म्युचुअल फण्ड : उच्च अंकमा सेयर बेचेर न्यून विन्दु कुर्दै
काठमाडौं । पछिल्लो समय अर्थतन्त्र सुस्ताएको छ । लगानीको वातावरणमा कमी आएको छ । बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ब्याजदर घट्दै जाँदापनि सेयर बजारका लगानीकर्ताको मनोबल बढ्न सकेको छैन । सेयर बजार उच्च बिन्दुमा हुँदा लगानीकर्ताले जति कमाए त्यति नै गुमाएका पनि छन् । तर, ठ्याक्कै कति लगानीकर्ताले कमाए, कतिले गुमाए भन्ने यकिन तथ्याङ्क हुँदैन । तर, संस्थागत लगानीकर्ताहरुका रुपमा चिनिएको म्युचुअल फण्डले भने बजार घटेको र बढेको बेलामा पनि नाफा कमाइरहेको लगानीकर्ताहरु बताउँछन् । नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से)मा ३० वटा म्युचुअल फण्ड सूचीकृत छन् । म्युचुअल फण्डहरुले संकलन गरेको रकम सेयर बजारमा लगानी गर्छन् । तर, पछिल्लो समय बजार घटिरहेका बेला म्युचुअल फण्डहरु पनि सेयर बिक्री गरेर बाहिरिरहेको तथ्याङ्कले देखाउँछ । ३१ सय माथि पुगेको सेयर बजार घटेर १८ सय अंकमा झरेको थियो । सेयर बजारले उकालो यात्रा तय गर्ने बित्तिकै सेयर खरिद गरेका म्युचुअल फण्डले पुनः सेयर बिक्री गरेर नाफा बुक गरेको तथ्याङ्कले देखाउँछ । नेप्से सूचक २२ सय अंक हुँदा म्युचुअल फण्डले सेयर बिक्री गरेर नाफा बुक गरेको एक लगानीकर्ता बताउँछन् । ‘माघ फागुनमा सेयर बजार २२ सय अंकमा पुगेको थियो, यो बीचमा राजनीतिक उथलपुथल भयो, सरकार परिवर्तन भयो, राष्ट्रपतिको चुनावमा सेयर बजार घट्यो, त्यहि बेला म्युचुअल फण्डले नाफा बुक गरे, कारोबार रकम पनि धेरै थियो,’ एक लगानीकर्ताले भने, ‘अहिले भोलुम पनि कम छ, सेयर बजार पुनः १८ सय अंकमा झरेको छ, अब म्युचुअल फण्डले एउटा विन्दुलाई समातेर खरिद गर्छन्, त्यसपछि पुनः बजार बढ्छ ।’ माघसम्मको तथ्याङ्क अनुसार म्युचुअल फण्डहरुले धितोपत्र बजारमा सूचीकृत कम्पनीहरुको १८ अर्ब ५० करोड ३३ लाख १३ हजार रुपैयाँ बराबरको सेयर खरिद गरेका थिए । फागुनसम्म म्युचुअल फण्डहरुले १७ अर्ब ९४ करोड ४२ लाख ५८ हजार रुपैयाँ बराबरको सेयर खरिद गरेका छन् । जुन एक महिनामै ३.०२ प्रतिशत अर्थात् ५५ करोड ९० लाख ५४ हजार रुपैयाँ बराबरको सेयर बेचेको तथ्याङ्कले देखाउँछ । पछिल्लो समय बजार घट्दै गएपछि सेयर बिक्री गरेर म्युचुअल फण्ड बाहिरिएको तथ्याङ्कले देखाउँछ । एक महिनाको अवधिमा २१ वटा म्युचुअल फण्डले सेयर बिक्री गरेको देखिन्छ । एनआईबिएल प्रगति फण्डले १२.