एकै परिवारका ७ जना चिकित्सक, डेढ अर्ब लगानीमा जीबी हस्पिटल बनाउँदै
काठमाडौं । झापाको दमक नगरपालिका-९ मा एक सय बेडको जीबी मेट्रिनिटी एण्ड चाइल्डकेयर जनरल हस्पिटल सञ्चालनमा आउने भएको छ । झापामा पेट्रोलपम्प, एमआरएफ टायरको लिडरसिप र रियल स्टेट व्यवसाय गरिरहेको लगानीकर्ता एवं चिकित्सक डा. सुमन आचार्यको परिवारले अब आफ्नै गाउँमा एक सय बढी शय्याको अस्पताल सञ्चालन गर्ने भएको हाे । डा. आचार्यले भौतिक संरचना निर्माणको काम अन्तिम चरणमा पुगिसकेकोले अब चाँडै सञ्चालनमा ल्याउने जानकारी दिए । ‘अहिले निर्माणको अन्तिम चरणमा छ,’ विकासन्युजसँग कुरा गर्दै आचार्यले भने, ‘छिट्टै हामी आफ्नै गाउँमा स्वास्थ्य सेवा सुरु गर्ने छौं ।’ एमबीबीएस गरेर विभिन्न अस्पतालमा सेवा दिँदै आएका आचार्यले आफ्नै गाउँठाउँमा स्वास्थ्य सेवा दिने उद्देश्यले अस्पताल सञ्चालनमा ल्याउन लागेकाे बताए । ‘म एक चिकित्सक हुँ, पढाइ सकेपछि पाटनलगायत विभिन्न अस्पतालमा काम गरेँ तर, अब स्वास्थ्य सेवा आफ्नै गाउँमा सेवा दिनुपर्छ भन्ने लाग्यो अनि पारिवारिक सल्लाहमा अस्पताल सञ्चालन गर्ने निर्णयमा पुग्यौं,’ उनले भने । एकै घरमा ७ जना चिकित्सक बनिसकेपछि ७ जना चिकित्सकले एउटा अस्पताल सञ्चालन गर्न सक्ने भन्दै आफ्नै अस्पताल सञ्चालन गर्ने निर्णय गरेको उनले सुनाए । ‘मेरो श्रीमती पनि चिकित्सक हुन्, उनीसहित बुवाआमा र अन्य सदस्यसँग सल्लाह गर्यौं,’ आचार्य भन्छन्, ‘सबैको सहमति अनुसार एक सय बेडको अस्पताल बनाउने सहमति भयो ।’ पारिवारिक सहमति अनुसार आजभन्दा तीन वर्ष पहिलेदेखि अस्पताल निर्माण कार्य सुरु गरिएको थियो । आचार्यका बुवा घानु आचार्य पहिल्यैदेखि व्यवसायमा आबद्ध छन् । अस्पताल सञ्चालन गर्ने सुमनको निर्णयमा लगानी र सहयोग बुवा घानुकै छ । दमक नगरपालिका वडा नम्बर ९ मा ठूलो अस्पताल छैन । मान्छे बिरामी हुँदा बिर्तामोड, विराटनगर लगायत भारत जानुपर्ने बाध्यता छ । विशेषगरी महिलाहरूमा देखिने गाइनोसम्बन्धी समस्या र बालबालिका सामान्य बिरामी हुँदा पनि स्थानीयहरूले भौतारिनुपरेको छ । स्थानीय नागरिकलाई उपचारका लागि अन्यत्र जान नपरोस् भन्ने उद्देश्यले गाउँमै सेवा दिने योजना अनुसार अस्पताल सञ्चालनमा ल्याउने तयारी भइरहेको डा. आचार्यले बताए । उनी भन्छन्, ‘हाम्रो गाउँमा राम्रो अस्पताल छैन, नागरिकले सेवा लिन विराटनगर बिर्तामोड पुग्नुपर्छ, सामान्य सेवादेखि गम्भीर प्रकृतिका जोखिमबाट सेवा लिन सहज होस् भनेर हामीले अस्पताल सञ्चालन गर्ने योजना बनाएका हौं ।’ आचार्यले बन्न लागेको अस्पताल जनरल अस्पताल हुने बताए । महिला स्वास्थ्य (गाइनो) र बालरोग (पेड)लाई डेडिकेटेड गरे पनि पहिलो चरणमा जनरल अस्पतालका रुपमा सञ्चालन गरिनेछ । ‘हामीले सञ्चालन गर्न लागेको मल्टिस्पेसालिटी अस्पताल नै हो, जुन एक सय बेड भन्दा माथिको हुन्छ, । लक्षित बालबालिका र गाइनोलाई नै हो,’ आचार्यले भने । तीन वर्ष अगाडिदेखि निर्माण कार्य सुरु भएकाले संरचना अन्तिम चरणमा आइसकेको छ । परिवारका ७ जना चिकित्सक आचार्यको परिवारमा ७ जना चिकित्सक छन् । अहिले उनीहरू विभिन्न अस्पतालमा सेवा दिइरहेका छन् । एकै घरमा धेरै व्यक्ति चिकित्सक भइसकेपछि पनि आचार्य परिवारलाई अस्पताल खोल्न प्रेरणा मिलेको हो । उनी भन्छन्, ‘श्रीमती, भाइबहिनीलगायत घरैमा धेरै चिकित्सक पनि भयौँ, अर्को गाउँमा ट्रसरी सेन्टरको सेवा दिने अस्पताल पनि भएन, हामीले आफै सक्ने भएपछि गाउँमै किन सुरु नगर्ने त भन्ने लाग्यो र त्यही अनुसार काम सुरु गर्यौं ।’ आचार्यको परिवारमा उनीसहित डा. जनश आचार्य, डा. ज्योति आचार्य, डा. दीक्षा आचार्य, डा. जेमिश आचार्य , डा. उत्सव आचार्य र डा. सञ्जीव विष्ट गरी ७ जना चिकित्सक छन् । डा. आचार्य र उनको परिवार विगत दुई दशकभन्दा बढी समयदेखि विभिन्न व्यवसायमा संलग्न रहँदै आएको छ, जसका कारण व्यवसायीक व्यवस्थापन, वित्तीय अनुशासन र उद्यम सञ्चालनमा राम्रो अनुभव हासिल भएको बताइएको छ । आचार्यले २०८३ सालसम्म अस्पताल सञ्चालनमा ल्याइसक्ने योजना बनाएका छन् । डेढ अर्ब लगानी अर्याल परिवारले सञ्चालन गर्न लागेको अस्पतालमा डेढ अर्ब रुपैयाँ लगानी रहेको सुमनले जानकारी दिए । उनका अनुसार यसको नाम जीबी मेट्रिनिटी एण्ड चाइल्डकेयर जनरल हस्पिटल राखिएको छ । जग्गासहित करिब १ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ लागतमा झापाको दमक नगरपालिका-९ मा हस्पिटल बनिरहेको हो । मेट्रिनिटी एण्ड चाइल्डकेयर जनरल हस्पिटल ६९:३१ को ऋण-पुँजी अनुपातमा वित्तीय व्यवस्थापन गरिने छ, जसअनुसार १ अर्ब दीर्घकालीन ऋण र ४४ करोड रुपैयाँ पुँजी रहने बताइएको छ । सन् २०२५ नोभेम्बरसम्म हस्पिटल निर्माण प्रगति ५० प्रतिशत पुगेको कम्पनीले जनाएको छ । सन् २०२० मा निर्माण सुरु भएको उक्त अस्पताल करिब २ एकड क्षेत्रफल जग्गामा सञ्चालन हुनेछ । मातृत्व तथा बाल स्वास्थ्य सेवामा विशेष ध्यान दिने उद्देश्यले स्थापना गरिएको यस अस्पतालले झापा, इलाम, मोरङ र भारतका नागरिकलाई गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने दाबी गरेको छ ।
अदालतको एक फैसलाले मस्क मालामाल, नेटवर्थ ७०० अर्ब डलर पार गर्ने पहिलो व्यक्ति
काठमाडौं । हाल विश्वमा एक व्यक्तिमाथि अपार धन वर्षा भइरहेको छ । सम्पत्ति यति तीव्र गतिमा बढिरहेको छ कि उनी प्रायः हरेक दिन नयाँ कीर्तिमान बनाइरहेका छन् । ती व्यक्ति हुन्- एलन मस्क । रोयटर्सका अनुसार एलन मस्क इतिहासकै पहिलो व्यक्ति बनेका छन्, जसको नेटवर्थ ७०० अर्ब अमेरिकी डलर नाघेको छ । इलेक्ट्रिक गाडी निर्माता कम्पनी टेस्लामा मस्कलाई दिइएको ठूलो पारिश्रमिक प्याकेज अदालतको निर्णयबाट पुनः बहाल भएपछि उनको सम्पत्तिमा यसरी भारी वृद्धि भएको हो । गत हप्ता डेलावेयर सुप्रीम कोर्टले मस्कलाई सन् २०१८ मा दिइएको पारिश्रमिक प्याकेजसँग सम्बन्धित