तराईमा हुस्सुको प्रभाव, उच्च पहाडी क्षेत्रमा हल्का वर्षा र हिमपात
काठमाडौं । देशभर हाल पश्चिमी वायुको आंशिक प्रभाव कायमै रहेकाले तराई भू-भागका अधिकांश स्थानहरूमा आज दिउँसो हुस्सु तथा कुहिरो लाग्ने छ भने केही प्रदेशमा आंशिक बदली भएको जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ । अहिले तराईका अधिकांश स्थानहरू हुस्सुले ढाकिएका छन् । महाशाखाका अनुसार कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा आंशिक बदली भएको छ भने लुम्बिनी प्रदेशसहित कर्णाली, सुदूरपश्चिम तथा बाँकी उच्च पहाडी र हिमाली भू-भागमा पनि आंशिक बदली हुने अनुमान गरिएको छ । यसैगरी, कोशी, गण्डकी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका उच्च पहाडी तथा हिमाली भागका एक/दुई स्थानमा हल्का वर्षा वा हिमपातको सम्भावना रहेको महाशाखाको पूर्वानुमान छ । आज राति तराई भू-भागका केही स्थानहरूमा हुस्सु कायमै रहनेछ । कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशसहित उच्च पहाडी तथा हिमाली भागमा आंशिक बदली रहनेछ भने बाँकी भागमा मौसम मुख्यतया सफा रहने पूर्वानुमान छ । साथै कोशी, गण्डकी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रका एक/दुई स्थानमा हल्का वर्षा वा हिमपात हुन सक्ने छ । मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले तराई क्षेत्रमा हुस्सुको प्रभावका कारण दैनिक जनजीवन, स्वास्थ्य तथा सडक यातायातमा आंशिक असर पर्न सक्ने चेतावनी दिएको छ । महाशाखाले आवश्यक सतर्कता अपनाउन तथा दैनिक रूपमा जारी हुने अद्यावधिक मौसमी सूचनाको जानकारी लिन सर्वसाधारणलाई अनुरोध गरेको छ ।
युवाका लागि इन्टरनेट गभर्नेन्स र आईक्यान नीति केन्द्रित ‘एपिगा नेपाल २०२५’ सम्पन्न
काठमाडौं । कम्प्युटर एसोसिएसन नेपाल महासंघ (क्यान महासंघ) को आयोजनामा ‘एसिया–प्रशान्त इन्टरनेट सुशासन एकेडेमी (एपिगा) नेपाल–२०२५’ कार्यक्रम भव्य रूपमा सम्पन्न भएको छ । पुस १२ र १३ गते काठमाडौंमा आयोजित दुईदिने क्षमता विकास कार्यशालामार्फत इन्टरनेट सुशासन, आईक्यान नीति तथा बहु–साझेदारी मोडेलका विषयमा स्नातक, स्नातकोत्तर विद्यार्थी तथा युवा पेशेवरहरूलाई लक्षित गरी व्यावहारिक र नीतिगत ज्ञान प्रदान गरिएको हो । आईक्यान (इन्टरनेट कर्पोरेसन फर एसाइन्ड नेम्स एन्ड नम्बर) र कोरिया इन्टरनेट तथा सुरक्षा एजेन्सीको सहकार्यमा विश्वव्यापी रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको एपिगा कार्यक्रमको स्थानीय संस्करणका रूपमा नेपालमा यो कार्यक्रम दोस्रो पटक आयोजना गरिएको हो । कार्यशालाका क्रममा सेमिनार, गोलमेच छलफल, अभ्यासात्मक सिमुलेसन खेल तथा ‘मक आईक्यान सम्मेलन’ जस्ता अन्तरक्रियात्मक सत्रहरू सञ्चालन गरिएका थिए । कार्यक्रमको उद्घाटन सत्रमा क्यान महासंघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष चिरञ्जीवी अधिकारी, उपाध्यक्ष तथा इन्टरनेट सेवा प्रदायक संघ नेपाल (आईएसप्यान) का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुभाष खड्का, महासचिव चन्द्रविलास भुर्तेल, कोषाध्यक्ष विक्रम सिंह तथा आईक्यानका प्रतिनिधि यश अग्रवालको सहभागिता रहेको