बजार : उद्योग

काठमाडौं । लक्ष्मी ग्रुपअन्तर्गतको सुजल डेरी प्रालिले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो त्रैमासमा करिब डेढ अर्ब रुपैयाँको सञ्चालन आम्दानी गरेको छ । कम्पनीले चालु आवको तीन महिनामा १ अर्ब ५१ करोड ६० लाख रुपैयाँ आम्दानी हासिल गरेको हो । सुजल डेरीको सञ्चालन आम्दानी क्रमशः आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा २ अर्ब ८८ करोड ३० लाख, आव २०८०/८१ मा २ अर्ब ३३ करोड १० लाख, आव २०७९/८० मा १ अर्ब ८६ करोड ९० लाख, आव २०७८/७९ मा १ अर्ब ७१ करोड ६० लाख र आव २०७७/७८ मा १ अर्ब २१ करोड ४० लाख रुपैयाँ पुगेको थियो । विसं २०६२ (सन् २००५) मा स्थापना भएको सुजल डेरीले स्ट्यान्डर्ड दूध, फुल क्रीम दूध, दही, आइसक्रिम, स्किम्ड मिल्क पाउडर, बटर, घिउ, पनीर, फुल क्रीम मिल्क पाउडर लगायतका दुग्धजन्य उत्पादन गर्दै आएको छ । यी उत्पादनहरूले कुल आम्दानीको करिब दुई तिहाइ हिस्सा ओगटेका छन् भने बाँकी आम्दानी पनीर, घिउ, स्किम्ड मिल्क पाउडर र बटरजस्ता विविध उत्पादनबाट आएको हो । कम्पनीका उत्पादनहरू ‘सफल’ र ‘लभ बड्र्स’ ब्रान्ड नामबाट बिक्री वितरण भइरहेको छ । सुजल डेरीको दर्ता कार्यालय र उत्पादन इकाई पोखरा-१, कास्की, गण्डकी प्रदेशमा रहेको छ । सुजल डेरीका प्रमुख सेयरधनीहरूमा अध्यक्ष गणेश बहादुर श्रेष्ठ, सुनील श्रेष्ठ, अञ्जन श्रेष्ठ, निरञ्जन श्रेष्ठ र निराकर श्रेष्ठ रहेका छन्, जसले प्रत्येकले करिब १८ प्रतिशत सेयर धारण गरेका छन् । बाँकी करिब १० प्रतिशत सेयर लक्ष्मी ग्रुपकै अर्को कम्पनी सुजल फुड प्रालिको नाममा रहेको छ ।  कम्पनीका अनुसार जुलाई २०२५ सम्म आफ्नो ड्रइङ पावर करिब १४१ प्रतिशत उपयोग गरिएको छ । पछिल्ला तीन वर्षमा नेपालमा दूध उत्पादन वृद्धिदर ०.४ प्रतिशतदेखि १.८ प्रतिशत सीमित रहेकाले दूध संकलनमा तीव्र प्रतिस्पर्धा छ । उच्च प्रतिस्पर्धा र प्रमुख दुग्धजन्य उत्पादनमा मूल्य समायोजनको सीमित क्षमताले लागत बढ्दा नाफामा दबाब परेको छ । साथै, कृषि-जलवायु जोखिमले दूध आपूर्तिमा समस्या ल्याएर कच्चा दूधको मूल्य बढाउने जोखिम रहेको कम्पनीले जनाएको छ ।  यद्यपि, २० वर्षभन्दा बढी अनुभव, किसान र सहकारीहरूसँग स्थापित बलियो सम्बन्ध तथा पछिल्ला दुई वर्षमा देखिएको उल्लेखनीय आम्दानी वृद्धिले कम्पनीलाई मजबुती प्रदान गरेको छ । घरेलु उपभोक्ता तथा खाद्य प्रशोधन उद्योगबाट स्थिर माग रहनु पनि सकारात्मक पक्ष मानिएको कम्पनीले जनाएको छ ।  कम्पनीले विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट ६० करोड ६६ लाख रुपैयाँ दीर्घकालीन र ३४ करोड ९५ लाख रुपैयाँ अल्पकालीन गरी कुल ९५ करोड ६१ लाख रुपैयाँ बराबर ऋण लिएको देखिन्छ । यसअघि ६५ करोड १२ लाख रुपैयाँ दीर्घकालीन र २४ करोड ९५ लाख रुपैयाँ अल्पकालीन गरी कुल ९० करोड ७ लाख रुपैयाँ लिएको थियो । 

