विश्व

काठमाडौं । शून्य उत्सर्जन सवारी साधनहरू मात्र बेच्ने यो बर्षको लक्ष्य नजिक जनवरीमा नर्वेमा दर्ता भएका लगभग ९६ प्रतिशत नयाँ कारहरू विद्युतीय रहेको स्क्यान्डिनेभियाली मुलुक नर्वेले जनाएको छ । नर्वेली सार्वजनिक सडक प्रशासन (ओएफभी) का अनुसार गत महिना दर्ता भएका नयाँ कारमध्ये ९५.८ प्रतिशत हिस्सा विद्युतीय सवारी साधनले ओगटेको छ । रिचार्जेबल हाइब्रिड मोडलसहित विद्युतीय कारको हिस्सा ९६.८ प्रतिशतले बढेको छ । ‘नर्वेले जनवरीमा कूल नौ हजार ३४३ नयाँ कारहरू बिक्री गरेकोमा आठ हजार ९५४ वटा विद्युतीय सवारी साधन थिए,’ ओएफभीले जानकारी दिएको छ । ओएफभीका निर्देशक ओयविन्ड सोलबर्ग थोरसेनले भने, ‘हामीले योभन्दा पहिले कहिल्यै विद्युतीय कारले यति धेरै हिस्सा ओगटेको जानेनौँ । यदि बाँकी वर्ष यस्तै रह्यो भने हामी चाँडै नै २०२५ को लक्ष्यको नजिक पुग्नेछौं ।’ ‘हामी विद्युतीय कारहरूलाई नै शत प्रतिशत हिस्सा ओगटेको देख्न चाहन्छौँ । लक्ष्यमा पुग्नका लागि अन्य मोडेलहरू भन्दा विद्युतीय कार छनौट गर्न लाभदायक बनाउने प्रोत्साहनहरू ल्याउन आवश्यक हुनेछ,’ उनले थपे । सबैभन्दा धेरै बिक्री भएका ५० मोडलमध्ये दुई वटा मात्र गैर–विद्युतीय थिए र त्यो पनि पहिलो ३३ औं स्थानमा आएको थियो । नर्वेमा, विद्युतीय कारहरू धेरै करहरूबाट मुक्त छन् र यसले तिनीहरूलाई भारी कर लगाइएको आन्तरिक इन्धन दहन कारहरूविरुद्ध प्रतिस्पर्धी बनाउँछ । उनीहरूले सडक कर छुट, सार्वजनिक कार पार्कहरूमा निः शुल्क पार्किङ र सार्वजनिक यातायात ट्राफिक लेनको प्रयोगबाट पनि लाभ उठाएका छन् । विद्युतीय कारको विक्री उच्च भएसँगै सामान्य कारहरूमा दिइएका केही कर छुट र प्रोत्साहनहरू वर्षौँदेखि फिर्ता लिइएको छ । ओएफभीका अनुसार जनवरीमा नर्वेमा दर्ता भएका नयाँ कारमध्ये डिजेल कारको हिस्सा १.५ प्रतिशत र पेट्रोल कारको हिस्सा ०.४ प्रतिशत मात्र थियो । फोक्सवागन आईडी ४ र निसान अरियालाई पछि पार्दै टोयोटा बिजेड फोर एक्स सबैभन्दा बढी बिक्री भएको थियो। तुलनात्मक रुपमा हेर्दा सन् २०२० पछि पहिलो पटक घटेको युरोपमा विद्युतीय कारको हिस्सा सन् २०२४ मा १३.६ प्रतिशत मात्र थियो भने गत वर्षको डिसेम्बर महिनामा यसको हिस्सा १५.९ प्रतिशत रहेको थियो । रासस

