९ महिनामा बैंकहरूको नाफा ४९.२१ अर्ब रुपैयाँ
काठमाडौं । ९ महिनामा वाणिज्य बैंकहरूले ४९ अर्ब भन्दा बढी नाफा गरेका छन् । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमासमा २० वटा वाणिज्य बैंकले ४९ अर्ब २१ करोड २० लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका हुन् । यो नाफा गत वर्षको तुलनामा १९.२९ प्रतिशत अर्थात् ७ अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ बढी हो । गत आव २०८१/८२ मा ४१ अर्ब २५ करोड ९ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका थिए । चालु आवको चैत मसान्तसम्ममा १३ बैंकको नाफा बढेको छ भने ७बैंकको नाफा घटेको छ । समीक्षा अवधिमा सबैभन्दा धेरै नाफा कुमारी बैंकले बढाएको छ । कुमारी बैंकको १ हजार ३६१ प्रतिशत बढेर ४ अर्ब १७ करोड ८० लाख ४८ हजार रुपैयाँ आर्जन गरेको छ । गत वर्षको चैतमा बैंकले २८ करोड ५८ लाख २३ हजार रुपैयाँ मात्रै नाफा गरेका थियो । सार्वजनिक तथ्याङ्क अनुसार राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको १२९.३३ प्रतिशत बढेर २ अर्ब ७६ करोड २० लाख ५९ हजार रुपैयाँ, हिमालयन बैंकको ५२.४९ प्रतिशत बढेर ७६ करोड २५ लाख ३६ हजार रुपैयाँ, माछापुच्छ«े बैंकको ५०.४२ प्रतिशत बढेर १ अर्ब ६५ करोड ८६ लाख ५९ हजार रुपैयाँ, सानिमा बैंकको ४२.२२ प्रतिशत बढेर २ अर्ब ३५ करोड २ लाख २ हजार रुपैयाँ नाफा आर्जन गरेका छन् । साथै प्राइम बैंकको ३८.५७ प्रतिशत बढेर ३ अर्ब ८ करोड ९३ लाख ३५ हजार रुपैयाँ, सिटिजन्स बैंकको ३५.८२ प्रतिशत बढेर १ अर्ब ३० करोड ६४ लाख ६१ हजार रुपैयाँ नाफा गरेका छन् । यस्तै, नबिल बैंकको ३३.९१ प्रतिशत बढेर ६ अर्ब ७६ करोड ४६ लाख ४६ हजार रुपैयाँ नाफा गरेको छ । नबिल बैंकको नाफा बैंकिङ क्षेत्रमै सर्वाधिक हो । गत वर्षको चैतमा बैंकले ५ अर्ब ५ करोड १४ लाख १९ हजार रुपैयाँ खुद नाफा गरेका थियो । समीक्षा अवधिमा लक्ष्मी सनराइज बैंकको २३.३६ प्रतिशत बढेर २ अर्ब ३ करोड ८१ लाख ८४ हजार रुपैयाँ, नेपाल एसबीआई बैंकको २१.४८ प्रतिशत बढेर १ अर्ब ४६ करोड १७ लाख ८५ हजार रुपैयाँ, सिद्धार्थ बैंकको २०.७७ प्रतिशत बढेर २ अर्ब १ करोड ४८ लाख ५५ हजार रुपैयाँ, एनएमबि बैंकको १३.२५ प्रतिशत बढेर २ अर्ब ६८ करोड ७७ लाख रुपैयाँ, नेपाल बैंकको ०.३४ प्रतिशत बढेर २ अर्ब ७९ करोड २९ लाख ८१ हजार रुपैयाँ नाफा गरेका छन् । चालु आवको चैत मसान्तसम्ममा विभिन्न ७ बैंकको नाफा भने घटेको देखिन्छ । जसमा सबैभन्दा धेरै नाफा प्रभु बैंकको घटेको छ । प्रभु बैंकको ५४.६१ प्रतिशत घटेर ८५ करोड १५ लाख २३ हजार रुपैयाँमा सीमित भएको छ । यस्तै, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक (एनआईएमबि)को ३०.६८ प्रतिशत घटेर ३ अर्ब १४ करोड ६७ लाख ६९ हजार रुपैयाँ, कृषि विकास बैंकको २४.४२ प्रतिशत घटेर १ अर्ब ३९ करोड ३९ लाख रुपैयाँ, एनआईसी एशिया बैंकको १०.४९ प्रतिशत घटेर १४ करोड ३ लाख २४ हजार रुपैयाँ मात्रै नाफा गरेका छन् । यस्तै, एभरेष्ट बैंकको ३.७१ प्रतिशत घटेर ३ अर्ब ३२ करोड ९३ लाख १६ हजार रुपैयाँ, स्ट्याण्डर्ड चार्टर्ड बैंकको ४.२३ प्रतिशत घटेर २ अर्ब ८ करोड १६ लाख २१ हजार रुपैयाँ र ग्लोबल आइएमई बैंकको २.९३ प्रतिशत घटेर ४ अर्ब ४० करोड ११ लाख ७८ हजार रुपैयाँ नाफा गरेका छन् ।
डिजिटल बैंकको लाइसेन्स खोल्ने अर्थमन्त्रीको संकेत