थियो । सो अवसरमा यश अग्रवालले आईक्यानको भूमिका, संगठनात्मक संरचना र नीतिनिर्माण प्रक्रियाबारे विस्तृत प्रस्तुति दिएका थिए । एपिगा नेपाल–२०२५ कार्यक्रम टिम लिड विवेक सिलवाल र कार्यक्रम संयोजक उदिप बरालको नेतृत्वमा सञ्चालन गरिएको थियो । कार्यक्रममा सहभागीहरूले डोमेन नेम प्रणाली (डीएनएस) सञ्चालन, आईक्यान तथा इन्टरनेट सुशासन मञ्च (आईजीएफ) प्रक्रिया, क्षेत्रीय एसिया–प्रशान्त इन्टरनेट सुशासन मञ्च (एप्रिगिफ), नीतिगत बहस अभ्यास, नेतृत्व विकास, फेलोसिप तथा अन्तर्राष्ट्रिय अवसरका विषयमा व्यावहारिक ज्ञान आर्जन गरेका छन् । कार्यक्रममा संयुक्त राष्ट्रसंघीय इन्टरनेट सुशासन मञ्च सचिवालयकी अन्जा गेन्गो, एप्रिगिफ तथा एप्रालो अध्यक्ष अमृता चौधरी, सफ्टवेरिका कलेज अफ सूचना प्रविधिका क्याम्पस प्रमुख प्रमोद पौडेल तथा एपनिक नीति विशेष समूहका अध्यक्ष विक्रम श्रेष्ठलगायत वक्ताहरूले प्रस्तुति दिएका थिए । एपिगा नेपाल–२०२५ कार्यक्रमले इन्टरनेट नीतिनिर्माण प्रक्रियामा युवाको सार्थक सहभागिता अभिवृद्धि गर्दै खुला, समावेशी र दिगो इन्टरनेट निर्माणमा योगदान पुर्याउने विश्वास आयोजकले व्यक्त गरेका छन् ।
सन नेपाल लाइफद्वारा वीरेन्द्रनगरमा वृक्षारोपण र ज्याकेट वितरण
काठमाडौं । वातावरण संरक्षण, सामुदायिक कल्याण र दिगो विकासलाई केन्द्रमा राख्दै सन नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेडले लुम्बिनी वर्ल्ड पिस फोरमको आयोजनामा तथा वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाको सहकार्यमा वृक्षारोपण कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ। 'न्यानो ज्याकेट वितरण, बिउ वितरण तथा वृक्षारोपण कार्यक्रम' अन्तर्गत सञ्चालन गरिएको यस अभियानले वातावरणीय सन्तुलन कायम गर्नुका साथै समुदायस्तरमा सामाजिक उत्तरदायित्व प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य लिएको छ। वीरेन्द्रनगर क्षेत्रमा केन्द्रित कार्यक्रममा कम्पनीले ५० जना विद्यार्थीलाई न्यानो ज्याकेट वितरण गरेको थियो। कार्यक्रममा सन नेपाल लाइफका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत राजकुमार अर्याल, प्रमुख बजार अधिकृत गणेश चौलागाई, कर्णाली प्रदेश प्रमुख गोविन्द ढकाल तथा नेपाल बीमा प्राधिकरणका प्रदेश प्रमुख नील लामिछानेको उल्लेखनीय उपस्थिति रहेको थियो। साथै लुम्बिनी वर्ल्ड पिस फोरमका प्रतिनिधि, स्थानीय सरोकारवाला तथा कम्पनीका कर्मचारीहरूको सक्रिय सहभागिता थियो। कार्यक्रमका अवसरमा बोल्दै प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अर्यालले वातावरण संरक्षण र सामाजिक सेवा सन नेपाल लाइफको संस्थागत दर्शनको अभिन्न अङ्ग भएको उल्लेख गर्दै यस्ता कार्यक्रमहरूलाई देशव्यापी रूपमा निरन्तर विस्तार गरिँदै जाने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। सन नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेडले लुम्बिनी वर्ल्ड पिस फोरमसँगको सहकार्यमा वातावरणीय सन्तुलन, सामाजिक जिम्मेवारी र दिगोपनलाई प्राथमिकतामा राख्दै वृक्षारोपण, न्यानो कपडा वितरण तथा समुदाय–केन्द्रित कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आइरहेको जनाएको छ। हाल कम्पनीले देशभर १४८ शाखा तथा उपशाखामार्फत जीवन बीमा सेवा प्रदान गर्दै नेपाली नागरिकको वित्तीय सुरक्षा र सामाजिक विकासमा योगदान पुर्याउँदै आइरहेको छ।
