्ट मा स्थापना भएको अम्बे स्टील्सको उत्पादन केन्द्र रुपन्देहीको भैरहवामा रहेको छ । कम्पनीले त्यहाँबाट टीएमटी स्टील बार, बिलेट, जीआई तार तथा ग्याबियन बक्स उत्पादन गर्दै आएको छ । कम्पनीको वार्षिक कुल उत्पादन क्षमता २ लाख ३८ हजार ४ सय मेट्रिक टन रहेको छ । स्टील उत्पादनका लागि आवश्यक अर्ध-प्रशोधित कच्चा पदार्थ बिलेट पनि कम्पनीले आफैं उत्पादन गर्दै आएको छ । यसको वार्षिक उत्पादन क्षमता ८० हजार मेट्रिक टन रहेको छ । त्यस्तै, ग्याबियन बक्स उत्पादन क्षमता वार्षिक ३० लाख वर्गमिटर छ । कम्पनीले ‘अम्बे टीएमटी’ र ‘अम्बे जीआई’ ब्रान्डमार्फत देशभर रहेका ६५५ डिलर मार्फत आफ्ना उत्पादन बिक्री गर्दै आएको छ । अम्बे समूहअन्तर्गत सञ्चालित कम्पनीका प्रमुख सेयरधनीमा शोभाकर न्यौपानेको २४ प्रतिशत, शिवाज न्यौपानेको १८ प्रतिशत, सज्जन अग्रवालको १२.५० प्रतिशत र शिवानी न्यौपानेको ११ प्रतिशत रहेको छ । कम्पनीका अध्यक्ष शोभाकर न्यौपाने अम्बे समूहअन्तर्गतका जय अम्बे स्टील्स, रिद्धि सिद्धि सिमेन्ट इन्डस्ट्रिज, अम्बे सिमेन्ट प्रालिलगायत विभिन्न कम्पनीका सञ्चालक पनि हुन् । आम्दानी बढ्दा पनि नाफा घट्यो गत आर्थिक वर्ष कम्पनीको व्यापार बढे पनि खुद नाफा घटेको छ । बिक्री आम्दानी बढे पनि उत्पादन तथा सञ्चालन खर्च वृद्धि, मूल्यह्रास खर्च बढ्नु तथा अन्य आम्दानी घटेकाले नाफामा दबाब परेको कम्पनीले जनाएको छ । ब्याज, कर, मूल्यह्रास तथा परिशोधन खर्चअघिको सञ्चालन नाफा ७५ करोड रुपैयाँबाट बढेर ७६ करोड ५० लाख रुपैयाँ पुगे पनि औसत बिक्री मूल्य घट्नु र सञ्चालन खर्च बढेकाले सञ्चालन नाफा अनुपात करिब ९ प्रतिशतबाट घटेर ८ प्रतिशत मा सीमित भएको छ । करपछिको खुद नाफा २३ करोड रुपैयाँबाट घटेर १८ करोड ९० लाख रुपैयाँमा झरेको छ । मूल्यह्रास खर्च वृद्धि र अन्य आम्दानी घटेकाले खुद नाफा अनुपात २.८३ प्रतिशतबाट घटेर २.०७ प्रतिशत मा सीमित भएको कम्पनीले जनाएको छ । यद्यपि, कम्पनीको नगद सिर्जना क्षमता भने सुधार हुँदै २८ करोड २० लाख रुपैयाँबाट बढेर ३८ करोड ८० लाख रुपैयाँ पुगेको छ । चालु आर्थिक वर्षको नौ महिनामा कम्पनीको ब्याज, कर, मूल्यह्रास तथा परिशोधन खर्चअघिको सञ्चालन नाफा ४१ करोड ९० लाख रुपैयाँ रहेको छ । यस अवधिमा सञ्चालन नाफा अनुपात करिब ७ प्रतिशत रहेको छ । तर, बिक्री मूल्य घट्नु तथा वर्षको सुरुआती अवधिमा महँगो मूल्यमा खरिद गरिएको मौज्दात बिक्री गर्नुपरेकाले कम्पनीले करिब १ करोड रुपैयाँ खुद घाटा व्यहोरेको जनाएको छ । ऋणभार र कार्यशील पुँजीमा दबाब आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा कम्पनीको कुल ऋण ४ अर्ब १९ करोड ८० लाख रुपैयाँबाट बढेर ४ अर्ब ७२ करोड ७० लाख रुपैयाँ पुगेको थियो । