विद्युतीय सवारीमा फड्को मार्दै फरारी, अक्टोबरमा ६ नयाँ मोडल सार्वजनिक गर्ने
काठमाडौं । लक्जरी स्पोट्र्स कार निर्माता फरारीले आगामी अक्टोबरमा आफ्नो पहिलो पूर्ण विद्युतीय कार (ईभी) सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । कम्पनीले मंगलबार यसबारेमा घोषणा गर्दै यस वर्ष राजस्व र मुख्य आम्दानी कम्तीमा ५ प्रतिशतले वृद्धि गर्ने लक्ष्य राखेको बताएको छ। फरारीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) बेनेडेटो भिग्नाले प्रतीक्षित ईभी अक्टोबर ९ मा इटालीको मारेनेल्लोस्थित मुख्यालयमा आयोजना हुने क्यापिटल मार्केट्स डे कार्यक्रममा प्रदर्शन गरिने जानकारी दिए । फरारीले लामो समयदेखि आफ्नो ईभी सार्वजनिक गर्ने समय भनेर संकेत गर्दै आएको थियो । सीईओ भिग्राले ‘अनौठो र नवप्रवर्तनीय तरिकाले सार्वजनिक गरिने’ भन्दै कारको विस्तृत विवरण दिन अस्वीकार गरे । ६ नयाँ मोडल सार्वजनिक गर्ने योजना फरारीले यस वर्ष छवटा नयाँ मोडल सार्वजनिक गर्ने योजना बनाएको छ । सीईओ भिग्नाका अनुसार यो योजना अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनको नीति वा व्यापार युद्धको जोखिमले प्रभावित हुने छैन । फरारीले सन् २०१९ देखि हाइब्रिड मोडलहरू आफ्ना ग्राहकलाई उपलब्ध गराउँदै आएको छ । २०२३ मा कम्पनीका ५१ प्रतिशत कार बिक्री हाइब्रिड मोडलका थिए । मंगलबार फरारीले घोषणा गरेअनुसार २०२५ मा मुख्य आम्दानी २.६८ अर्ब युरो (२.७७ अर्ब डलर) पुग्नेछ । २०२४ को २.५६ अर्ब युरोभन्दा वृद्धि हुने अनुमान छ। सेयर मूल्यमा ७.६ प्रतिशतले वृद्धि मिलान स्टक एक्सचेन्जमा फरारीका सेयर मूल्य मंगलबार ७.६ प्रतिशतले बढेको थियो । ’दृढ वृद्धि’ को अपेक्षा कस्टुमाइजेसन, बलियो उत्पादन संयोजन र मूल्य निर्धारण क्षमताले २०२४ को मुख्य आम्दानी १२ प्रतिशतले बढाएको छ । ‘यी मजबुत आधारहरूमा हामी २०२५ मा अझ बढी वृद्धि हुने अपेक्षा गर्छौं,’ भिग्नाले भने । उनका अनुसार फरारीले २०२६ को उच्च लाभ लक्ष्य एक वर्ष अगावै प्राप्त गर्ने सम्भावना छ । फरारीका ग्राहकहरूले सामान्यतः कार कस्टुमाइज गर्ने गर्छन्, जसमध्ये मुख्य रूपमा रङ, लिभरी र कार्बन प्रयोग जस्ता सुविधाहरू पर्छन् । फरारीका वित्तीय प्रमुख (सीएफओ) एन्टोनियो पिक्का पिक्कनले बताएअनुसार २०२३ मा कस्टमाइजेसन सेवाबाट कुल राजस्वको १९ प्रतिशत योगदान थियो, जुन २०२४ मा २० प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। चीन र अमेरिकी बजारमा अवसर फरारीले २०२४ मा अमेरिकी ग्राहकहरूलाई थप कारहरू डेलिभर गरेपछि राम्रो नतिजा प्राप्त गरेको छ । तर सीईओ भिग्नाका अनुसार भविष्यमा सम्भावित ट्यारिफहरूलाई ध्यानमा राखेर अमेरिका पठाइने कारहरूको ढुवानी बढाउने कुनै योजना छैन । २०२३ मा १३ हजार ७५२ कार अमेरिकामा डेलिभर गरिएको थियो, जुन अघिल्लो वर्षभन्दा ८९ वटा बढी हो । हाल फरारीले चीनमा कुल डेलिभरी १० प्रतिशतको सीमामा राख्ने नीति लिएको छ । भिग्नाका अनुसार चीनमा ईभी लोकप्रिय भएकाले नयाँ विद्युतीय कार त्यहाँका लागि ठूलो अवसर बन्न सक्छ । साथै पेट्रोल कारभन्दा ईभीमा कम कर लाग्ने भएकाले पनि चीनमा बजार विस्तार गर्न मद्दत पुग्नेछ । सान्दर्भिक सामग्री : १९ हजार करोड कर छलिको आरोप लगाएपछि भारतीय अधिकारीविरुद्ध फक्सवागनको मुद्दा एसियाली अटो निर्माताहरूको सेयरमा गिरावट, ट्रम्पको शुल्कका कारण अटो क्षेत्र उथलपुथल २०२५ मा ईभी कारको बिक्री २ करोड नाघ्ने निसान-होन्डा मर्जरमा मित्सुबिशी सहभागी नहुने बीवाईडीको इन्डोनेसिया प्लान्ट यस वर्षको अन्त्यमा सम्पन्न हुने, बर्सेनि डेढ लाख ईभी उत्पादन हुने अटो उद्योगको निद्रा बिथोल्ने बीवाईडी, जसको रोकिने नामोनिशान छैन स्टेलान्टिस र सीएटीएलले स्पेनमा ईभी ब्याट्री प्लान्ट निर्माण गर्ने, ४.३ बिलियन डलरको लगानी
अडानी ग्रुपलाई किन ‘कर्पोरेट इतिहासको सबैभन्दा ठूलो ठग’ भनियो ? हिन्डेनबर्गको खुलासा यस्तो
काठमाडौं । अमेरिकी रिसर्च तथा लगानी कम्पनी हिन्डेनबर्ग रिसर्चको एक रिपोर्टका कारण अडानी ग्रुपको मार्केट क्याप १५० अर्ब डलरले घटेको थियो । हिन्डेनबर्ग रिसर्चले एक अन्तर्वार्ताका क्रममा अडानी ग्रुपलाई किन निशाना बनाइयो भन्ने बारेमा खुलासा गरेको छ । अहिले हिन्डेनबर्ग कम्पनी बन्द भइसकेको छ । कम्पनीका संस्थापक नथान एन्डरसनले कानुनी वा अन्य जोखिमका कारण व्यवसाय बन्द नगरेको बताए । अन्तर्वार्ताका क्रममा उनले भने, ‘हामी कुनै कानुनी वा अन्य जोखिमका कारण हाम्रो व्यवसाय बन्द गरिरहेका छैनौं र हामीले जारी गरेका सबै रिपोर्टहरूमा अझै पनि दृढ छौं ।’ एन्डरसनका अनुसार हिन्डेनबर्गको जनवरी २०२३ मा प्रकाशित अडानी ग्रुपविरुद्धको रिपोर्ट विभिन्न समाचारमाध्यमहरूमा ग्रुपबारे आएका समाचारहरूको परिणाम थियो । हिन्डेनबर्गले अडानी ग्रुपलाई ‘कर्पोरेट इतिहासको सबैभन्दा ठूलो ठगी’ गरेको आरोप लगाएको थियो । अडानीविरुद्धको रिपोर्टपछि भारतमा चर्चित हिन्डेनबर्ग गौतम अडानी र उनको समूहविरुद्ध रिपोर्ट प्रकाशित गरेपछि हिन्डेनबर्ग रिसर्च भारतमा व्यापक चर्चाको विषय बन्यो । यद्यपि अडानी ग्रुपले रिपोर्टमा लगाइएका सबै आरोपहरूको पटक-पटक खण्डन गर्यो । एन्डरसनले केही मानिसहरूद्वारा हिन्डेनबर्गलाई ओसीसीआरपी र जर्ज सोरसजस्ता भारतविरोधी समूहहरूसँग जोड्ने प्रयासलाई ‘मूर्खतापूर्ण षड्यन्त्र’ को उपमा दिए । एन्डरसनले भने, ‘हामी यस्तो षड्यन्त्रकारी सोचलाई बढावा नदिने नीति अपनाउँछौं, त्यसैले हामीले यसबारे कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनौं ।’ हिन्डेनबर्ग रिसर्च कम्पनी किन बन्द गरियो ? हिन्डेनबर्ग रिसर्चले विभिन्न कम्पनीहरूमाथि ठगीको आरोप लगाउँदै विस्तृत रिपोर्टहरू प्रस्तुत गर्दै आएको थियो । तर गत महिना एन्डरसनले आफ्नो कम्पनी बन्द गर्ने घोषणा गरे । कम्पनी अरू कसैलाई किन हस्तान्तरण गरिएन भन्ने प्रश्नमा उनले भने, ‘हिन्डेनबर्ग मेरो पर्याय नै हो । यदि यो कुनै सफ्टवेयर एप वा साइकल कारखाना हुन्थ्यो भने यसलाई बेच्न सकिन्थ्यो । तर जब कुरा मेरो अनुसन्धानको आउँछ, यसलाई कसैलाई दिन सम्भव छैन ।’ तर उनले हिन्डेनबर्गको टोलीले भविष्यमा कुनै नयाँ ब्रान्ड ल्याएमा आफूले समर्थन गर्ने बताए । यस कारण बनाइयो अडानीलाई निशाना एन्डरसन पहिलो पटक इलेक्ट्रिक ट्रक कम्पनी निकोलाविरुद्ध रिपोर्ट प्रकाशित गरेर चर्चामा आएका थिए । उनले कार्ल इकानको इकान इन्टरप्राइजेज लगायतका ठूला वित्तीय कम्पनीहरूलाई पनि निशाना बनाएका थिए । हिन्डेनबर्गको रिपोर्ट विशेष गरी अडानी ग्रुपविरुद्धको रिपोर्टबारे सोध्दा उनले भने, ‘हामी हाम्रो सबै अनुसन्धान निष्कर्षहरूसँग पूर्ण रूपमा अडिग छौं ।’ हिन्डेनबर्गले जनवरी २०२३ मा प्रकाशित रिपोर्टमा अडानी ग्रुपलाई ‘कर्पोरेट इतिहासको सबैभन्दा ठूलो घोटाला’ गरेको आरोप लगाएको थियो । रिपोर्टमा अडानी ग्रुपले सेयर मूल्यमा हेरफेर गरेको र वित्तीय अनियमितता गरेको दाबी गरिएको थियो । यसपछि ग्रुपका कम्पनीहरूको मार्केट क्याप १५० अर्ब डलरले घटेको थियो । अडानी ग्रुपले भने यी सबै आरोपहरू अस्वीकार गरेको थियो । भारतविरोधी भएको आरोप ? उच्चतम अदालतले हिन्डेनबर्ग रिपोर्टसँग सम्बन्धित याचिका खारेज गरिसकेको छ । समयक्रमसँगै अडानी ग्रुपले आफ्नो व्यावसायिक प्रदर्शन बलियो बनाउँदै गएको छ र बजारमा गुमाएको मूल्य पुनः प्राप्त गर्न सफल भएको छ । हिन्डेनबर्गले भारतको सेयर बजार नियामक संस्था सेबीकी अध्यक्ष माधबी पुरी बुचमाथि पनि ’कन्फ्लिक्ट अफ इन्ट्रेस्ट’को आरोप लगाएको थियो । हिन्डेनबर्गका अनुसार यही कारण अडानी ग्रुपविरुद्ध गहिरो अनुसन्धान हुन सकेन । तर बुचले यी आरोपहरू अस्वीकार गर्दै आफू नियामक प्रमुख बन्नुअघि नै अडानीले लगानी गरिसकेको र उनले सबै आवश्यक नियमनहरू पालन गरेकी बताएकी थिइन् । हिन्डेनबर्गको रिपोर्टलाई भारत विरोधी दृष्टिकोणबाट हेरियो नि भन्ने प्रश्नमा एन्डरसनले भने, ‘हामी सधैं भारतको क्षमतामा विश्वास गर्छौं । पारदर्शिता र मजबुत कर्पोरेट प्रशासन भारतको विकास कथा सफल बनाउनका लागि प्रमुख तत्वहरू हुन् ।’ हिन्डनबर्ग रिसर्चको स्थापना २०१७ मा भएको थियो । यसको अन्तिम प्रकाशित रिपोर्ट अनलाइन कार खुद्रा विक्रेता कारवानासम्बन्धी थियो ।
रतन टाटाको २४ हजार करोड रुपैयाँ कसले पाउला ? इच्छापत्र उदाहरण बन्नसक्ने