काठमाडौं । अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले डिजिटल बैंक आवश्यक रहेको जनाएका छन् । सोमबार ‘नेपालको वर्तमान आर्थिक स्थितिपत्र २०८३’ (श्वेतपत्र) जारी गर्दै उनले बैंक तथा मर्जर तथा गाभेर कम भएको उल्लेख गर्दै अब डिजिटल बैंक आवश्यक रहेको उल्लेख गरोक हुन् । ‘विगत एक दशकमा नयाँ वाणिज्य बैंक, विकास बैंक र वित्त कम्पनी स्थापनाको लागि ईजाजत प्रक्रिया रोकिएको अवस्था छ । वित्तीय क्षेत्रलाई गतिशील र प्रतिस्पर्धी बनाउन डिजिटल बैंक जस्ता प्रविधियुक्त वित्तीय संस्था आवश्यक छ,’ श्वेतपत्रमा उल्लेख गरिएको छ । २०७३ असारमा ईजाजतपत्र प्राप्त बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको (लघुवित्त वित्तीय संस्था समेत) सङ्ख्या १७८ रहेकोमा २०८२ फागुनमा १०६ मा झरेको छ । बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको सबलीकरण गर्ने उद्देश्यले एक आपसमा गाभ्न÷गाभिन प्रोत्साहित गरिएकोले सङ्ख्या घट्दै गएको श्वेतपत्रमा उल्लेख छ । श्वेतपत्रमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको निष्क्रिय कर्जा अनुपात बढ्न थालेको उल्लेख गर्दै २०७२ असारमा ३.३३ प्रतिशत र २०८० असारमा ३.०२ प्रतिशत रहेको निष्क्रिय कर्जा अनुपात २०८२ माघ मसान्तमा ५.४२ प्रतिशत पुगेको बताइएको छ । वाणिज्य बैंकहरूको तुलनामा विकास बैंक र वित्त कम्पनीहरूको निष्क्रिय कर्जा अनुपात उच्च रहेको बताउँदै हालसम्म बैंक् तथा वित्तीय संस्थाहरूको औसत निष्क्रिय कर्जा अनुपात स्वीकार्य तहमा नै रहेको भए तापनि यसको बढ्दो गतिले गर्दा तत्काल सुधारात्मक कदम नचाले आगामी दिनमा यो वित्तीय स्थायित्वका लागि चुनौतीपूर्ण हुँदै जाने उल्लेख गरिएको छ । यस्तै, समग्र वित्तीय पहुँच बढ्दै गएपनि कर्जाको पहुँच न्यून छ रहेको श्वेतपत्रमा उल्लेख छ । पछिल्लो दशकमा बैंकको शाखा वृद्धि, सूचना प्रविधिमा आधारित बैंकिङ सेवाको विस्तार र नयाँ नयाँ वित्तीय सेवा प्रदायकहरूको आगमनले वित्तीय साक्षरता र पहुँचमा सुधार आएको बताइएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकको विवरण अनुसार सन् २०२२ मा वित्तीय साक्षरता ५७.९ प्रतिशत रहेको छ । विगत एक दशक अवधिमा बैङ्क तथा वित्तीय संस्थामा निक्षेप खाता सङ्ख्या ३.४ गुणाले बढेर २०८२ फागुनमा ६ करोड २० लाख ६० हजार पुगेको छ । ऋण नतिर्न उक्साउने प्रवृत्तिले लघुवित्त वित्तीय संस्थाको निष्क्रिय कर्जा बढेको श्वेतपत्रमा उल्लेख छ । अझै केही ठाउँहरूमा उच्च गरिबी रहेको सन्दर्भमा गरिबी निवारण र महिला सशक्तीकरणको लागि लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरूलाई सामाजिक बैंकिङतर्फ उत्प्रेरित गर्नुपर्ने स्थिति रहेको श्वेतपत्रमा उल्लेख छ ।
ऊर्जामा आत्मनिर्भर बन्दै नेपाल, १० वर्षमा ५ गुणाले बढ्यो बिजुली उत्पादन
काठमाडौं । अर्थ मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो स्थितिपत्रअनुसार नेपालको ऊर्जा क्षेत्रमा विगत एक दशक अर्थात् १० वर्षमा उत्साहजनक उपलब्धि हासिल भएको छ । मन्त्रालयको तथ्याङ्कले एक दशकअघि ८२९ मेगावाटमा सीमित रहेको विद्युत् जडित क्षमता उल्लेख्य रूपमा वृद्धि भई ४ हजार ३४० मेगावाट पुगेको देखाएको छ । विद्युत् सेवाको विस्तारमा पनि ठूलो सफलता प्राप्त भएको छ, जसअनुसार हाल देशको कुल जनसङ्ख्याको ९९ प्रतिशत हिस्सामा विद्युत्को पहुँच पुगिसकेको छ । ऊर्जा उत्पादन र पहुँचको यो तथ्याङ्कले मुलुक ऊर्जा आत्मनिर्भरतातर्फ द्रुत गतिमा अघि बढिरहेको देखिन्छ । यद्यपि, उत्पादनमा वृद्धि भए तापनि विद्युत् आपूर्तिमा भने अझै प्राविधिक र संरचनागत जोखिमहरू कायमै रहेको स्थितिपत्रमा औंल्याइएको छ । विशेषगरी विद्युत् आपूर्तिलाई निर्वाध र भरपर्दो बनाउन प्रणालीमा रहेका चुनौतीहरू सम्बोधन गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ । यसका साथै, निर्माण सम्पन्न हुने चरणमा रहेका जलविद्युत् आयोजनाहरूबाट उत्पादित बिजुलीको तत्काल उपयोगका लागि आवश्यक प्रसारण लाइन निर्माणलाई सरकारले मुख्य चुनौतीका रूपमा लिएको छ । आयोजनाहरू सम्पन्न हुनुअगावै प्रसारण पूर्वाधार तयार नभए उत्पादित ऊर्जा खेर जान सक्ने जोखिम रहेकाले समयमै प्रसारण लाइन निर्माण गर्नुपर्नेमा मन्त्रालयले जोड दिएको छ ।