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो नौ महिनामा कार्यशील पुँजीका लागि बैंक ऋणको उपयोग बढेसँगै कुल ऋण ६ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ पुगेको छ । यसमध्ये १ अर्ब ८७ करोड ९९ लाख रुपैयाँ दीर्घकालीन र ४ अर्ब ४२ करोड ३५ लाख रुपैयाँ अल्पकालीन ऋण रहेको छ । कम्पनीका अनुसार ग्राहकबाट रकम उठाउन लाग्ने औसत समय ९३ दिनबाट ९६ दिन पुगेको छ भने मौज्दात राख्ने अवधि १५२ दिन कायमै रहेको छ । यसका कारण सञ्चालन चक्र २१७ दिनबाट २२३ दिन पुगेको र कार्यशील पुँजी व्यवस्थापनमा थप दबाब परेको छ । कच्चा पदार्थ, विदेशी मुद्रा र प्रतिस्पर्धाको जोखिम कम्पनीले प्रयोग गर्ने प्रमुख कच्चा पदार्थ स्पन्ज आइरन तथा आवश्यक पर्दा बिलेट मुख्यतः भारतबाट आयात गर्छ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारअनुसार मूल्य निर्धारण हुने भएकाले कच्चा पदार्थको मूल्यमा हुने उतारचढावले उत्पादन लागत र नाफामा प्रत्यक्ष असर पार्ने कम्पनीको भनाइ छ । नेपाल र भारतका आयात-निर्यात तथा औद्योगिक नीतिमा हुने परिवर्तनले पनि कम्पनीको व्यवसाय प्रभावित हुन सक्ने जनाएको छ । कम्पनीका कच्चा पदार्थको ५० प्रतिशतभन्दा बढी आयात अमेरिकी डलरमा हुने गरेको छ भने उत्पादन नेपाली रुपैयाँमा बिक्री हुने भएकाले विदेशी विनिमय दरको जोखिम पनि रहेको छ । गत आर्थिक वर्ष कम्पनीले ३ करोड ९२ लाख ५० हजार रुपैयाँ बराबरको विदेशी विनिमय घाटा बेहोरेको जनाएको छ । त्यसैगरी, नेपालमा स्टील उद्योगमा साना-ठूला धेरै कम्पनी सञ्चालनमा रहेकाले बजारमा तीव्र प्रतिस्पर्धा रहेको कम्पनीको भनाइ छ । नयाँ उद्योग थपिनु र विद्यमान उद्योगहरूले उत्पादन क्षमता विस्तार गर्नुका कारण बिक्री मूल्यमा दबाब परेको छ । यस्तो अवस्थामा अधिकांश उत्पादक बजारले निर्धारण गरेको मूल्यमा बिक्री गर्न बाध्य हुने भएकाले नगद प्रवाह र नाफा दुवैमा उतारचढाव रहने कम्पनीले जनाएको छ ।