टोकियो । चीनको डिपसिक च्याटबटले एआई क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा तीव्र पारेसँगै अमेरिकी टेक दिग्गज ओपनएआईले सोमबार टोकियोमा उच्च–स्तरीय बैठकहरू अघि ‘डिप रिसर्च’ नामक च्याटजिपिटी टूल सार्वजनिक गरेको छ । आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (कृत्रिम बौद्धिकता–एआई) को नवागन्तुक डिपसिकले सिलिकन भ्यालीलाई तरङ्गित पारेको छ । केहीले यसको उच्च कार्यसम्पादन र कथित कम लागतलाई अमेरिकी डेभलपरहरूका लागि जागरण आह्वान भनेका छन् ।  ओपनएआईको नयाँ टुलले ‘एउटा मानिसलाई धेरै घन्टा लाग्ने कामलाई दश मिनेटमै पूरा गर्छ ।’ यसको च्याटजिपिटीले सन् २०२२ मा जनचेतनामा जेनेरेटिभ एआईको उदयलाई अगाडि बढाएको थियो । ‘तपाईंले यसलाई एउटा प्रम्प्ट दिनुहोस् र च्याटजिपिटीले सयौँ अनलाइन स्रोतहरू खोज्ने, विश्लेषण गर्ने र संश्लेषण गरी अनुसन्धान विश्लेषकको स्तरको व्यापक प्रतिवेदन तयार गर्नेछ’, कम्पनीले विज्ञप्तिमा भन्यो । प्रत्यक्ष प्रसारण गरिएको भिडियोमा ओपनएआई शोधकर्ताहरूले कसरी उपकरणले जापानमा हिउँको छुट्टीका लागि स्की उपकरणहरू सिफारिस गर्न मद्दत गर्न वेब खोजी डेटालाई क्रन्च गर्न सक्छ भनेर देखाएका थिए । ओपनएआईका प्रमुख साम अल्टम्यानले ‘प्रो’ च्याटजिपिटी प्रयोगकर्ताहरूले महिनामा एक सय पटक पहुँच गर्न सक्ने गहन अनुसन्धान ‘गणना–गहन र ढिलो’ भएको बताएको थियो । ‘तर यस्तो विस्तृत प्रकारका जटिल, मूल्यवान कार्यहरू गर्न सक्ने यो पहिलो एआई प्रणाली हो’, उनले सामाजिक मिडिया प्लेटफर्म एक्समा लेखे । अल्टम्यान टोकियोमा छन् । टोकियामा उनले सोमबार जापानका प्रधानमन्त्री शिगेरु इशिबा र जापानी टेक लगानी दिग्गज सफ्टब्यांक ग्रुपका प्रमुख मासायोशी सनसँग भेट्ने छन् । नयाँ प्रकारको हार्डवेयर  अल्टम्यान र सनले सोमबार टोकियोमा करिब पाँच सय व्यवसायसँग एक फोरम पनि आयोजना गर्नेछन् जसमा उनीहरूले जापानको एआई पूर्वाधारलाई बढावा दिने योजनाहरू घोषणा गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । निक्केई व्यवसाय दैनिकका अनुसार यसमा लगानीको मात्रा निर्दिष्ट नगरी एआई डाटा सेन्टरहरू र तिनीहरूलाई सञ्चालन गर्न पावर प्लान्टहरू निर्माण गर्ने समावेश हुनेछ । सफ्टब्यांक र ओपनएआई संयुक्त राज्य अमेरिकामा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स पूर्वाधारमा पाँच खर्ब डलर लगानी गर्न अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले घोषणा गरेको स्टारगेट अभियानको हिस्सा हुन् । जापानी प्रधानमन्त्री इशिबा यस हप्ताको अन्त्यमा नेताहरूको पहिलो व्यक्तिगत बैठकका लागि ट्रम्पसँग भेट्न वासिङ्टन जाने अपेक्षा गरिएको छ । छुट्टै, अल्टम्यानले निक्केईलाई उनी एप्पलका पूर्व प्रमुख डिजाइन अधिकारी जोनी इभसँगको साझेदारीमा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स