क्युबातर्फ ट्रम्पको नजर, अर्को द्वन्द्व सुरु गर्ने संकेत
काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले तेलको मूल्य उच्च रहिरहेकै अवस्थामा स्ट्रेट अफ होर्मुज सुरक्षित बनाउन अन्य देशहरूको सहयोग जुटाउने प्रयास गरिरहेका छन् । तर मध्यपूर्वमा तनाव बढ्दै जाँदा विशेषगरी इरानले आफ्ना छिमेकीहरूलाई निशाना बनाइरहेकाले उनका आग्रहहरू अझै स्वीकार भएको छैन । र अमेरिका एउटा द्वन्द्वमा अल्झिएको भए पनि ट्रम्पले अर्को द्वन्द्व सुरु गर्ने संकेतसमेत देखाएका छन् । ट्रम्पले अन्य देशहरूले स्ट्रेट अफ होर्मुज सुरक्षित बनाउन अमेरिकालाई सहयोग गरून् भनेर गरेको आग्रहले खासै उत्साहजनक प्रतिक्रिया पाएको देखिँदैन । तर पनि उनले सोमबार पत्रकारहरूसँग आत्मविश्वासी रूपमा कुरा गर्दै सहयोग गर्न तयार भएका देशहरूको नाम चाँडै सार्वजनिक गरिने दावी गरे । यसैबीच वाशिङटनडीसीले ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङबीचको भेटवार्ता स्थगित गर्ने सोच बनाइरहेको छ किनकि इरानसँगको द्वन्द्व लम्बिँदै गएको छ । तेलको मूल्य उच्च रहिरहँदा अमेरिकी ट्रेजरी सचिव स्कट बेसेन्टले भने, ‘वाशिङ्टनले इरानी तेल ट्यांकरहरूलाई स्ट्रेट अफ हर्मुज हुँदै आवतजावत गर्न अनुमति दिएको छ, हामीले विश्वका अन्य भागमा आपूर्ति कायम राख्न यस्तो हुन दिएका हौं ।’ अमेरिकी वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडियट (डब्ल्यूआईटी) कच्चा तेलको मूल्य करिब २ प्रतिशतले बढेर प्रति ब्यारेल ९५.३४ पुगेको छ भने विश्वस्तरीय मानक ब्रेन्ट कच्चा तेल १.८ प्रतिशतले बढेर १०२.०२ डलर पुगेको छ । मूल्यमा आएको यो वृद्धि इरानले आफ्ना छिमेकीहरूलाई लगातार निशाना बनाइरहेकाले भएको हो । मंगलबार दुबईमा मिसाइल र ड्रोन आक्रमण भएको खबर आएको छ, जसका कारण युएईले अस्थायी रूपमा आफ्नो हवाई क्षेत्र बन्द गरेको छ । यद्यपि अमेरिका इरानसँगको द्वन्द्वमा अल्झिएको छ । ट्रम्पले सोमबार विश्वकै सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्रलाई अर्को द्वन्द्वतर्फ लैजान सक्ने संकेत दिएका छन् । उनले क्युबालाई ‘लिने’ सम्मान आफूलाई प्राप्त हुने बताएका छन् । ‘म क्युबालाई स्वतन्त्र गरूँ या नियन्त्रणमा लिऊँ, म त्यससँग जे चाहन्छु गर्न सक्छु,’ उनले भने । उनको यस्तो भनाइले बजारलाई थप अनिश्चित बनाउने सम्भावना छ । क्युबातर्फ ध्यान जानु विभिन्न राजनीतिक, रणनीतिक र ऐतिहासिक कारण ट्रम्पले क्युबातर्फ ध्यान दिनुको पछाडि विभिन्न राजनीतिक, रणनीतिक र ऐतिहासिक कारणहरू रहेको विश्लेषणहरूले जनाएका छन् । अमेरिकाको फ्लोरिडा राज्यमा ठूलो क्युबाली(अमेरिकी समुदाय बसोबास गर्छ, जसले क्युबाको कम्युनिस्ट सरकारविरुद्ध