स्टक अप्सन पुनः बहाल गरिदिएको हो । यसअघि एक तल्लो अदालतले ती स्टक अप्सन रद्द गरेको थियो । यस निर्णयपछि मस्कको अनुमानित सम्पत्ति बढेर करिब ७४९ अर्ब डलर पुगेको छ । ती स्टक अप्सनको मूल्य अहिले करिब १३९ अर्ब डलर पुगेको छ, जुन पहिलो पटक सम्झौता स्वीकृत हुँदा रहेको ५६ अर्ब डलरको तुलनामा धेरै बढी हो । उच्च अदालतले एलन मस्कको पारिश्रमिक प्याकेज रद्द गर्ने अघिल्लो निर्णय गलत र अनुचित रहेको ठहर गरेको छ । अदालतले सन् २०२४ मा गरिएको त्यो फैसला उल्ट्याएको हो, जसमा उक्त सम्झौतालाई ‘अविश्वसनीय’ भनिएको थियो । प्याकेज पुनः बहाल भएपछि मस्कको सम्पत्तिमा अभूतपूर्व वृद्धि भयो र उनी ठूलो अन्तरसहित विश्वकै सबैभन्दा धनी व्यक्ति बनेका छन् । गत नोभेम्बरमा टेस्लाका शेयरधारकहरूले एलन मस्कका लागि १ ट्रिलियन डलर बराबरको नयाँ पारिश्रमिक योजना स्वीकृत गरेका थिए । यो कुनै पनि कर्पोरेट कार्यकारीलाई अहिलेसम्म दिइएको सबैभन्दा ठूलो पारिश्रमिक प्याकेज हो । यसले टेस्लालाई केवल इलेक्ट्रिक कारमै सीमित नराखी कृत्रिम बौद्धिकता ९एआई० र रोबोटिक्स क्षेत्रमा पनि अगुवा बनाउने मस्कको योजनाप्रति लगानीकर्ताको बलियो समर्थन देखाउँछ । एलन मस्कका महँगा परियोजना टेस्लासम्म मात्र सीमित छैनन् । उनी स्पेशएक्सका संस्थापक तथा सीईओ हुन्, जुन पुनः प्रयोग गर्न मिल्ने रकेट र स्टारलिंक स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवाका लागि चर्चित छ । उनका परियोजनामध्ये न्यूरालिंक पनि पर्छ, जसले ब्रेन(कम्प्युटर इन्टरफेस विकास गरिरहेको छ । उनी बोरिङ कम्पनीसँग पनि आबद्ध छन्, जसले सुरुङ निर्माण र नयाँ यातायात प्रणालीमा काम गर्छ । मस्क एक्स कर्प डटका प्रमुख पनि हुन्, जुन पहिले ट्वीटर भनेर चिनिने सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्मको प्यारेन्ट कम्पनी हो । साथै उनी एक्सएआई नामक एआई अनुसन्धान कम्पनीको पनि नेतृत्व गरिरहेका छन्। फोर्ब्सको सूचीअनुसार एलन मस्कको सम्पत्ति अहिले उनका सबैभन्दा नजिकका प्रतिस्पर्धी गुगलका सह–संस्थापक ल्यारी पेजभन्दा करिब ५०० अर्ब डलरले बढी छ । यसै हप्ताको सुरुवातमा मात्र मस्कको नेटवर्थ पहिलो पटक ६०० अर्ब डलर नाघेको थियो । स्पेसएक्सको आईपीओ आउने पनि कुरा छ जसले भविष्यमा उनको सम्पत्ति अझ बढ्न सक्ने संकेत गरेको छ ।
५ दर्जन कम्पनीको लाभांश वितरण नगर्ने घोषणा
काठमाडौं । पुँजी बजारमा आबद्ध लगानीकर्ताहरूका लागि यो सिजन लाभांशको हो । सामान्यतया सेयरधनीहरूले आफूले लगानी गरेको कम्पनीबाट लाभांश प्राप्त गर्ने अपेक्षा राख्छन् । तर, पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार दर्जनौं कम्पनीले लाभांश वितरण नगर्दा सम्बन्धित कम्पनीका सेयरधनीहरू निराशा बनेका छन् । पछिल्लो तथ्याङ्कअनुसार नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) मा सूचीकृत कम्पनीहरूमध्ये ८० बढी