प्रयोग गरेर ‘नयाँ प्रकारको हार्डवेयर’ विकास गर्न चाहेको बताए । तर निक्केईका अनुसार अल्टम्यानले प्रोटोटाइप सार्वजनिक गर्न केही वर्ष लाग्ने सङ्केत गरे । अल्टम्यानले अखबारलाई डिपसिक ‘एक राम्रो मोडल’ हो जसले एआई तर्क प्रविधिको गम्भीर प्रतिस्पर्धालाई उजागर गर्छ, तर यसको ‘क्षमताको स्तर नयाँ छैन’ भने । डिपसिकको कार्यसम्पादनले एआई पावरिङ च्याटजिपिटी जस्ता अग्रणी अमेरिकी प्रविधिको क्षमताहरूलाई रिभर्स–इन्जिनियरिङ गरेको आरोपहरूको लहर निम्त्याएको छ । गत हप्ता ओपनएआईले चिनियाँ कम्पनीहरूले सक्रिय रूपमा यसको उन्नत एआई मोडलहरूको प्रतिलिपि बनाउने प्रयास गरिरहेको र यसले अमेरिकी अधिकारीहरूसँग नजिकको सहकार्यलाई प्रेरित गरेको चेतावनी दिएको थियो । केही एक्स प्रयोगकर्ताहरूले डिपसिकको तथाकथित ‘थिङ्किङ मोड’ र डिप रिसर्चले आफ्ना प्रतिवेदनहरू सङ्कलन गर्न लिने समयका साथै समान नामहरूको तुलना गरेका थिए । ओपनएआईले अल्टम्यानको अर्को गतिविधिको विवरण सार्वजनिक नगरे पनि मिडिया रिपोर्टहरूले उनी मङ्गलबार सियोलमा जाने अपेक्षा गरिएको र त्यहाँ उनले आईटी समूहका प्रमुख काकाओलाई भेट्ने बताएका छन् । रासस

काठमाडौं । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आइतबार मेक्सिको, क्यानडा र चीनमाथि लगाएको व्यापक भन्सार महसुलले अमेरिकीहरूलाई ’छोटो अवधि’ को लागि पीडा दिन सक्ने बताएका छन् । किनकि विश्व बजारहरूले यी शुल्कहरूले वृद्धिलाई कमजोर पार्न र मुद्रास्फीतिलाई पुनर्जीवित गर्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । ट्रम्पले सोमबार क्यानडा र मेक्सिकोका नेताहरूसँग कुरा गर्ने जनाएका छन् । दुबै देशले आफ्नै प्रतिशोधात्मक भन्सार महसुल घोषणा गरेका छन् । ‘म कुनै नाटकीय कुराको अपेक्षा गर्दिनँ,’ ट्रम्पले फ्लोरिडाको मार-ए-लागो रिसोर्टबाट वासिङ्टन फर्किँदै पत्रकारहरूलाई भने, ‘उनीहरूले हामीलाई धेरै पैसा तिर्न बाँकी छ र म पक्का छु उनीहरूले तिर्नेछन् ।’ उनले युरोपेली संघ (ईयू) सँग पनि भन्सार महसुल ’निश्चित रूपमा हुनेछ’ भनेका छन्, तर कहिले भन्नेबारे केही जानकारी दिएनन् । आलोचकहरू रिपब्लिकन राष्ट्रपतिको क्यानडा र मेक्सिकोमा २५ प्रतिशत र चीनमा १० प्रतिशत भन्सार महसुल लगाउने योजनाले विश्व वृद्धिलाई सुस्त बनाउने र अमेरिकीहरूका लागि मूल्य बढाउने बताउँछन् । ट्रम्प आप्रवासन र लागूपदार्थ तस्करी नियन्त्रण गर्न र घरेलु उद्योगहरूलाई प्रोत्साहन गर्न आवश्यक रहेको बताउँछन् । ‘हामीलाई छोटो अवधिका लागि केही पीडा हुन सक्छ र मान्छेहरूले यो बुझ्छन् । तर लामो समयसम्म संयुक्त राज्य अमेरिका विश्वका लगभग हरेक देशद्वारा लुटिएको छ,’ उनले भने । वित्तीय बजारको प्रतिक्रिया सुरु वित्तीय बजारको प्रतिक्रिया सकारात्मक थिएन । एसियाली कारोबारको सुरुवातमै अमेरिकी स्टक फ्युचर्स घट्यो, नास्डाक फ्युचर्स २.