७२ प्रतिशत, सिद्धार्थ इन्भेष्टमेन्ट ग्रोथ स्किम-२ ले १२ प्रतिशत, सिद्धार्थ इक्विटी फण्डले ११.९६ प्रतिशत, एनआईसी एशिया ग्रोथ फण्डले १०.१२ प्रतिशत, नबिल ब्यालेन्सड् फण्ड-३ ले ९.७३ प्रतिशत, नबिल इक्विटी फण्डले ९.६३ प्रतिशत, नबिल ब्यालेन्सड् फण्ड-२ ले ८.४० प्रतिशत, एनआईसी एशिया ब्यालेन्सड फण्डले ८.११ प्रतिशत सेयर बिक्री गरेका छन् । यस्तै, एनआईबिएल समृद्धि फण्ड-२ ले ८.०५ प्रतिशत, आरविवि म्युचुअल फण्ड-१ ले ७.८६ प्रतिशत, लक्ष्मी इक्विटी फण्डले ७.४२ प्रतिशत, सानिमा इक्विटी फण्डले ७.३३ प्रतिशत, लक्ष्मी उन्नति कोषले ६.३५ प्रतिशत, सानिमा लार्ज क्याप फण्डले ६.२२ प्रतिशत, सनराइज फस्र्ट म्युचुअल फण्डले ४.८१ प्रतिशत, सनराइज ब्लुचिफ फण्डले ४.६८ प्रतिशत, मेगा म्युचुअल फण्ड-१ ले ४.३६ प्रतिशत, एनएमबि हाइब्रिड फण्ड एल-१ले ४.२० प्रतिशत, कुमारी इक्विटी फण्डले २.९६ प्रतिशत र प्रभु सेलेक्ट फण्डले १.९५ प्रतिशत सेयर बिक्री गरेको तथ्याङ्कले देखाउँछ । सिद्धार्थ क्यापिटलका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) सन्दीप कार्की बजार घट्दो अवस्थामा रहेकाले म्युचुअल फण्डको लगानी पनि घटेको बताउँछन् । बजार घटेका बेलामा म्युचुअल फण्डले धेरै आम्दानी गर्ने अवस्था नरहेको उनको भनाइ छ । ‘बजार अझै घट्छ भन्ने मनसाय बनाएका हुन सक्छन्, बजार घटेपछि नगद लिएर बसेका मात्रै हुन्, बजार अझै घट्यो भने खरिद गरुँला भनेर योजना बनाएका हुन्, त्यसैले म्युचुअल फण्डले पनि सेयर बिक्री गरेका हुन्,’ उनले भने । म्युचुअल फण्डले संकलन गरेको रकमले विभिन्न कम्पनीको सेयर खरिद गरेका हुन्छन् । म्युचुअल फण्डलाई सेयर खरिद गर्न बाहेक अन्यमा लगानी गर्ने व्यवस्था छैन । म्युचुअल फण्डहरुले सरकारी ऋणपत्र, बैंकको मुद्दती, हकप्रद सेयर, बोनस सेयर लगायतमा निश्चित सीमा भित्र रहेर लगानी गर्न पाइने व्यवस्था छ । म्युचुअल फण्डले सेयरमा लगानी गरेका भएपनि पछिल्लो समय बजार घटेका कारण बिक्री गरेको उनको भनाइ छ । पूँजी बजारमा म्युचुअल फण्डको कूल लगानी ३० अर्ब रुपैयाँ भन्दा बढी रहेको छ । बजारको मुभमेन्ट अनुसार म्युचुअल फण्डको लगानी घटबढ भइरहने सीईओ कार्कीले बताए । लगानीकर्तामा आज लगानी गरेर भोलि नाफा खाने प्रवृत्ति हावि रहेको उनको भनाइ छ । आफैले एकदुई स्टक किन्नु र म्युचुअल फण्डमा लगानी गर्नुमा धेरै फरक रहेको उनले बतााए । म्युचुअल फण्डले अहिले पनि औषत १५ प्रतिशत भन्दा बढी नाफा वितरण गरिरहेको उनको भनाइ छ । ‘बजार घटेको बेला होस् वा बढेको बेला होस् म्युचुअल