रियानलाई जन्मदिनमा प्रभु लाइफको जीवन बीमा उपहार
भक्तपुर । पछिल्लो समय जीवनबीमा र यसको जनचेतनाले पु¥याएको सकारात्मक पक्षले गर्दा जीवन बीमा संस्कारको रुपमा विकास हुँदै गएको छ । यसै सन्दर्भमा भक्तपुर निवासी चन्दन दुवाल र सविना श्रेष्ठले आफ्नो छोरा रियानदुवाललाई जन्मदिनको उपलक्ष्यमा प्रभु लाइफ इन्स्योरेन्स लिमिटेड भक्तपुर शाखाबाट १५ लाखको जीवन किरण बीमा पोलिसी उपहार स्वरुप प्रदान गरेका छन् । जीवन किरण बीमा योजनामा बीमा शुल्क छुट सुविधा, अशक्तता सुविधा, मासिक आय सुविधा, प्राणघातक रोगको विरुद्ध रक्षावरण सुविधा समेत समावेश गरिएको छ । प्रभु लाइफ इन्स्योरेन्सका वरिष्ठ एजेन्सी म्यानेजर एवम् एमडिआरटी सदस्य बबिब दुवालले जन्मोत्सवका बिच बीमा पोलिसी हस्तान्तरण गरेको शाखा प्रमुख निना श्रेष्ठले बताइन् । जीवन बीमाको आवश्यकता बुझी प्रभु लाइफलाई विश्वास गरी पोलिसी लिएकोमा दुवाल परिवारलाई वागमती प्रदेश प्रमुख मदन विष्टले बधाई एवम् धन्यवाद दिएका थिए ।
पुँजी वृद्धिको समय थप्न बीमा कम्पनीहरुको माग, कारवाहीको तयारीमा प्राधिकरण
काठमाडौं । जीवन बीमा कम्पनीलाई चुक्ता पुँजी न्यूनतम ५ अर्ब र निर्जीवन बीमा कम्पनीलाई चुक्ता पुँजी न्यूनतम २ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ पुर्याउन नेपाल बीमा प्राधिकरणले दिएको समय सीमा सकिनै लाग्दा प्राधिकरणलाई समय सीमा थप्न दवाव परको छ । यहि चैत मसान्तभित्र पुँजी वृद्धि गर्नुपर्ने समय सीमा भए पनि जीवन बीमातर्फ एउटा मात्र कम्पनीले पुँजी ५ अर्ब रुपैयाँ पुर्याएको छ भने निर्जीवनतर्फ तीन वटा कम्पनीले मात्र पुँजी २ अर्ब ५० करोड नघाएका छन् । बीमा प्राधिकरणले तोकिएकै समयमा पुँजी वृद्धि गर्न बारम्बार ताकेता गर्दै आएको छ । तर अधिकांश बीमा कम्पनीहरुले प्रक्रिया पुरा गर्न थप समय माग गरेका छन् । बीमा कम्पनीहरुले पुँजी वृद्धिको समय कम्तिमा ६ महिना थप गर्न माग गरेका छन् भने बीमा समितिले पुँजी वृद्धि गर्न सफल नभएका कम्पनीहरुको व्यवसायमा रोक लगाउने सम्मको चेतावनी दिँदै आएको छ । बीमा प्राधिकरणका अध्यक्ष सूर्यप्रसाद सिलवाल भन्छन्- ‘जसले बीमा समितिको निर्देशन पालना गरेका छैनन र पुँजी वृद्धि गर्न सकेका छैनन्, २०८० बैशाखदेखि उनीहरुको विभिन्न पोर्टफोलियोको विजनेशमा प्राधिकरणले रोक लगाउने छ, निर्देशन पालना नगरेको भन्दा १० लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना तिराउनेछ ।’ नेपाल लाइफको चुक्ता पुँजी पुगिसकेको छ । नेशनल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले बोनस सेयर वितरण गरेर पुँजी वृद्धि गर्न सकिने जनाएको छ । कम्पनीको लागि ३५ करोड रुपैयाँ मात्र पुँजी कम छ । गत आर्थिक वर्षको नाफाबाट बोनस सेयर वितरण गरेर नै पुँजी ५ अर्ब पुर्याउने कम्पनीको वित्तीय सामर्थ्य छ । प्राइम, गुराँस र युनियन लाइफ पनि मर्जर प्रक्रियामा छन् । यी तीन कम्पनी मर्ज सफल भएका करिव साढे सात अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी पुँजी हुनेछ । यी कम्पनीको मर्जर प्रक्रिया चैत भित्र नसकिने भएको छ । जीवन बीमातर्फ साविकको सूर्य लाइफ र ज्योति लाइफ इन्स्योरेन्स मर्ज भइ सूर्यज्योति लाइफ इन्स्योरेन्स भएको छ । यो कम्पनीले चुक्ता पुँजी ५ अर्ब पुर्याउन अझै ४५ करोड रुपैयाँ थप्नुपर्नेछ । उसले गत आर्थिक वर्ष नाफाबाट बोनस सेयर पनि नदिने घोषणा गरिसकेको छ । तोकिएको पुँजीको लागि अपुग रकमको लागि हकप्रद सेयरबाट पुँजी वृद्धि योजना बीमा प्राधिकरणलाई बुझाएको छ । त्यस्तै, सानिमा र रिलायन्स लाइफ इन्स्योरेन्स मर्ज भई आगामी चैत ९ गतेदेखि एकीकृत कारोबार गर्दै छन् । दुई कम्पनी मर्ज हुँदा ४ अर्ब १० करोड पुँजी हुनेछ । ९० करोड पुँजीको लागि यस कम्पनीले गत वर्षको नाफाबाट बोनस सेयर वितरण गर्न र अपुग रकमको लागि हकप्रद सेयर जारी गरी पुँजी ५ अर्ब रुपैयाँ पुर्याउने योजना बनाएको छ । यस कम्पनीको लागि हकप्रद सेयर जारी गरी पुँजी वृद्धिको कार्य सम्पन्न गर्नको लागि अझै कम्तिमा ६ महिना लाग्नेछ । महालक्ष्मी र प्रभु लाइफ इन्स्योरेन्स मर्जरको प्रकृयामा छन् । दुई कम्पनी मर्ज हुँदा ४ अर्ब १० करोड रुपैयाँ पुँजी हुन्छ । अपुग ९० करोड पुँजीको लागि प्रभु महालक्ष्मीले एफपीओ जारी गर्ने तयारी गरेका छन् । महालक्ष्मीले सर्बसाधारणलाई सेयर निष्काशन नगरेकाले उक्त हिस्सा सेयर एफपीओ जारी गरिने महालक्ष्मी लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत रमेशकुमार भट्टराईले बताए । मर्ज सकिएर एफपीओ जारी गर्ने प्रक्रिया पुरा गर्न कम्पनीलाई करिव ९ महिना लाग्नेछ । रिलायबल, सन नेपाल, सिटिजन, आइएमई लाइफले प्रिमियममा आईपीओ जारी गर्ने प्रकृया अघि बढाएका छन् । प्रिमियममा सेयर निष्काशन र बोनस सेयर वितरणबाट पुँजी ५ अर्ब पुर्याउने योजना बीमा समितिमा प्रस्ताव गरेको सम्बन्धित कम्पनीहरुले बताएका छन् । यी कम्पनीहरुलाई सेयर निष्काशन गर्ने प्रक्रिया पुरा गर्न पनि ६ महिनाभन्दा बढी लाग्ने जानकारहरु बताउँछन् । एशियन लाइफले ८.