कम्पनीले गत वर्षको नाफाबाट आफ्ना सेयरधनीहरूलाई लाभांश वितरण गर्ने घोषणा गरेका छन् । तर, विकासन्युजलाई प्राप्त तथ्याङ्कअनुसार नेप्सेमा सूचीकृत ५ दर्जन कम्पनीले सेयरधनीलाई कुनै पनि प्रकारको लाभांश वितरण नगर्ने घोषणा गरिसकेका छन् । १३ वटा वाणिज्य बैंकले लाभांश घोषणा गर्दा कुमारी बैंक र नेपाल बैंकले गत वर्षको नाफाबाट लाभांश वितरण नगर्ने निर्णय गरेका हुन् । कुमारी बैंकले पुस ३० गते २५औँ वार्षिक साधारण सभा बोलाएको छ भने नेपाल बैंकले साधारण सभा बोलाउन बाँकी छ । विकासन्युजलाई प्राप्त तथ्याङ्क अनुसार विभिन्न ३ वटा फाइनान्स कम्पनीले लाभांश घोषणा गर्दा ५ वटा फाइनान्स कम्पनीले लाभांश वितरण नगर्ने निर्णय गरेका छन् । सेन्ट्रल फाइनान्सका कम्पनी सचिव गोविन्द प्रसाई, रिलायन्स फाइनान्सका कम्पनी सचिव युज कुमार भैल, गुह्वेश्वरी मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्सका कम्पनी सचिव शिवराज भण्डारी र नेपाल फाइनान्सका कम्पनी सचिव बिष्णु प्रसाद गौतमका अनुसार सञ्चालक समितिको बैंकले लाभांश वितरण नगर्ने निर्णय गरेका छन् । यस्तै, जानकी फाइनान्सले लाभांश बिना नै पुस १९ गते २७ र २८औँ वार्षिक साधारण सभा बोलाएको छ । विभिन्न ४ वटा होटलले गत वर्षको नाफाबाट आफ्ना सेयरधनीहरूलाई लाभांश वितरण गर्ने भएका छन् । तर, ओरियन्टल होटलले गत भदौ २३ गते लाभांश बिना नै २८औँ वार्षिक साधारण सभा सम्पन्न गर्याे । बीमा कम्पनीहरु धमाधम गत वर्षको नाफाबाट सेयरधनीहरूलाई लाभांश प्रस्ताव गरिरहेका छन् । तर, गार्डियन माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्सले भने सेयरधनीहरूको हात रित्तो बनाउने भएको छ । गार्डियनले पुस १४ गते लाभांश बिना नै तेस्रो वार्षिक साधारण सभा बोलाएको छ । यस्तै, बोटलर्स नेपालका दुईटै कम्पनीले सेयरधनीहरूको हात रित्तो बनाएको छ । बोटलर्स नेपाल बालाजुले ४७औँ वार्षिक साधारण सभा र बोटलर्स नेपाल तराईले ३९औँ वार्षिक साधारण सभा पुस २३ गते बोलाएका छन् । तर, लाभांश वितरणको प्रस्ताव छैन । हालै आईपीओ जारी गरेको श्रीनगर एग्रिटेक इण्डस्ट्रीजले पनि बिना लाभांश पुस २४ गते तेस्रो वार्षिक साधारण सभा बोलाएको छ । यस्तै, सागर डिष्टिलरीले लाभांश बिना नै पुस २७ गते तेस्रो वार्षिक साधारण बोलाएको छ । पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार १३ वटा लघुवित्त वित्तीय संस्थाले लाभांश घोषणा गरेर सेवाग्राहीहरुलाई मख्ख बनाएको छ । तर, लक्ष्मी लघुवित्त, आरम्भ चौतारी लघुवित्त र सूर्योदय वोमी लघुवित्तले भने सेयरधनीको गोजि रित्तो पार्ने निर्णय गरेका छन् । लक्ष्मी लघुवित्तका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) सुन्दर प्रसाद श्रेष्ठ, आरम्भ चौतारी लघुवित्तका कम्पनी सचिव शिव प्रसाद ज्ञवाली, सूर्योदय वोमी लघुवित्तका कम्पनी सचिव प्रमेश आचार्यले गत वर्षको नाफाबाट लाभांश वितरण