फण्डले सेयर खरिद बिक्री गरिरहेका हुन्छन्, बजारको मुभमेन्टले म्युचुअल फण्डको न्याभमा असर गरेपनि दीर्घकालका लागि लगानी गर्दा राम्रो प्रतिफल दिइरहेका छन्, अहिले पनि अधिकांश म्युचुअल फण्डले राम्रो प्रतिफल दिइरहेका छन्,’ उनले भने । फागुनसम्मको तथ्याङ्क अनुसार सिद्धार्थ इक्विटी फण्ड र सानिमा इक्विटी फण्डले १ अर्ब भन्दा बढीको सेयर खरिद गरेका छन् । सबैभन्दा धेरै सिद्धार्थ इक्विटी फण्डले १ अर्ब ८ करोड ४ लाख रुपैयाँ र सानिमा इक्विटी फण्डले १ अर्ब ४ करोड २५ लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर खरिद गरेका छन् । माघ महिनामा सिद्धार्थ इक्विटी फण्डले १ अर्ब २२ करोड ७२ लाख रुपैयाँ र सानिमा इक्विटी फण्डले १ अर्ब १२ करोड ५१ लख रुपैयाँ बराबरको सेयर खरिद गरेका थिए । यी दुई फण्डको क्रमशः ११.९६ प्रतिशत र ७.३३ प्रतिशतले सेयर बेचेका हुन् । कुनले कति घटाए/बढाए ? पछिल्लो समय सेयर बजार घट्दो अवस्थामा रहेपनि १० वटा फण्डले भने सेयर खरिद गरेका छन् । एनएमबि सुलभ इन्भेष्टमेन्ट फण्ड-२ ले ५३.४३ प्रतिशत, एनआईबिएल ग्रोथ फण्डले ३१.६३ प्रतिशत, सानिमा ग्रोथ फण्डले २७.०६ प्रतिशत, एनआईसी एशिया फ्लेक्सी क्याप फण्डले २०.३९ प्रतिशत, एनआईसी एशिया सेलेक्ट-३० ले १३ प्रतिशत, कुमारी धनवृद्धि योजनाले ५.२२ प्रतिशत, ग्लोबल आइएमई ब्यालेन्स्ड फण्ड-१ ले ४.१७ प्रतिशत, सिटिजन्स म्युचुअल फण्ड-२ले ३.५६ प्रतिशत, सिटिजन्स म्युचुअल फण्ड-१ ले २.६२ प्रतिशत र एनएमबि फिफ्टीले २.२३ प्रतिशत बढी सेयर खरिद गरेका छन् । एक मर्चेन्ट बैंकका नायव महाप्रबन्धकका अनुसार म्युचुअल फण्डहरुले अहिले सेयर बिक्री गरेर तल्लो बिन्दुबाट लगानी गर्न खोजेको देखिन्छ । बजार घटेको बेला कुनै म्युचुअल फण्ड आक्रामक सेयर खरिद गर्न खोज्ने र कुनै फण्ड सन्तुलन मिलाएर सेयर खरिद गरेको अभ्यास रहेको उनले बताए । ‘अहिले बजार डाउन छ, लगानीकर्ताको मनोविज्ञान कमजोर नै छ, उपत्यकाबाहिरका लगानीकर्ताको हालत झनै खराब छ, यो बेलामा फण्डामेन्टल राम्रो भएको र निरन्तर लाभांश दिइरहेका कम्पनीको सेयरमा लगानी गर्नुपर्छ,’ उनले भने । पछिल्लो समय केही म्युचुअल फण्ड पनि घाटामा गएको उनले बताए । बजार तल झरेको हुँदा म्युचुअल फण्डहरुले सेयर बिक्री गरेको उनको भनाइ छ । ‘म्युचुअल फण्डहरु अघिल्लो महिनाको तुलनामा यो महिना घाटामा छन् तर, समय अझै बाँकी छ, बजार चलायमान भए ट्रेडिङलाई जोड दिन्थे तर अहिले दीर्घकालको स्टकमा मात्रै लगानी गरेका छन्, बजार बढ्न थालेपछि म्युचुअल फण्डले लगानी गर्न सुरु गर्छन्,’ उनले भने, ‘कुनै म्युचुअल फण्डले बेचेर अन्यमा लगानी गरेका हुन्, कुनै म्युचुअल फण्ड परिपक्व पनि भए, उनीहरुले बिक्री गरेको हुँदा सेयरमा लगानी कम देखिएको हो तर, बजार ८०/९० प्रतिशत घटबढ भएका कारण नै सेयरमा लगानी घटबढ हुने हो ।’