काठमाडौं । बजारमा खाना पकाउने ग्यासको आपूर्ति सहज हुँदै गएकाले आगामी १० देखि १५ दिनभित्र उपभोक्ताले फुल सिलिन्डर (पूरा तौल भएको) ग्यास पाउने भएका छन् ।  आपूर्ति व्यवस्था पूर्ण रूपमा नियमित भएपछि मात्रै फुल सिलिन्डर ग्यास वितरण गरिने नेपाल आयल निगमले जनाएको छ । अहिले दैनिक ८० देखि ८५ बुलेट ग्यास नेपाल भित्रिरहेको निगमका प्रवक्ता मनोज कुमार ठाकुरले जानकारी दिए ।  बजारमा फुल सिलिन्डर ग्यास पठाउन दैनिक कम्तीमा १०० बुलेट आवश्यक पर्ने उनको भनाइ छ । प्रवक्ता ठाकुरका अनुसार यसका लागि इन्डियन आयल कर्पोरेसनसँग निरन्तर समन्वय भइरहेको छ । इन्डियन आयल कर्पोरेसन आफैले पनि आफ्नो कुल मागको ६० प्रतिशत ग्यास मध्यपूर्वी (मिडिल इस्ट) देशहरूबाट आयात गर्ने गर्दछ ।  हाल आपूर्ति प्रणाली सुचारु भइसकेकाले अबको दुई हप्ताभित्र बजारमा पूरा तौलकै सिलिन्डर उपलब्ध गराउन सकिने अपेक्षा निगमले गरेको छ । निगमका अनुसार हाल देशभर ग्यासको कुल खपत वार्षिक ३५ हजार देखि ३६ हजार मेट्रिक टनको हाराहारीमा रहेको छ ।  विगतमा आधा सिलिन्डर मात्रै वितरण गरिएको र उपभोक्ताहरूले पनि सुरुवाती चरणमा ग्यास सञ्चित (थुपारेर) राखेका कारण पछिल्लो समय बजारमा ग्यासको खपत केही घटेको देखिएको प्रवक्ताले स्पष्ट पारे ।  कुल खपत हुने ग्यासमध्ये झण्डै ५० देखि ६० प्रतिशत ग्यास काठमाडौं उपत्यकामा मात्रै खपत हुने गरेको छ । यस्तै, मध्यपूर्वमा उत्पन्न युद्धका कारण प्रभावित भएको ऊर्जा आपूर्ति क्रमशः सहज बन्दै गएपछि भारतले पेट्रोलियम ग्यास (एलपीजी) मा लगाइएको प्रतिबन्ध हटाएको छ । हर्मुज जलघाँटी पुनः सञ्चालनमा आएपछि ऊर्जा आपूर्ति सुधारिएको भन्दै भारत सरकारले सङ्कटकालीन नियन्त्रणहरू अन्त्य गरेको एएफपीले जनाएको छ । भारतको पेट्रोलियम मन्त्रालयले बिहीबार राति जारी गरेको विज्ञप्तिमा गैर-घरेलु प्याक गरिएको एलपीजीमाथिको प्रतिबन्ध हटाइएको र पश्चिम एसियामा सङ्कट सुरु हुनुअघिकै स्तरमा आपूर्ति पुनःस्थापित गरिएको जनाएको छ । मन्त्रालयका अनुसार सङ्कटको सुरुआतमा रोकिएको बल्क एलपीजी आपूर्तिलाई पनि पूर्ववत् उपभोगको ५० प्रतिशतसम्म पुनः सञ्चालन गरिएको छ । विश्वकै सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको भारत एलपीजीको दोस्रो ठूलो आयातकर्ता हो ।  भारतमा प्रयोग हुने अधिकांश एलपीजी मध्यपूर्वी मुलुकहरूबाट आयात हुने भएकाले क्षेत्रीय द्वन्द्वले ऊर्जा आपूर्तिमा प्रत्यक्ष असर पारेको थियो ।  विश्वको करिब पाँचौं भाग तेल तथा ग्यास ढुवानी हुने हर्मुज जलघाँटी अमेरिका–इरान युद्ध सुरु भएपछि फेब्रुअरीको अन्त्यदेखि प्रभावित बनेको थियो ।  इरान र अमेरिकाबीच रणनीतिक जलमार्ग पुनः सञ्चालन गर्ने सहमति भएपछि हर्मुज हुँदै हुने ऊर्जा ढुवानीमा सुधार आएको छ । त्यसपछि भारतले आपूर्ति व्यवस्थालाई क्रमशः सामान्य अवस्थामा फर्काउन थालेको हो । 