काठमाडौं । जयश्री फुड्स प्रालिले सन् २०२५ मा ३ अर्ब ८९ करोड ७० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको छ । यो आम्दानी अघिल्लो वर्षको तुलनामा १.७६ प्रतिशत अर्थात् करिब ७ करोड रुपैयाँले घटेको हो । सन् २०२४ मा कम्पनीले ३ अर्ब ९६ करोड ७० लाख रुपैयाँ बराबरको आम्दानी गरेको थियो । भान्साघर र मंगलम ब्रान्डका चामल उत्पादन तथा बिक्री गर्दै आएको कम्पनीले नवलपरासीको गैँडाकोटस्थित उद्योगमार्फत धान प्रशोधन गरी चामल, चिउरा तथा सोया नगेट्स उत्पादन गर्दै आएको छ । कम्पनीले लामो दाना, जिरा र सावा चामलसहित विभिन्न प्रकारका चामल स्वदेशी बजारमा उपलब्ध गराउँदै आएको छ । भान्साघर र मंगलम ब्रान्डले बजारमा राम्रो पहिचान बनाइसकेका छन् । कम्पनीका अनुसार उत्पादन क्षमता उपयोग, ब्रान्ड पहिचान सुदृढीकरण र बजार विस्तारमा निरन्तर ध्यान दिइएकाले पछिल्ला वर्षहरूमा कारोबार स्थिर रूपमा अघि बढिरहेको छ । आगामी दिनमा मूल्य अभिवृद्धि हुने नयाँ उत्पादन र बजार विविधीकरणमार्फत व्यवसाय विस्तार गर्ने रणनीतिमा कम्पनी रहेको जनाएको छ । सञ्चालन आम्दानीको इतिहास हेर्दा कम्पनीले सन् २०२३ मा ३ अर्ब ५८ करोड ८० लाख, सन् २०२२ मा २ अर्ब ९८ करोड ९० लाख, सन् २०२१ मा २ अर्ब ८२ करोड ५० लाख, सन् २०२० मा २ अर्ब ६४ करोड ८० लाख, सन् २०१९ मा २ अर्ब २४ करोड ४० लाख, सन् २०१८ मा १ अर्ब ९१ करोड ३० लाख र सन् २०१७ मा १ अर्ब ३२ करोड ८० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको थियो । सन् २००९ मा स्थापना भएको जयश्री फुड्सले डेढ दशकभन्दा बढी समयदेखि नेपालमा चामल प्रशोधन व्यवसाय सञ्चालन गर्दै आएको छ । कम्पनी दुई सदस्यीय सञ्चालक समितिको निर्देशनमा सञ्चालन हुँदै आएको छ । प्रबन्ध निर्देशक पवन कुमार अग्रवालसँग विभिन्न व्यवसाय तथा उद्योग क्षेत्रमा ३८ वर्षभन्दा बढीको अनुभव रहेको छ । उनी श्यामबाबा इन्टरप्राइजेज, जयश्री ट्रेड एण्ड ट्रान्सपोर्ट प्रालि, जयश्री सप्लायर्स प्रालि, जयश्री एग्रो इन्डस्ट्रिज प्रालि, जयश्री प्रोसेसिङ एण्ड प्रोडक्ट्स प्रालि तथा जयश्री सेक्युरिटिज प्रालिमा अध्यक्ष वा सञ्चालकको जिम्मेवारीमा रहेका छन् । यसैगरी, सञ्चालक सुमन अग्रवाल पनि जयश्री ट्रेड एण्ड ट्रान्सपोर्ट प्रालि र जयश्री एग्रो इन्डस्ट्रिज प्रालिमा सञ्चालकको रूपमा आबद्ध छिन् । कम्पनीले नेपालभर आफ्ना उत्पादन वितरण गर्दै आएको छ । देशका प्रमुख शहरहरूमा फैलिएका ६ सयभन्दा बढी साना तथा ठूला खुद्रा