स्टार्टअप ‘जिरो टु हिरो’ अन्तर्गत चार आइडिया छनोट
विराटनगर । मोरङ उद्योग व्यापार संघको आयोजनामा सञ्चालन भइरहेको विराट एक्स्पोको सन्दर्भमा आयोजित थिमेटिक सेसनमा प्रस्तुत गरिएका आइडियामध्ये चार उत्कृष्ट आइडिया छनोट भएका छन् । संघले सञ्चालन गरेको बुट क्याम्पबाट छनोट भएका अन्तिम १५ मध्ये १३ आइडियाबाट निर्णायक समितिले चारवटालाई उत्कृष्ट ठहर गरेको हो । छनोटमा परेका उनीहरूले अब आइडिया स्टुडियो सिजन–९ मा सिधा प्रवेश पाएका छन् । संघले आह्वान गरेपछि कोशी प्रदेशका विभिन्न १० जिल्लाबाट ५२ आइडिया दर्ता भएका थिए । तीमध्ये क्याम्पमा सहभागी गराई अन्तिम १५ आइडिया छनोट गरिएको संघले जनाएको छ । विराट एक्स्पो स्थलमा दैनिक रूपमा आयोजना भइरहेको थिमेटिक सेसनका क्रममा आइडिया पिच गरेका विष्णु पोखरेल, जीवन कुशवाहा, भिजन प्रताप खत्री र आयुष आचार्यका आइडियाहरू उत्कृष्ट ठहरिएका हुन् । उनीहरूको आइडियालाई उद्यमशीलता विकाससँगै व्यवसायमा रूपान्तरण गर्न संघले समन्वयकारी भूमिका निर्वाह गर्ने संघका अध्यक्ष अनुपम राठीले बताएका छन् ।
महालक्ष्मी विकास बैंकले ल्यायो परिमार्जित सुनचाँदी धितो कर्जा योजना
काठमाडौं । अंग्रेजी नयाँ वर्ष २०२६ को अवसरमा महालक्ष्मी विकास बैंकले आकर्षक सुविधासहित परिमार्जित सुनचाँदी धितो कर्जा योजना सार्वजनिक गरेको छ । नयाँ वर्षलाई लक्षित गर्दै तथा नेपाली बजारमा सुन तथा चाँदीप्रतिको बढ्दो आकर्षणलाई मध्यनजर गरी बैंकले प्रतिस्पर्धी ब्याजदरमा सुनचाँदी धितो कर्जा उपलब्ध गराउने जनाएको हो । बैंकका अनुसार कम ब्याजदर, छरितो प्रक्रिया र सुरक्षित वित्तीय व्यवस्थापनको प्रतिबद्धतासहित यो कर्जा सुविधा प्रदान गरिनेछ । यस अन्तर्गत ग्राहकहरूले सुन वा चाँदी धितो राखी कर्जा उपभोग गर्न सक्नेछन् भने कुनै पनि आधिकारिक विक्रेताबाट सुनचाँदी खरिद गर्नसमेत कर्जा सुविधा उपलब्ध हुनेछ । सो योजनाअन्तर्गत कर्जाको अधिकतम सीमा ५० लाख रुपैयाँ तोकिएको छ । ग्राहकलाई सहज, छिटो र भरपर्दो सेवा प्रदान गर्ने उद्देश्यले हाल यो सेवा न्युरोड (काठमाडौं), न्युरोड (पोखरा), महाराजगञ्ज, हेटौँडा र भैरहवा शाखामार्फत सञ्चालन गरिने बैंकले जनाएको छ । यद्यपि, सुनचाँदी धितो कर्जाको आवेदन भने बैंकका जुनसुकै शाखा कार्यालयमार्फत पेश गर्न सकिनेछ । ग्राहकहरूको वित्तीय व्यवस्थापनलाई थप सहज बनाउने विश्वास व्यक्त गर्दै बैंकले आगामी दिनमा पनि ग्राहकहितलाई केन्द्रमा राखी विभिन्न अवसर र चाडपर्वमा नवीनतम् सेवा तथा सुविधा ल्याउँदै जाने जनाएको छ । 'सबल बैंक, सफल सहकार्य' भन्ने नाराका साथ विगत ३१ वर्षदेखि निरन्तर गुणस्तरीय वित्तीय सेवा प्रदान गर्दै आएको महालक्ष्मी विकास बैंकका देशभर करिब ८ लाखभन्दा बढी ग्राहक रहेका छन् ।
पैचो पसलले मनायो ११औँ वार्षिकोत्सव, कृषक सम्मानित