साढे ४ अर्बमा बिक्री भयाे प्राइभेट इक्विटी फण्ड ‘अवसर’ले जारी गरेको इकाइ
काठमाडौं । प्राइभेट इक्विटी फण्ड अवसर इक्विटीले परिपत्र विधिबाट निष्कासन गरेको इकाइहरु बिक्री भएको छ । कोषले निष्कासन गरेका इकाइहरु ४ अर्ब ५० करोडभन्दा बढीको बिक्री भएको हो । इक्वीटी फण्डले गत फागुन १५ देखि चैत १५ गतेसम्म कोष व्यवस्थापक भएर इकाइ निष्कासन गरेको थियो । कोषले निष्कासन तथा बिक्रीमा सफलता पाउनुलाई नेपालको प्राइभेट इक्विटी तथा भेन्चर क्यापिटल व्यवसायको इतिहासमा एउटा महत्वपूर्ण कोसे ढुंगाको रूपमा लिएको जनाएको छ । कोषले विज्ञप्ती जारी गर्दै लगानीकर्ताहरुलाई उचित प्रतिफलसमेत प्रदान गर्नेगरी लगानी व्यवस्थापन गर्न कोष व्यवस्थापकले हरसम्भव प्रयास गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ । अवसर इक्विटी सिद्धार्थ बैंक, कुमारी बैंक, सानिमा बैंक र नेपाल बैंक गरी चारवटा वाणिज्य बैंक तथा नेपालको वित्तिय क्षेत्रका व्यवसायीक व्यक्तिहरुले प्रवर्धन गरेको संस्था हो । संस्थाले निजी कोषहरुलाई उत्पादनशील क्षेत्रमा प्रयोग गर्ने र उद्यमशील इकोसिस्टमलाई सहयोग गर्ने लक्ष्य राखेको छ ।
अर्थमन्त्री डा. महतले सेयर लगानीकर्तासँग लिए सुझाव
काठमाडौं । नवनियुक्त अर्थमन्त्री डा. प्रकाशरण महतले लगानीकर्तासँग भेटेर सेयर बजारबारे सुझाव लिएका छन् । अर्थमन्त्री महतले सोमबार बिहान पुँजीबजार फोरमका अध्यक्ष अम्बिकाप्रसाद पौडेलको नेतृत्वमा गएको टोलीसँग भेटेर सेयर बजार बारे सझाव लिएका हुन् । लगानीकर्ताको टोलीले अर्थमन्त्री महतलाई सेयर बजार सुधारका लागि छिटो काम गर्न सुझाव दिएका थिए । उनीहरुले चुक्ता सेयर पूँजीको ४० प्रतिशत मात्र सेयर धितोको कर्जा दिन पाउने व्यवस्थालाई हटाएर कुल कर्जा लगानीको १० प्रतिशत धितो कर्जामा दिन पाउने व्यवस्था गर्न माग गरेका छन् । यस्तै, उनीहरुले मार्जिन ऋणमा १२ करोडको सीमा हटाउने र १५० प्रतिशत रहेको जोखिम भार १०० प्रतिशतमा झार्न पनि माग गरेका छन् । टोलीले सेवालाई अझ प्रतिस्पर्धी बनाउन निजी क्षेत्रबाट अर्को नयाँ स्टक एक्सचेन्जलाई अनुमति प्रदान गर्न आग्रह गरेको छ ।