व्यवसायीहरू कम्पनीका ग्राहक रहेका छन् । बजार व्यवस्थापनलाई थप प्रभावकारी बनाउन तराई क्षेत्र केन्द्रित नेपालगञ्ज, भैरहवा, गैँडाकोट, वीरगञ्ज र विराटनगरमा कार्यालय तथा भण्डारण गोदाम सञ्चालनमा छन् । यसले कच्चा पदार्थको सहज आपूर्ति र अनुकूल मूल्यमा खरिद गर्न सहयोग पुगेको कम्पनीको भनाइ छ । कम्पनीले १ केजीदेखि ३० केजीसम्मका विभिन्न प्याकेजिङमा उत्पादन बिक्री गर्दै आएको छ । भारत–नेपाल सीमासँग नजिकै प्रशोधन इकाइ रहेकाले कच्चा पदार्थ आयात गर्दा ढुवानी लागत कम हुने भौगोलिक लाभ पनि कम्पनीले लिँदै आएको छ । यी सबै पक्षले कम्पनीको लागत नियन्त्रण, सञ्चालन क्षमता र बजार प्रतिस्पर्धात्मकता थप मजबुत बनाएको देखिन्छ । कम्पनीले विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट कुल १ अर्ब रुपैयाँ ऋण लिएको जनाएको छ । यसमध्ये १५ करोड ७० लाख रुपैयाँ दीर्घकालीन कर्जा र ८४ करोड ३० लाख रुपैयाँ अल्पकालीन कर्जाका रूपमा रहेको छ ।

काठमाडौं । पूर्वी तराई क्षेत्रमा जुट अनुसन्धान केन्द्रले पछिल्लो समय बोक्रा छोडाउने उपकरणको प्रयोग गर्न थालेको छ । जुट अनुसन्धान केन्द्र इटहरीले अघिल्लो वर्ष मोरङमा उपकरण प्रयोग गरेर यसको सुरुआत गरेकोमा यसपटक सुनसरीको देवानगञ्जमा उपकरण प्रयोग गरिएको हो । जुट धुने मानिसको अभाव हुँदा उपकरण किसानलाई प्रोत्साहन गर्नकै लागि प्रदर्शनमा राखेर आवश्यक ज्ञान दिई बोक्रा छोडाउने प्रयोग गरिएको केन्द्रका प्रमुख सन्तोषराज त्रिपाठीले जानकारी दिए । उनले भने, ‘अब उत्पादन बढाउनका लागि धेरै क्षेत्रफलमा लगाउन ठूला किसानलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्ने हुँदा उपकरण प्रयोग गरेर सहज बनाउन थालिएको छ ।  भारत र बङ्गलादेशमा पनि उपकरणकै प्रयोग गर्ने गरिएको छ ।’ अनुसन्धान केन्द्रका अनुसार पूर्वको तराईका जिल्लामा ७ हजार हेक्टरमा जुट खेती लगाउँदा १० हजार मेट्रिक टन उत्पादन हुने गरेको छ । कृषि विकास मन्त्रालयको कृषि सूचना तथा प्रशिक्षण केन्द्रको बुलेटिनमा उल्लेख गरिए अनुसार आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ७ हजार २२० हेक्टर क्षेत्रफलमा जुट लगाउँदा १० हजार २२० मेट्रिक टन जुट उत्पादन भएको छ ।  पूर्वका जिल्लामध्ये सबैभन्दा बढी सुनसरी र मोरङमै जुट खेती हुने गर्छ । यी बाहेक झापा, सिरहा, सप्तरी र उदयपुरमा पनि जुट खेती हुने गर्छ । अहिले नेपालमा उत्पादन भएको जुटले यहाँका उद्योगका लागि १० देखि १५ प्रतिशतसम्म धान्ने गर्छ । बाँकी ८५ देखि ९० प्रतिशत उद्योगका लागि चाहिने कच्चा पदार्थ भारत र बङ्गलादेशबाट ल्याउने गरिन्छ । देशभर सञ्चालित ११ उद्योगमध्ये अहिले ६ बन्द छन् ।