गुल्मी । ‘बसे पनि सहर, गाउँकै खाने रहर’ भन्ने मूल नाराका साथ ग्रामीण कृषि उपजको बिक्री–वितरण गर्दै आएको पैचो पसलले गाउँमै ११औँ वार्षिकोत्सव मनाएको छ । गाउँको अर्थतन्त्रलाई कृषि उत्पादनमार्फत चलायमान बनाउँदै आएको पैचोले गुल्मीको रुरुक्षेत्र गाउँपालिका–४ स्थित बलेटक्सारमा रहेको केन्द्रीय कार्यालयमा कृषकहरूसँगै वार्षिकोत्सव कार्यक्रम आयोजना गरेको हो । कार्यक्रममा रुरुक्षेत्र गाउँपालिकाका अध्यक्ष यदु ज्ञवालीले मानव सभ्यताको विकासका लागि कृषि उत्पादन अपरिहार्य रहेको बताए । उनले भने, 'विश्वमा जति नै प्रविधि विकास भए पनि मानिस बाँच्नका लागि कृषिमै निर्भर हुनुपर्छ । कृषि सम्मानित पेसाका रूपमा विकास गर्न सके मात्र देशले समृद्धि हासिल गर्न सक्छ ।' पछिल्लो समय अनुदान लिनेले काम नगर्ने र रातदिन मेहनत गर्ने किसानले अनुदान नपाउने प्रवृत्तिका कारण कृषि क्षेत्र अपेक्षित रूपमा फस्टाउन नसकेको उनले उल्लेख गरे । यस्तै, छत्रकोट गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष सावित्रा ज्ञवालीले कृषि क्षेत्रमा निरन्तर अनुदान दिए मात्र कृषि क्षेत्र विस्तार हुने बताइन् । उनले आफ्नो पालिकाले २८ वटा कृषि उपजलाई उत्पादनको आधारमा अनुदान दिँदै आएको जानकारी दिँदै कृषि विकासका लागि सबैको संयुक्त प्रयास आवश्यक रहेको बताइन् । साथै, नेपालको पहाडी क्षेत्रलाई फलफूल तथा कृषिका लागि अर्गानिक गन्तव्यका रूपमा विकास गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिइन् । अर्घाखाँचीको छत्रदेव गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष मनी पन्थीले कृषि कर्म गर्ने किसानलाई अगाडि बढाउन सके मात्र देश समृद्ध हुने बताइन् । पछिल्लो समय युवा पुस्ता विदेशिए पनि घरमै रहेका महिलाहरूले कृषि गरेर राम्रो आम्दानी गरिरहेको उनले उल्लेख गरिन् । पैचो पसलका अध्यक्ष दुर्गाप्रसाद भण्डारीले नेपालमा कृषिमा अपार सम्भावना रहेको कुरा पैचोले प्रमाणित गरेको बताए । गुल्मी जस्तो पहाडी भूभागमा ११ वर्षअघि कम्पनी स्थापना गरेर काम गर्नु चुनौतीपूर्ण भए पनि अहिले गाउँसम्म पुगेको सडक सञ्जालले काम सहज हुँदै गएको उनले बताए । कृषिमा संलग्नलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति बने विदेशमा रहेको युवा जनशक्ति नेपाल फर्किने वातावरण बन्ने उनको भनाइ थियो । पैचो पसलका प्रबन्ध निर्देशक ध्रुवराज न्यौपानेले पैचोले कृषिमा गरेको लगानीले समाज परिवर्तनका लागि नयाँ आयाम थपिएको बताए । गाउँमा कम्पनी स्थापना हुँदा रोजगारी सिर्जना हुनुका साथै स्थानीय अर्थतन्त्रमा पनि ठूलो योगदान पुगेको उनको भनाइ थियो । कृषिमा चुनौती भए पनि अर्थतन्त्र चलायमान बनाउन यसले ठूलो सहयोग पुर्याउने उनले बताए । आगामी दिनमा किसानसँग जोडिएर लगानी र प्रविधि विस्तारमा पैचोले अझ सक्रिय रूपमा काम गर्ने उनको भनाइ थियो । वार्षिकोत्सवका अवसरमा पैचो पसलले उत्कृष्ट किसान समूहका रूपमा सैयापोखरी किसान समूह, ढाव किसान समूह, जिमी किसान समूह, अस्लेवा किसान समूह र मुसिडाँडा कृषक समूहलाई सम्मान गरेको थियो । यस्तै, सर्वोत्कृष्ट कृषकका रूपमा इमान सिंह राना सम्मानित भएका थिए । सम्मान कार्यक्रममा सहभागी कृषकहरू उत्साहित देखिएका थिए ।
पाँच महिनामा ३७ हजार बीमितले त्यागे बीमा पोलिसी
काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पाँच महिना अर्थात मंसिर मसान्तसम्ममा ३७ हजार १४९ जना बीमितले पोलिसी त्यागेका छन् । नेपाल बीमा प्राधिकरणको तथ्यांकअनुसार पाँच महिनामा ३७ हजार १४९ बीमालेख समर्पणबापत् कुल ५ अर्ब ६९ करोड २१ लाख रुपैयाँ रकम बीमा कम्पनीहरूबाट बाहिरिएको छ । चालु आवको पाँच महिनामा भएको पोलिसी सरेण्डर गत आवको सोही अवधिको तुलनामा १७.५६ प्रतिशतले घटेको छ । गत आवको सोही अवधिमा बीमा कम्पनीहरूबाट ४५ हजार ६० जना बीमितले पोलिसी त्यागेका थिए । सो संख्या बराबरको बीमितले पोलिसी त्याग्दा गत आवमा ६ अर्ब ७२ करोड १० लाख रुपैयाँ रकम बाहिरिएको छ । गत आवको तुलनामा चालु आवको पाँच महिनामा बीमितले तोकिएको समयमा पोलिसी नविकरण र किस्ता नतिर्ने बीमितको संख्या भने बढेको छ । प्राधिकरणको तथ्यांकअनुसार चालु आवको पाँच महिनामा १२ लाख २० हजार ४१५ बीमालेख व्यतित भएका छन् । उक्त संख्याको बीमालेख व्यतित हुँदा ३६ अर्ब ९८ करोड ३७ लाख रुपैयाँ बीमा कम्पनीलाई घाटा भएको छ । गत आवको यही अवधिमा १२ लाख १४ हजार पाँच सय बीमालेख व्यतित भएका थिए । गत आवमा व्यतित बीमालेख रकम ३५ अर्ब ४१ करोड ९६ लाख रुपैयाँ रहेको छ । बीमा पोलिसी खरिद गर्ने बीमितले तोकिएको समयअगाडि नै बीमालेख त्याग्नुलाई पोलिसी सरेण्डर भनिन्छ । बीमितलाई ऐनलाई बीमालेख सरेण्डर गर्न पाउने अधिकार दिएको छ । जीवन बीमालेखसम्बन्धी निर्देशिका २०७८ अनुसार बीमितले बीमा प्रारम्भ भएको तीन वर्षसम्म निरन्तर बीमा शुल्क तिरेसकेपछि मात्रै बीमालेख सरेण्डर गर्न पाउने व्यवस्था छ ।
कानुनबमोजिम खर्च विवरण पेस गर्ने उम्मेदवार कालोसूचीमा नरहने आयोगद्वारा स्पष्ट
काठमाडौं । निर्वाचन आयोगले विगतका निर्वाचनमा उम्मेदवार रही कानुनबमोजिम खर्च विवरण पेस र सार्वजनिक गर्ने उम्मेदवार कालोसूचीमा नरहने स्पष्ट गरेको छ । खर्चको विवरण बुझाउने उम्मेवारको पनि कालोसूचीमा नाम कायम रहेको भनी प्रकाशित समाचारबारे बुधबार आयोगले स्पष्ट गरेको हो । विसं २०७९ को प्रतिनिधिसभा सदस्य तथा प्रदेशसभा सदस्य निर्वाचनमा उम्मेदवार भई प्रचलित निर्वचन कानुनअनुसार निर्वचन खर्चको विवरण सार्वजनिक नगर्नेका हकमा जरिवानाको कारबाही गरी पुनः त्यस्तो निर्वचन खर्चको विवरण सार्वजनिक गर्न आदेश दिइएको आयोगले जनाएको छ । आयोगले हाल कतिपय सञ्चारमाध्यममा आएकोजस्तो कतिपय उम्मेदवारहरू कालोसूचीमा रहेको भन्ने समाचारमा सत्यता नभएको पनि स्पष्ट पारेको छ । आयोगले विवरण समयमा नबुझाउने र विवरण सार्वजनिक नगर्ने उम्मेदवारलाई १५ हजार रुपैयाँ जरिवाना तोकिएको र तोकिएको जरिवाना सम्बन्धित निर्वाचन कार्यालयमा बुझाएका वा अदालतबाट सम्बन्धित उम्मेदवारका विषयमा आदेश भएको अवस्थाका उम्मेदवार पुनः उम्मेदवार हुनबाट वञ्चित नहुने जनाएको छ । आयोगका प्रवक्ता नारायणप्रसाद भट्टराईले तोकिएको खर्च सीमाभित्र तोकिएको समयमा आफ्नो निर्वाचनको खर्च विवरण बुझाएका तर त्यसलाई सार्वजनिक नगरेका उम्मेदवारले जरिवाना तिर्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था रहेको जनाए । उनले जरिवाना तिरेपछि सम्बन्धित उम्मेदवार कालोसूचीबाट स्वतः हट्ने र पुनः उम्मेदवार बन्न बाधा नहुने बताए ।