३५ प्रतिशत र एस एन्ड पी ५०० फ्युचर्स १.८ प्रतिशत घट्यो । अमेरिकी तेलको मूल्य २ डलरभन्दा बढीले बढ्यो, जबकि पेट्रोल फ्युचर्स ३ प्रतिशतभन्दा बढीले बढ्यो । उत्तर अमेरिकी कम्पनीहरू नयाँ शुल्कहरूको लागि तयार भए जसले अटोदेखि उपभोक्ता सामानहरू र ऊर्जासम्मका उद्योगहरूलाई उल्टापुल्टा पार्न सक्छ । आईएनजी विश्लेषकहरूले ट्रम्पको भन्सार महसुलले सबै अमेरिकी आयातको लगभग आधा भाग समेट्ने र संयुक्त राज्य अमेरिकालाई यो अन्तर पूरा गर्न आफ्नो उत्पादन दोब्बरभन्दा बढी बढाउन आवश्यक पर्ने बताएका छन् । उनीहरूका अनुसार जुन नजिकको भविष्यमा असम्भव काम हो । ‘आर्थिक रूपमा भन्दा व्यापार तनाव बढ्नु सबै सम्बन्धित देशहरूका लागि हारको स्थिति हो,’ विश्लेषकहरूले आइतबार एक टिप्पणीमा लेखेका छन् । अन्य विश्लेषकहरूले भने भन्सार महसुलले क्यानडा र मेक्सिकोलाई मन्दीमा धकेल्न सक्ने र घरमा ’स्ट्यागफ्लेसन’ (उच्च मुद्रास्फीति, स्थिर आर्थिक वृद्धि र उच्च बेरोजगारी) ल्याउन सक्ने उल्लेख गरेका छन् । मंगलबारदेखि भन्सार महसुल सुरु तीन कार्यकारी आदेशमा राखिएका ट्रम्पका भन्सार महसुलहरू मंगलबार बिहानबाट सुरु हुनेछ । केही विश्लेषकहरूले विशेषगरी क्यानडा र चीनसँग वार्ताको सम्भावना रहेको बताएका छन् । गोल्डम्यान स्याक्सका अर्थशास्त्रीहरूले शुल्कहरू अस्थायी हुनसक्ने सम्भावना रहेको बताएका छन् तर ह्वाइट हाउसले शुल्कहरू हटाउनका लागि धेरै सामान्य शर्तहरू तोकेको कारण दृष्टिकोण अस्पष्ट छ । ह्वाइट हाउसको तथ्य पत्रले तीन देशहरूले राहत पाउन के गर्नुपर्छ भन्ने बारे कुनै विवरण दिएको छैन । ट्रम्पले एक घातक लागूपदार्थ फेन्टानाइल र संयुक्त राज्य अमेरिकामा अवैध आप्रवासनसम्बन्धी राष्ट्रिय आपतकाल नसकिएसम्म तिनीहरूलाई कायम राख्ने प्रतिज्ञा गरे । चीनले विश्व व्यापार संगठनमा भन्सार महसुललाई चुनौती दिने र अन्य प्रतिउपायहरू लिने बताएको छ, तर संयुक्त राज्य अमेरिकासँग वार्ताको ढोका पनि खुला राखेको छ । यसको सबैभन्दा तीखो प्रतिक्रिया फेन्टानाइलको बारेमा थियो । ‘फेन्टानाइल अमेरिकाको समस्या हो,’ चीनको विदेश मन्त्रालयले भनेको छ । चीनले यो समस्या समाधान गर्न व्यापक उपायहरू अपनाएको