अमेरिकापछि विश्वव्यापी लगानीको दोस्रो ठूलो केन्द्र भारत बन्ने
काठमाडौं । वाल स्ट्रीटका दिग्गजहरूले डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालमा भारत अमेरिकापछि विश्वव्यापी लगानीको दोस्रो ठूलो केन्द्र बन्ने भविष्यवाणी गरेका छन् । सिटीग्रुप इंकका कार्यकारी उपाध्यक्ष विश्वास राघवनले ३ ट्रिलियन अमेरिकी डलरभन्दा बढी लगानी गर्न तयार रहेका लगानीकर्ता चुनिने बताए । सार्वजनिक र निजी बजारबीच तिनीहरूको लगानी प्रवाहमा भिन्नता हुनेछ । राघवनका अनुसार ट्रम्पले अमेरिकालाई फेरि उत्पादनको हब बनाउने कुरामा जोड दिइरहेका बेला बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूले आफ्नो लगानी योजना परिवर्तन गरिरहेका छन् । यद्यपि, नीति परिवर्तनले विश्वव्यापी व्यापार प्रणालीलाई अस्थिर बनाउन सक्छ । तर, अमेरिकामा रोजगारी बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ । भारतको मुम्बईमा हुर्केका राघवनले भारत आफैमा ठूलो बजार भएको बताए । साथै, ट्रम्पको पक्षमा हुनुले भारतलाई ठूलो फाइदा हुन सक्छ । कुन–कुन क्षेत्रमा लगानीकर्ताको चासो ? दिग्गज बैंकरले ऊर्जा, पूर्वाधार र उपभोक्ता क्षेत्र अन्तर्राष्ट्रिय लगानीकर्ताको चासोको विषय हुनसक्ने बताए । यद्यपि, वातावरणमैत्री स्रोतहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्न र ठूलो जनसंख्याको जरुरतको पूरा गर्न आवश्यक छ । राघवनले भने, ‘भारतजस्तो ठाउँको सुन्दरता यो हो कि यहाँ जे उत्पादन हुन्छ, त्यसलाई पनि उपभोग गर्न सकिन्छ । जबकि बेलायत वा अन्य कुनै देशलाई हेर्नुभयो भने तपाईंले उत्पादनलाई यताउता पठाउनुपर्ने हुन्छ ।’ उनका अनुसार बढ्दो आय र जनसङ्ख्याको पूरा नहुने मागले भारतलाई वस्तु तथा सेवाका लागि उत्कृष्ट बजार बनाएको छ । उत्पादनमा सरकारको ध्यान केन्द्रित, नयाँ धनी वर्गको उदय र प्रमुख बजारमा ७ प्रतिशतको वार्षिक चक्रवृद्धिले बढिरहेको अर्थतन्त्रको साथ सबैभन्दा छिटो लगानीको प्रवाह बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ । भारतीय बजारको उत्कृष्ट प्रतिफल भारतीय स्टक बजारले विगत दुई दशकमा अमेरिकी डलरको सर्तमा उदीयमान बजारहरूमध्ये उत्कृष्ट प्रतिफल दिएको छ । कारण यो हो कि यहाँको आम्दानी बढिरहेको छ । तर त्यो अब रोकिएको जस्तो देखिन्छ, किनकि पोर्टफोलियो लगानीकर्ताहरूले विगत दुई महिनामा १३ बिलियन बेचेका छन् । राघवनले द्रुत रूपमा बढ्दो सम्पत्ति र बैंकिङ सुधारहरूले पनि भारतीय कर्पोरेटहरूलाई ऋणमुक्त बनाएको बताए । भारत ग्लोबल प्लेटफर्ममा सबैभन्दा अगाडि छ । यसले सिटीग्रुपलाई आफ्नो व्यवसाय पुनर्निर्माण गर्ने अवसर दिन्छ । राघवनले भने, ‘अहिले हामीसँग यस्ता कम्पनी छन् जो आफ्नो वर्गमा उत्कृष्ट छन् । उनीहरूले भारतलाई विश्वसामु ल्याउन अभूतपूर्व काम गर्न सक्छन् । मलाई यी धेरै नाम थाहा छ ।’
यी शेख जसका कारण यूएईको सेयर बजार १ ट्रिलियन डलर नाघ्यो
काठमाडौं । अबुधाबीको शाही परिवारसँग सम्बन्धित कम्पनीहरूमा आएको उछालका कारण संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) को सेयर बजारको कुल मूल्य १ ट्रिलियन अमेरिकी डलर नाघेको छ । शेख तहनून बिन जायद अल नाह्यानसँग सम्बन्धित कम्पनीहरूको यो बूममा ठूलो भूमिका रहेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । युएईको सेयर बजारको संयुक्त मूल्यांकन १ ट्रिलियन डलर नाघेको यो पहिलो पटक हो । यसमा दुबई र अबुधाबीको एक्सचेन्ज समावेश छन् । ब्लूमबर्गका अनुसार यो आँकडाले युएईको सेयर बजारलाई मिलान तथा म्याड्रिडको भन्दा ठूलो बनाउँछ । तर, यो साउदी अरबको करिब ३ ट्रिलियन डलरको स्टक मार्केटभन्दा सानो छ । शेख तहनून बिनको चमत्कार यस उपलब्धिमा शेख तहनून बिन जायद अल नाह्यानसँग सम्बन्धित कम्पनीहरूको योगदान महत्त्वपूर्ण रहेकाे जनाइएकाे छ । अबुधाबीका दुई डिप्टी रुलर्समध्येका एक युएईका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार र राष्ट्रपतिका भाइ शेख तहनून १.