काठमाडौं । भारतका उद्योगपति रतन टाटाको निधन भए पनि उनका असल कर्महरूको सम्झना र उनले स्थापना गरेका संस्थाहरू संधै रहनेछन् । तर उनले स्थापना गरेको संस्था रतन टाटा एन्डोमेन्ट फाउन्डेशन (आरटीईएफ) को विषयमा केही अन्योल छ । यो फाउन्डेशन उनको व्यक्तिगत पैसाबाट सञ्चालन गरिनेछ, जसबाट समाजसेवाका कामहरू हुने बताइएको छ। तर आरटीईएफका ट्रस्टीहरू कसले छान्ने भन्नेबारे स्पष्ट छैन । दिवंगत रतन टाटाले आफ्नो इच्छापत्रमा यस बारेमा कुनै स्पष्ट निर्देशन दिएका छैनन् । टाटा समूहसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूले यसको लागि कुनै निष्पक्ष व्यक्तिको सहयोग लिन सक्छन् । सुप्रिम कोर्टका कुनै सेवानिवृत्त प्रधानन्यायाधीशलाई यस मामलामा मध्यस्थकर्ता बनाउन सकिने पनि जनाइएको छ । उनैले ट्रस्टी छान्ने अधिकार टाटाको इच्छापत्र कार्यान्वयन गर्ने व्यक्ति, टाटा परिवार वा टाटा ट्रस्टका सदस्यहरूमध्ये कसको हातमा छ भनेर निर्धारण गर्नेछन् । रतन टाटाले समाजसेवाको लागि सन् २०२२ मा दुई संस्थाहरू स्थापना गरेका थिए जसलाई उनको व्यक्तिगत सम्पत्तिबाट सञ्चालन गरिनेछ । यीमध्ये आरटीईएफ र रतन टाटा एन्डोमेन्ट ट्रस्ट समावेश छन् । यीमध्ये आरटीईएफ कम्पनी ऐन, २०१३ को धारा ८ अन्तर्गत स्थापना गरिएको थियो । भारतको सबैभन्दा ठूलो औद्योगिक समूह टाटा समूहको होल्डिङ कम्पनी टाटा सन्समा रतन टाटाको ०.८३ प्रतिशत हिस्सा थियो । हुरुन इन्डिया रिच लिस्ट २०२४ अनुसार रतन टाटाको कुल सम्पत्ति लगभग १२,६४० करोड रुपैयाँ थियो । आरटीईएफसँग टाटा डिजिटल र टाटा टेक्नोलोजिजमा पनि केही हिस्सा छ । २४ हजार करोडको सम्पत्ति स्रोतहरूका अनुसार रतन टाटाको सम्पत्ति २४ हजार करोड रुपैयाँभन्दा पनि बढी थियो । टाटा समूहका अधिकारीहरूका अनुसार टाटा चाहन्थे कि आरटीईएफ टाटा ट्रस्टबाट अलग रहोस् । टाटा ट्रस्टसँग टाटा सन्सको ६६ प्रतिशत हिस्सा छ । रतन टाटा आफ्नो धेरैजसो सम्पत्ति समाजसेवामा लगाउन चाहन्थे । मानिएको छ कि उनको धेरैजसो सम्पत्तिलाई आरटीईएफले व्यवस्थापन गर्नेछ । बाँकी ट्रस्टले हेर्नेछ । रतन टाटासँग धेरै कारहरू थिए, जसमा फेरारी र मसेराती पनि समावेश छन् । यी कारहरूको लिलामी हुन सक्छ र यसबाट प्राप्त हुने पैसा आरटीईएफमा जानेछ । टाटाले आरआर शास्त्री र बुर्जिस तारापोरवालालाई आरटीईएफका होल्डिङ ट्रस्टी बनाएका थिए । जमशेद पोन्चालाई प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) नियुक्त गरेका थिए । स्रोतहरूका अनुसार उनले टाटा सन्सका अध्यक्ष एन चन्द्रशेखरनलाई म्यानेजिङ ट्रस्टी बनाउने इच्छा व्यक्त गरेका थिए । तथापि अहिले यो स्पष्ट छैन कि आरटीईएफका ट्रस्टी कसले नियुक्त गर्नेछ । टाटाले आफ्नो इच्छापत्रका कार्यान्वयनकर्ताको रूपमा डेरियस