पनि बताएको छ । मेक्सिकोकी राष्ट्रपति क्लाउडिया शेइनबमले राजधानी बाहिर एक भाषणमा मुट्ठी हावामा उठाउँदै लचकता देखाउने प्रतिज्ञा गरिन् । उनले अमेरिकालाई आफ्नो फेन्टानाइल समस्या समाधान गर्न असफल भएको आरोप लगाइन् र भनिन् कि यो भन्सार महसुलद्वारा समाधान हुने छैन । शेइनबमले यस सप्ताहन्तमा आफूले आदेश दिएको प्रतिशोधात्मक भन्सार महसुलको थप विवरण सोमबार दिने बताएकी थिइन् । क्यानडाले आइतबार भन्सार महसुललाई चुनौती दिन सम्बन्धित अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरू अन्तर्गत कानुनी कारबाही गर्ने बताएको छ । प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोले पनि आइतबार क्यानडेलीहरूलाई बदामको मक्खन, बियर र वाइनदेखि काठ र उपकरणहरूसम्म १५५ बिलियन अमेरिकी सामानहरूमाथि प्रतिशोधात्मक भन्सार महसुल आदेश दिएपछि आफ्नो लामो समयको मित्रराष्ट्रको बहिष्कार गर्न प्रोत्साहित गरे । क्यानडेली अधिकारीहरूले व्यापार युद्धबाट प्रभावित हुन सक्ने व्यवसायहरूलाई सहयोग गर्न उपायहरू तयार गरिरहेको बताएका छन् । ट्रम्पले विशेषगरी क्यानडालाई ५१औं अमेरिकी राज्य बन्न आह्वान गर्दै हेप्दै आइरहेका छन् । आइतबार उनले क्यानडा आफ्नो ‘विशाल अनुदान’ बिना ’देशको रूपमा अस्तित्वमा रहन नसक्ने टिप्पणी गरेका थिए । चुनावी अभियानको धम्की पूरा भन्सार महसुलको घोषणाले ट्रम्पको २०२४ को चुनावी अभियानको बारम्बारको धम्कीलाई पूरा गरेको छ । यद्यपि अर्थशास्त्रीहरूले व्यापार युद्धले वृद्धिलाई कमजोर बनाउने र उपभोक्ता तथा कम्पनीहरूका लागि मूल्य बढाउने चेतावनी दिएका थिए । ट्रम्पले दुई कानुनअन्तर्गत राष्ट्रिय आपतकाल घोषणा गरे, अन्तर्राष्ट्रिय आपतकालीन आर्थिक शक्ति ऐन र राष्ट्रिय आपतकाल ऐन, जसले राष्ट्रपतिलाई संकट समाधान गर्न प्रतिबन्धहरू लगाउने व्यापक अधिकार दिन्छ । व्यापार वकिलहरूले अमेरिकी कानुनको सीमा परीक्षण गरेकोमा ट्रम्पले कानूनी चुनौतीहरूको सामना गर्न सक्ने बताएका छन् । गत हप्ता जारी भएको रोयटर्स/इप्सोस सर्वेक्षणले अमेरिकीहरू भन्सार महसुलको विषयमा विभाजित भएको देखाएको थियो । ५४ प्रतिशत आयातित वस्तुहरूमा नयाँ शुल्कको विरोधमा र ४३ प्रतिशत समर्थनमा थिए । डेमोक्र्याटहरू बढी विरोधमा र रिपब्लिकनहरू बढी समर्थनमा थिए । मेक्सिको, क्यानडा र चीनविरुद्ध अमेरिकाको ‘ट्रेड वार’ ग्लोबल कार उद्योग ट्रम्पको मेक्सिको र क्यानडाविरुद्धको ट्यारिफ धम्कीको शिकार अमेरिकी ट्यारिफले विश्वभर तनाव, आर्थिक परिवर्तनदेखि कूटनीति र सुरक्षासम्म असर