काठमाडौं । करिब एक वर्षअघिको कुरा हो । गत वर्ष भदौको अन्तिम साता काठमाडौं अशान्त थियो । जेन्जी आन्दोलनको रापले देशभरका व्यवसायहरू त्रसित थिए । त्यही उत्तेजित भीडको निसानामा नेपालको व्यावसायिक सफलताको पर्यायवाची बनेको भाटभटेनी सुपरमार्केट पर्यो । जेन्जी आन्दोलनमा बौद्ध शाखा मात्र होइन, देशभरका झन्डै २० वटा शाखाहरूमा क्षति पुग्यो । १२ वटा स्टोर त हेर्दाहेर्दै खरानीको थुप्रोमा परिणत भए । अन्ततः झन्डै १० महिनापश्चात बौद्धको भाटभटेनी पुनः सञ्चालनमा आएको छ । भाटभटेनीका प्रमुख सञ्चालन अधिकृत (सीओओ) पानु पौडेलले उक्त दिनको क्षति सामान्य नभएको बताउँछन् । ‘हामीले १० अर्ब ८६ करोड रुपैयाँको भौतिक क्षति बेहोर्यौं,’ उनी भन्छन्, ‘भवनमात्र होइन, भित्रका अर्बौंका सामानहरू पनि जलेर सखाप भए ।’ बुधबारदेखि सञ्चालनमा आएकाे बाैद्धस्थित भाटभटेनी । तर भाटभटेनी व्यवस्थापनले हार मानेन । विगतमा जे– भयो सबै बिर्सिएर अगाडि बढ्ने भाटभटेनी सुपरमार्केटका अध्यक्ष मीनबहादुर गुरुङको दृढ इच्छाशक्तिले अहिले धमाधम स्टोरहरू पुनः सञ्चालनमा आउन थालेका छन् ।  बौद्ध शाखा पुनः सञ्चालनमा आउनु भाटभटेनीको मात्र जित नभई नेपाली व्यवसायीहरूको आत्मविश्वासको पुनः उदय पनि हो । अहिलेको नयाँ भवन पहिलेभन्दा आधुनिक, सुरक्षित र प्रविधियुक्त बनाइएको छ ।  ‘क्षतिपश्चात हामीले २५ प्रतिशतसम्म थप लगानी गरेर स्टोरहरूलाई अपग्रेड गरेका छौं,’ पौडेलले भने । किनमेल गर्दै सर्वसाधारण । बौद्ध शाखाको पुनःनिर्माणमा मात्रै १०० करोड रुपैयाँभन्दा बढी लगानी भएको उनले जानकारी दिए । स्टोरभित्रको सामग्रीमा करिब ६० करोड रुपैयाँ र भवन पुनःनिर्माणमा थप ५०/५५ करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ । उनका अनुसारस्टोरहरूमा नयाँ प्रविधि, आधुनिक प्रणाली र ग्राहकमैत्री सुविधाहरू थपिएका छन् । त्यसैले पुनःनिर्माण लागत क्षतिको मूल्यभन्दा २०/२५ प्रतिशत बढी पुगेको छ । कसैको रोजगारी गुमेन भाटभटेनीले देशभर १० हजारभन्दा बढीलाई प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रोजगारी दिएको छ । पौडेलले कम्पनीले अब विगतलाई पछाडि छाडेर अगाडि बढ्ने बाटो रोजेको बताए ।  ‘हाम्रो जित भनेकै जलेका स्टोर पुनः सञ्चालनमा ल्याउनु हो । त्यही हाम्रो चेयरम्यानको निर्देशन पनि थियो,’ उनले भने, ‘राज्यलाई कर तिर्ने, रोजगारी जोगाउने र ग्राहकलाई सेवा दिने हाम्रो प्राथमिकता हो ।’ स्टोर जल्दा हजारौं रोजगारीहरूको भविष्यमाथि संकट मडारिँदा  पनि भाटभटेनीले आफ्ना कर्मचारीलाई एक्लो छाडेन । १८ वर्षदेखि कम्पनीमा आबद्ध रेडिमेड विभागकी इन्चार्ज पूजा निरौला त्यो दिन सम्झिँदा अहिले पनि भावुक बन्छिन् । ‘त्यो दिन सम्झिँदा अहिले पनि आँखाबाट आँसु झर्छ । धेरै नै पीडादायी थियो,’ पूजाले गला अवरुद्ध पार्दै भनिन् । उनीजस्ता १० हजार बढी कर्मचारीका लागि कम्पनीले अभिभावकको भूमिका निभायो । स्टोरहरू बन्द हुँदा पनि कुनै पनि कर्मचारीलाई भाटभटेनीले जागिरबाट निकालेन । अन्य शाखाहरूमा व्यवस्थापन गरेर सबैलाई रोजगारीको ग्यारेन्टी गरियो ।  १५ वर्षदेखि कार्यरत सुपरभाइजर सरिता व्यञ्जनकार भन्छिन्, ‘कम्पनीले हामीलाई सेवा–सुविधामा कहिल्यै तलमाथि गरेन, त्यसैले हामी झन् बढी उत्साहका साथ काममा फर्किएका छौं ।’ खुसी छन् स्थानीय बौद्ध शाखा पुनः सञ्चालनमा आएपछि ग्राहकहरू उत्साहित देखिएका छन् । उद्घाटनकै दिन किनमेल गर्न पुगेका ग्राहकहरूले भाटभटेनी बन्द हुँदा दैनिक उपभोगका सामग्री किन्न असहज भएको अनुभव सुनाए । गोकर्णकी जमुना तामाङले भाटभटेनी बन्द हुँदा एउटै सामानका लागि धेरै पसल धाउनुपर्ने अवस्था आएको बताइन् ।  ‘हामी त खुल्ने दिन कुरेर बसेका थियौं, एउटै छानामुनि सबै सामान पाइने भएकाले निकै सजिलो हुन्छ,’ उनले भनिन् ।  अन्य ग्राहकहरूले पनि भाटभटेनीमा खोजेका अधिकांश सामान सहज रूपमा उपलब्ध हुने भएकाले पुनः सञ्चालनले राहत मिलेको प्रतिक्रिया दिएका छन् । नारायणटारकी मञ्जु कुमारी र बौद्धकी सुमिना तामाङको अनुभव पनि उस्तै छ ।  सामानको गुणस्तर र छनोटका लागि धेरै विकल्प पाइने हुनाले उनीहरू यो स्टोर खुल्ने पर्खाइमा थिए । नयाँ ब्राण्डका इलेक्ट्रोनिक आइटम, किचनवेयर र फेसनका सामग्रीहरूले स्टोर सजिएको छ ।  भाटभटेनीले हाल उपत्यकाका मुख्य शाखाहरू पुनः सञ्चालनमा ल्याइसकेको छ । विराटनगर, बिर्तामोड र धरानका स्टोरहरू पनि दशैं अगाडि नै खुल्ने तरखरमा छन् । भाटभटेनीको यात्रा रोकिएको छैन । अहिले २७ वटा स्टोर सञ्चालनमा छन् भने आगामी वर्ष थप ४ वटा थपिनेछन् ।  ‘हाम्रो लक्ष्य देशको कुना–काप्चामा पुग्नु हो । पहिलो चरणमा ५० वटा स्टोर पुर्याउने र ५० हजार नेपालीलाई रोजगारी दिने हाम्रो लक्ष्य छ,’ सीओओ पौडेलले भने ।  खरानीबाट बौरिएको भाटभटेनी नेपाली कर्पोरेट क्षेत्रका लागि एउटा बलियो उदाहरण बनेको छ ।