५ प्रतिशत बोनस सेयर घोषणा गरेको छ । घोषित लाभांश वितरणसँगै इन्स्योरेन्सको चुक्ता पुँजी ३ अर्ब १४ करोड रुपैयाँ पुग्ने छ । चालु आर्थिक वर्षको नाफाबाट पनि बोनस सेयर वितरण गर्ने र अपुग पुँजीको लागि करिव ४२ प्रतिशत हकप्रद सेयर जारी कम्पनीले बीमा प्राधिकरणसँग प्रस्ताव गरेको छ । उक्त प्रस्ताव बीमा समितिले स्वीकृत गर्ने अपेक्षा कम्पनीको रहेको छ । मर्जको लागि उपयुक्त पात्र नपाएकोले मर्जमा जान नसकेको भन्दै कम्पनीले हकप्रद सेयर जारी गर्न अनुमति माग गरेको हो । बीमा प्राधिकरणले भने बढीमा ३० प्रतिशत मात्र हकप्रद जारी गर्न दिने बताउँदै आएको छ । शिखर इन्स्योरेन्सको पुँजी २ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ भैसकेको छ । मर्ज तथा हकप्रद सेयर जारी नगरी तोकिएको समय अगावै पुँजी वृद्धि गर्ने निर्जीवन तर्फ शिखर मात्र हो । त्यस्तै, मर्जपछि सिद्धार्थ प्रिमियर इन्स्योरेन्सको पुँजी २ अर्ब ८० करोड भएको छ । मर्जपछि बनेको सगरमाथा लुम्बिनी इन्स्योरन्सको पुँजी पनि २ अर्ब ६२ करोड भएको छ । तर मर्जपछि बनेको सानिमा जनरल इन्स्योरेन्सको पुँजी अझै ५० करोड रुपैयाँ कम रहेको छ । कम्पनीले गत आर्थिक वषको बोनस सेयर वितरणपछि अपुग रकमको लागि हकप्रद सेयर जारी गरी योजना बनाएको छ । बीमा प्राधिकरणले पुँजी वृद्धिको लागि समय थप गरेको चालु आर्थिक वर्षको नाफाबाट बोनस सेयर वितरण गर्ने तर हकप्रद सेयर जारी नगर्ने कम्पनीको आन्तरिक तयारी छ । जुन विधिबाट गए पनि यस कम्पनीको लागि पनि पुँजी पुर्याउन कम्तिमा ६ महिना लाग्ने देखिएको छ । निर्जीवन बीमातर्फ हिमालयन र एभरेष्ट इन्स्योरेन्स मर्ज भई बनेको हिमालय एभरेष्टको लागि २७ करोड पुँजी कम छ । कम्पनीले २.७५ प्रतिशत बोनस सेयर प्रस्ताव गरेको छ । प्रस्तावित बोनस पारित भएपछि कम्पनीको चुक्ता पुँजी २ अर्ब २९ करोड रुपैयाँ पुग्ने छ । गत आर्थिक वर्षको दुबै कम्पनीको एकीकृत लेखापरिक्षण काम सम्पन्न नभएकोले यो कम्पनीले पनि चैत मसान्तभित्र पुँजी साढे २ अर्ब पुर्याउन सक्दैन । उसको लागि पनि समय थप्नुपर्ने वाध्यता हुन्छ । आईएमई जनरल र प्रुडेन्सियल इन्स्योरेन्स मर्जरको प्रकृयामा छन् । दुई कम्पनीले असार मसान्तसम्म मर्जरको प्रकृया सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिएका छन् । मर्ज सफल भएमा कम्पनीको पुँजी ३ अर्ब नाघ्ने छ र पुँजीको आधारमा सबैभन्दा ठूलो कम्पनी बन्ने छ । यद्यपी पुँजी वृद्धि गर्नु पर्ने चैत मसान्तको सीमा यी कम्पनीको लागि पनि अपुग नै भएको छ । नेको इन्स्योरेन्सले १५ प्रतिशत बोनस सेयर प्रस्ताव गरेको छ । प्रस्तावित बोनस पारित भएसँगै कम्पनीको चुक्ता पुँजी २ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ नाघ्ने