५ ट्रिलियन डलरको साम्राज्यका साथ विश्वको सबैभन्दा शक्तिशाली व्यवसायीहरूमध्ये एकको रूपमा उभिएका छन् । यस साम्राज्यमा इन्टरनेशनल होल्डिङ कम्पनी (आईएचसी) पनि समावेश छ, जसका अध्यक्ष शेख तहनूर हुन् । पछिल्ला केही वर्षहरूमा आईएचसी सेयर ४३ हजार प्रतिशतभन्दा धेरैले बढेको छ । यसको बजार पुँजीकरण लगभग २५० बिलियन डलर पुगेको छ, जुन संयुक्त एक्सचेन्जको कुल मूल्यको एक चौथाई हो । आइएचसीले के गर्छ ? अबुधाबी स्टक एक्सचेन्जको तथ्यांकअनुसार आईएचसीमा ८८ प्रतिशत सेयर स्थानीयको रहेको छ । आइएचसी, जसले पहिले माछापालन व्यवसाय गर्थ्यो अब यूएईको अर्थतन्त्रलाई तेलको निर्भरताबाट टाढा राख्ने प्रयासमा सबैभन्दा अगाडि छ । कम्पनी र यसका सहायक कम्पनीले धेरै व्यवसायमा लगानी गरेका छन् । यसमा रिहानाको लान्जरी लाइन, एलन मस्कको स्पेसएक्स र इमिरेट्सको सबैभन्दा ठूलो प्रोपटी डेभलपर पीजेएससी सामेल छ । शेख तहनून फर्स्ट अबुधाबी बैंक पीजेएससीका अध्यक्ष पनि हुन् । यसले सन् २०२३ मा बेलायतको स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड पीएलसीका लागि बिडिङ गर्ने विचार गरेको थियो । अबुधाबीको बेन्चमार्क एफटीएसई एडीएक्स जनरल इन्डेक्समा बैंक र आईएचसीको संयुक्त भार ५० प्रतिशतभन्दा बढी छ ।
प्रदूषणका कारण दिल्लीका विद्यालय बन्द, विश्व र्याङ्किङमा लगातार शीर्ष स्थानमा
काठमाडौं । भारतको राजधानी नयाँदिल्लीले बढ्दो विषाक्त धुवाँका कारण सोमबारदेखि अर्को सूचना नहुँदासम्म विद्यालयहरूलाई अनलाइन कक्षामा रूपान्तरण गरेको छ । यो विशाल महानगरको स्वास्थ्य सङ्कट कम गर्ने पछिल्लो प्रयास हो । आइतबार साँझ विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले सिफारिस गरेको दैनिक अधिकतम मात्राभन्दा ५७ गुणा बढी पीएम २.५ प्रदूषकहरू (फोक्सोमार्फत रक्त प्रवाहमा प्रवेश गर्ने खतरनाक क्यान्सर–कारक सूक्ष्म कणहरू) रेकर्ड गरिएको थियो । सोमबार बिहान यी मात्राहरू चेतावनी सीमाभन्दा करिब ३९ गुणा माथि थिए र सहर बाक्लो खैरो र पीडादायक धुवाँले ढाकिएको थियो । यो सहर प्रत्येक वर्ष पीडादायक धुवाँले ढाकिने गर्दछ । विशेष गरी छिमेकी क्षेत्रहरूमा किसानहरूले जोत्नका लागि आफ्नो खेतहरू सफा गर्न पराल जलाउने साथै कारखाना र सवारीसाधनको धुवाँलाई दोष दिइन्छ । हावाको गुणस्तर ‘अझ बिग्रनबाट रोक्ने प्रयासमा’ सहरका अधिकारीहरूले यी प्रतिबन्धहरू लगाएका हुन् । अधिकारीहरूले बच्चाहरूलाई घरमै राखेर सवारी साधनको चाप उल्लेख्य रूपमा घटाउन सकिने आशा राखेका छन् । प्राथमिक विद्यालयहरूलाई बिहीबार व्यक्तिगत कक्षाहरू बन्द गर्न आदेश दिइएको थियो । सोमबार डिजेल सञ्चालित ट्रकहरू र निर्माण कार्य सीमित गर्ने लगायत थप प्रतिबन्धहरू लगाइएको छ । सरकारले बालबालिका र वृद्धवृद्धाका साथै फोक्सो वा मुटुको समस्या भएका व्यक्तिहरूलाई ‘सकेसम्म घरभित्रै बस्न’ आग्रह गरेको छ । सहरका धेरैले एयर फिल्टर किन्न सक्दैनन् । उनीहरूसँग हजारौँ समयभन्दा अघि नै मृत्यु हुने कारण मानिएको दुर्गन्धित हावाबाट प्रभावकारी रूपमा जोगिन सक्ने घरहरू पनि छैनन् । यी आदेश सोमबार बिहानदेखि लागू भएका छन् । तीन करोडभन्दा बढी मानिस बस्ने नयाँदिल्ली र यसको वरिपरिको महानगरीय क्षेत्र हिउँदमा वायु प्रदूषणको विश्व र्याङ्किङमा लगातार शीर्ष स्थानमा रहन्छ । चिसो तापक्रम र सुस्त गतिको हावाले हरेक हिउँद मध्य अक्टोबरदेखि कम्तीमा जनवरीसम्म घातक प्रदूषकहरूलाई समातेर स्थिति झन् खराब बनाउँछ । भारतको सर्वोच्च अदालतले गत महिना स्वच्छ हावा मौलिक मानव अधिकार भएको फैसला गर्दै केन्द्र सरकार र राज्यस्तरका अधिकारीहरू दुवैलाई कारबाही गर्न आदेश दिएको थियो ।