खम्बाटा, मेहली मिस्त्री, शिरीन र डायना जेजीभोयलाई छानेका थिए । स्रोतहरूका अनुसार खम्बाटा एक वरिष्ठ वकील हुन् तर साथै उनी रतन टाटाको इच्छापत्रका कार्यान्वयनकर्ता पनि हुन् । त्यसैले सरोकारवालाहरू अन्य वरिष्ठ कानुनी विज्ञसँग सल्लाह लिन चाहन्छन् । जेजीभोय दिदीबहिनीहरू रतन टाटाका सौतेनी बहिनीहरू हुन् । रतन टाटाका नजिकका मिस्त्री सर दोराबजी टाटा ट्रस्ट र सर रतन टाटा ट्रस्टका बोर्ड ट्रस्टी हुन् । के भन्छन् जानकारहरू ? यसबारेमा इच्छापत्रका चारै कार्यान्वयनकर्ताहरूले कुनै टिप्पणी गरेका छैनन् । इच्छापत्रको कानुनी प्रक्रिया पूरा भएपछि आरटीईएफलाई टाटा सन्स र समूहका कम्पनीहरूमा रतन टाटाको हिस्सेदारीबाट धेरै पैसा प्राप्त हुनेछ । रतन टाटाको ८६ वर्षको उमेरमा अक्टोबर २०२४ मा निधन भएको थियो । उनी आरटीईएफले समाजसेवाका नयाँ र आवश्यक क्षेत्रहरूमा ध्यान दिओस् भन्ने चाहन्थे । हाल आरटीईएफ एक बोर्डद्वारा सञ्चालित संस्था हो र आफ्ना उद्देश्यहरू अनुसार काम गर्छ । लिटिल एन्ड कम्पनीका म्यानेजिङ पार्टनर अजय खतलावालाले सामान्यतया यदि इच्छापत्रमा सम्पत्ति व्यवस्थापनको बारेमा कुनै विशेष निर्देशन छैन भने कार्यान्वयनकर्ताहरूको जिम्मेवारी हुन्छ कि उनीहरूले दिवंगत व्यक्तिको इच्छा अनुसार काम गर्ने बताए । उनले आरटीईएफ कम्पनी ऐन २०१३ को धारा ८ अन्तर्गत स्थापित कम्पनी भएको बताए । त्यसैले यो आफ्नो मेमोरेन्डम अफ एसोसिएसन, आर्टिकल्स अफ एसोसिएसन र कम्पनी ऐनका प्रावधानहरू अनुसार चल्नेछ । आरटीईएफका ट्रस्टी वा निर्देशकको नियुक्तिको मामला यसको आर्टिकल्स अफ एसोसिएसनमा दिइएका प्रावधानहरू अनुसार तय हुनेछ । यो मामला भारतमा लिगेसी फाउन्डेशनको सञ्चालनको लागि एक उदाहरण बन्न सक्छ । ट्रस्टीको जिम्मेवारी खतलावालाले इच्छापत्रमा स्पष्ट लिखित निर्देशन हुनु निकै महत्त्वपूर्ण हुने बताउँदै यसले संस्थापकको मृत्युपछि विवाद र अस्पष्टताबाट बच्न सकिने जनाए । निजी ट्रस्टको मामलामा भारतीय ट्रस्ट ऐन, १८८२ अनुसार ट्रस्टी त्यो व्यक्ति हुन्छ जसले ट्रस्ट बनाउने व्यक्तिको विश्वास स्वीकार गर्छ । चेम्बर्स अफ श्रेणिक गान्धीका म्यानेजिङ पार्टनर श्रेणिक गान्धी भन्छन्, ’ट्रस्ट बनाउने व्यक्तिले ट्रस्टीको भूमिका, जिम्मेवारीहरू र अधिकारहरूको उल्लेख गर्न सक्छ । उनले कुनै व्यक्तिलाई ’म्यानेजिङ ट्रस्टी’ वा ’होल्डिङ ट्रस्टी’ को रूपमा अतिरिक्त अधिकारहरूसहित नियुक्त पनि गर्न सक्छन् । यदि ट्रस्टका कागजातहरूले कुनै ट्रस्टीलाई ट्रस्टमा कुनै महत्त्वपूर्ण पदमा कसैलाई नियुक्त गर्ने अधिकार दिन्छन् भने त्यस्तो अधिकारको प्रयोग गर्न सकिन्छ । तथापि ट्रस्टीको अन्तिम जिम्मेवारी ट्रस्टको सम्पत्तिको लाभ प्राप्त गर्नु र त्यसको रक्षा गर्नु हो ।’