छ । अपुग रकमको लागि हकप्रद सेयर निष्काशन गर्ने कम्पनीको योजना छ । यो कार्य चालु आर्थिक वर्षभित्र सम्पन्न गर्न कम्पनीको लागि कठिन हुनेछ । एनएलजी इन्स्योरेन्सले पनि १० प्रतिशत बोनस सेयर प्रस्ताव गरेको छ । सो पारित भएमा कम्पनीको चुक्ता पुँजी १ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ पुग्ने छ । बाँकी रकमको लागि हकप्रद सेयर निष्काशन गर्न कम्पनीले बीमा प्राधिकरणसँग अनुमति मागेको छ । एनएलजी कम्पनी नेशनल लाइफको सहायक कम्पनी भएकोले मर्जमा जान नमिल्ने कम्पनीको प्रस्ताव रहेको छ । त्यसबारे बीमा प्राधिकरणले भने कुनै निर्णय गरेको छैन । त्यसैगरी, युनाइटेड र अजोड मर्जरको प्रक्रियामा छन् । युनाइटेड इन्स्योरेन्सको चुक्ता पुँजी १ अर्ब २ करोड छ । प्रस्तावित ५ प्रतिशत बोनसपछि कम्पनीको चुक्ता पुँजी १ अर्ब ७ करोड रुपैयाँ नाघ्ने छ । अजोडको एक अर्ब रुपैयाँ पुँजी छ । दुई कम्पनी मर्ज हुँदा पनि झण्डै ४३ करोड पुँजी कम हुनेछ । मर्ज सफल भएपछि हकप्रद सेयर जारी गर्न यो कम्पनीको लागि झण्डै एक वर्ष लाग्नेछ । राष्ट्रिय बीमा कम्पनी, प्रभु इन्स्योरेन्स र नेपाल इन्स्योरेन्स भने अझै अन्यौलमा रहेको देखिएको छ ।
स्वास्थ्य सचिव भन्छन् : निजी अस्पताललाई स्वास्थ्य बीमाको जिम्मा दिनुहुन्न
काठमाडौं । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका सचिव डा. रोशन पोखरेलले निजी अस्पतालहरुलाई स्वास्थ्य बीमाको जिम्मा दिनु नहुने बताएका छन् । बिहीबार राष्ट्रिय सरोकार तथा समन्वय समितिको बैठकमा बोल्दै उनले यस्तो बताएका हुन् । बीमा निजी अस्पताललाई नदिँदा केही वर्षसम्म गाह्रो भएपनि सरकारको अस्पतालहरुको उन्नति, प्रगति गर्न सहयोग पुग्ने उनी बताउँछन् । ‘मेडिकल, डेण्टल कलेज, ठूला अस्पतालहरुलाई बीमाको जिम्मा दिन सकिएपनि निजी अस्पताललाई बीमा दिँदा दुरुपयोग भइरहेको छ, अहिलेको स्वास्थ्य बीमा बीमा जस्तो नभइ राज्यले सामाजिक दायित्व पूरा गरेको जस्तो छ,’ उनले भने । अहिलेको बीमाको अवस्थालाई राज्यले निजी क्षेत्रलाई दिएर अझै १५ वर्षसम्म यही अवस्थामा धान्न नसक्ने उनको भनाइ छ । ‘यस वर्ष पनि साढे ८ अर्ब भन्दा बढी बीमितहरुले सुविधा लिएको पैसा दिन बाँकी छ, प्रिमियम उठाउने पैसाले बीमा सञ्चालन गर्न गाह्रो छ, बीमामा सरकारका कर्मचारीहरु, नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी, नेपाल प्रहरी लगायतलाई नसमेटिएसम्म बीमा परिष्कृत हुन सक्दैन,’ उनले भन्छन् । बीमामा व्यक्तिले केही मात्रै पैसा तिर्ने व्यवस्था नभएसम्म बीमा सफल हुन नसक्ने उनको दाबी छ ।