कडा नीति चाहन्छ । त्यसैले ट्रम्पले उनीहरूको समर्थन पाउन क्युबाप्रति कडा अडान लिएका थिए । क्युबा अमेरिकाको अत्यन्त नजिक रहेकोले पनि यसको भूराजनीतिक महत्त्व धेरै छ र रसिया तथा चीनजस्ता प्रतिस्पर्धी शक्तिहरूको प्रभाव त्यहाँ बढ्न सक्ने सम्भावनाले अमेरिकालाई सतर्क बनाउँछ । यसका साथै क्युबन मिसाइल क्राइसिस जस्तो ऐतिहासिक घटनाले क्युबाको रणनीतिक संवेदनशीलता पहिले नै देखाइसकेको छ । ट्रम्प प्रशासनले क्युबामाथि कडा आर्थिक प्रतिबन्ध लगाएर त्यहाँको कम्युनिस्ट सरकारमाथि दबाब सिर्जना गर्ने प्रयास गरेको थियो ताकि राजनीतिक परिवर्तन सम्भव होस् । खार्ग टापु : अमेरिका–इरान द्वन्द्वको नयाँ ‘कुरुक्षेत्र’ के इरानले ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ इजरायल र अमेरिकाका लागि मात्र बन्द गर्न सक्छ ? युद्धको रापबीच इरान–चीन तेल ‘कनेक्सन’ : हर्मुजको अवरोध छिचोल्दै करोडौं ब्यारेल बेइजिङतिर मध्यपूर्व द्वन्द्व : एसियामा इन्धन संकट, चारदिने कार्यसप्ताह र विद्यालय बन्द इरानको भविष्य मोज्तबा खामेनेईको हातमा, के उनले सत्ता चलाउन सक्लान् ? मध्यपूर्वको रापमा विश्व अर्थतन्त्र : केन्द्रीय बैंकहरूको ‘अग्निपरीक्षा’ र मुद्रास्फीति बढाउने जोखिम इरान : शून्यमा सत्ता, संकटमा शासन खाडी संकट गहिरिँदै : बीमा कम्पनीहरू पछि हट्दा विश्व ऊर्जा बजार त्रसित इरान र इजरायल : मित्रतादेखि कट्टर दुश्मनीसम्म, यस्तो छ नालीबेली
आइइए सदस्यहरूले आवश्यक परेमा थप तेल स्टक जारी गर्ने
काठमाडौं । अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (आइइए) का सदस्य राष्ट्रहरूले आवश्यक परेमा थप तेल मौज्दात प्रवाह जारी गर्न सक्ने आइइएका कार्यकारी निर्देशक फातिह बिरोलले सोमबार बताएका छन् । भिडियोमार्फत् सार्वजनिक एक सन्देशमा बिरोलले भने, ‘सरकारी दायित्वमा राखिएको सरकार र उद्योग स्टक हालको थप इन्धन प्रवाहपछि पनि १.४ अर्ब ब्यारेल भन्दा बढी हुनेछ ।’ उनका अनुसार इन्धनको पछिल्लो अतिरिक्त प्रवाहपछि सदस्य राष्ट्रहरूको सञ्चिति लगभग २० प्रतिशतले मात्र घट्नेछ । मार्च ११ मा ३२ सदस्य देशहरूले सर्वसम्मतीले मध्यपूर्व द्वन्द्वका कारण उत्पन्न अवरोधहरूको कारण उनीहरूको आपतकालीन भण्डारबाट ४० करोड ब्यारेल तेल बजारमा उपलब्ध गराउन सहमत भएका थिए । ‘अहिले अफलाइन तेल आपूर्तिको मात्रा पहिले नै सन् १९७३ को तेल सङ्कटको समयमा भएको आपूर्ति घाटाभन्दा बढी छ, र त्यसबेलादेखि हामीले देखेका कुनै पनि प्रमुख अवरोधहरू भन्दा बढी छ,’ बिरोलले भने ।
ट्रम्पको दावी– इरान वार्ता गर्न खोजिरहेको छ
काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरान वार्ता गर्न खोजिरहेको दावी गरेका छन् । ट्रम्पले ‘एयर फोर्स वन’मा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्ने क्रममा यस्तो बताएका हुन् । साथै उनले गलत जानकारी फैलाउन इरानले कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) प्रयोग गरिरहेको आरोप पनि लगाए । ट्रम्पका अनुसार इरान सम्झौता गर्न निकै आतुर छ । कूटनीतिक वार्ताबारे उनले भने, ‘हामीले उनीहरूसँग कुरा गरिरहेका छौं, तर मलाई लाग्दैन कि उनीहरू अहिले नै तयार छन् । यद्यपि उनीहरू निकै नजिक पुगिसकेका छन्।’ उता इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघ्चीले आइतबार भने इरानले कहिल्यै पनि युद्धविरामको माग नगरेको र न त वार्ताको माग गरेको बताएका छन् । जब ट्रम्पसँग इरानमाथि जित घोषणा गर्न तयार हुनुहुन्छ कि भनेर सोधियो, उनले भने, ‘त्यसो गर्ने कुनै कारण छैन।’ उनले अमेरिकाले यति धेरै क्षति पुर्याएको दाबी गर्दै भने, ‘यदि हामी अहिले उनीहरूलाई छोडिदियौं भने फेरि उभिन उनीहरूलाई १० वर्ष लाग्न सक्छ ।’ युरोपेली देशले स्ट्रेट अफ हर्मुज खुलाउन सहयोग नगरे नाटोको भविष्यका लागि खतरा ट्रम्पले यदि युरोपेली देशहरूले स्ट्रेट अफ हर्मुज खुलाउन सहयोग नगरे भने त्यो नाटोको भविष्यका लागि ुधेरै खराबु हुने बताएका छन् । यससँगै ट्रम्पले बेइजिङमा हुने आफ्नो आगामी भेटघाटअघि सी जिनपिङले चीनको तर्फबाट होर्मुज स्ट्रेट खोल्न सहयोग गर्ने आशा व्यक्त गरेका छन् । उनले चीनले ‘आफ्नो करिब ९० प्रतिशत तेल यही जलडमरूमध्यबाट प्राप्त गर्ने’ बताएका छन् । ट्रम्पले यी कुरा फाइनान्सियल टाइम्सलाई दिएको अन्तर्वार्तामा बताएका हुन् । बेइजिङमा हुने उक्त भेटघाट मार्चको अन्त्यतिर तय गरिएको छ । तर ट्रम्पले बैठक हुनुअघि नै चीनले कुनै कदम चालोस् भन्ने आफूले चाहेको बताएका छन् । उनका अनुसार बैठक हुन अझै दुई हप्ता बाँकी भएकाले त्यो ‘धेरै लामो समय’ हो । उनले आफ्नो चीन भ्रमण स्थगित पनि हुन सक्ने बताएका छन्, यद्यपि यसबारे थप स्पष्ट जानकारी भने दिएका छैनन् । नाटो र युरोपेली सहयोगीबारे बोल्दै अमेरिकी राष्ट्रपतिले स्ट्रेट अफ हर्मुजबाट लाभ लिने देशहरूका लागि यसलाई पुनः खुलाउन सहयोग गर्नु ‘उचित’ हुने बताएका छन् । ट्रम्पका अनुसार युरोप र चीन खाडी क्षेत्रबाट आउने तेलमा निकै निर्भर छन् । उनले चेतावनी दिँदै यदि अन्य देशहरूबाट कुनै प्रतिक्रिया आएन भने त्यो ‘नाटोको भविष्यका लागि निकै खराब’ हुन सक्ने बताएका छन् । साथै उनले अमेरिका आफ्ना युरोपेली सहयोगीहरूसँग ‘धेरै नरम’ रहेको पनि बताएका छन् । ट्रम्पको यो टिप्पणी उनले एक दिनअघि चीन, फ्रान्स, जापान, साउथ कोरिया र बेलायतलाई स्ट्रेट अफ हर्मुज पुनः खोल्न ‘साझा प्रयास’मा सहभागी हुन आह्वान गरेपछि आएको हो ।