नगर्ने निर्णय गरेको जानकारी दिए । यस्तै, नेपाल रिपब्लिका मिडियाले पुस ८ गते विशेष साधारण सभा बोलाएको छ, लाभांश छैन । पियोर इनर्जीले बिना लाभांश गत असोज ७ गते आठौं वार्षिक साधारण सभा सम्पन्न गरिसकेको छ । झापा इनर्जीले लाभांश बिना पुस १८ गते सातौं वार्षिक साधारण सभा बोलाएको छ । यी हुन लाभांश नदिने ३७ वटा हाइड्रो नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से)मा ९७ वटा हाइड्रोपावर कम्पनी सूचीकृत छन् । जसमध्ये १५ वटा कम्पनीले मात्रै गत वर्षको नाफाबाट सेयरधनीहरुलाई लाभांश वितरण गर्ने घोषणा गरेका छन् । तर, सूचीकृत ३५ वटा हाइड्रोपावर कम्पनीले भने गत वर्षको नाफाबाट सेयरधनीहरुलाई कुनै लाभांश नदिने निर्णय गरेका हुन् । मनकामना इन्जिनियरिङले भदौ २० गते पाँचौं वार्षिक साधारण सभा, अरुण काबेलीले असोज ३ गते १५औँ वार्षिक साधारण सभा, अपर स्याङ्गे हाइड्रोले असोज ९ गते नवौं वार्षिक साधारण सभा, मोलुङ हाइड्रोले असोज १० गते १६औँ वार्षिक साधारण सभा, विकास हाइड्रोले असोज १० गते चौथो वार्षिक साधारण सभा, माथिल्लो मैलुङ खोला जलविद्युतले असोज १२ गते १२औँ वार्षिक साधारण सभा लाभांश बिना नै सम्पन्न गरिसकेका छन् । यस्तै, हिमालयन हाइड्रोपावरले कात्तिक ९ गते १८औँ साधारण सभा, सानिमा मिडिल तमोर हाइड्रोले असोज २९ गते १०औँ साधारण सभा, स्वेतगङ्गा हाइड्रोले असोज ३१ गते नवौं वार्षिक साधारण सभा, रावा इनर्जी डेभलपमेन्टले कात्तिक १२ गते छैटौं वार्षिक साधारण सभा, तेह्रथुम हाइड्रोले कार्तिक १७ गते आठौं वार्षिक साधारण सभा, बाराही हाइड्रोले कात्तिक २० गते १०औँ वार्षिक साधारण सभा, ग्रीन लाइफ हाइड्रोपावरले कात्तिक २८ गते १३, १४ र १५औँ वार्षिक साधारण सभा सम्पन्न गरिसकेका छन् । विकासन्युजलाई प्राप्त तथ्याङ्क अनुसार हिमालयन उर्जा विकासले मंसिर २३ गते २५औँ वार्षिक साधारण सभा, बुद्धभूमि नेपाल हाइड्रोले मंसिर २४ गते १७औँ वार्षिक साधारण, मध्य भोटेकोशी जलविद्युत कम्पनीले मंसिर २९ गते १३औँ र १४औँ वार्षिक साधारण सभा, माईखोला हाइड्रोपावरले मंसिर २५ गते पाँचौ वार्षिक साधारण सभा, मकर जितुमाया सुरी हाइड्रोपावरले मंसिर २६ गते १७औँ वार्षिक साधारण सभा, सगरमाथा जलविद्युत कम्पनीले मंसिर २६ गते पाँचौ वार्षिक साधारण सभा, शुभम पावरले मंसिर २६ गते ११औँ वार्षिक साधारण सभा सम्पन्न गरेर सेयरधनीहरुको हात रित्तो बनाएका छन् । लाभांश प्रस्ताव बिना नै पाँचथर पावर कम्पनीले १०औँ वार्षिक साधारण सभा पुस १३ गते, इङग्वा हाइड्रोपावरले १६औँ वार्षिक साधारण सभा पुस १६ गते, भिजन लुम्बिनी उर्जाले सातौं वार्षिक साधारण सभा पुस १९ गते, दोर्दीखोला जलविद्युतले, युनियन हाइड्रोपावरले १९औँ वार्षिक साधारण सभा पुस २१ गते, राधी विद्युत कम्पनीले पुस २२ गते वार्षिक साधारण सभा बोलाएका छन् । पञ्चकन्या माई हाइड्रोपावरले नवौं तथा दशौं वार्षिक साधारण सभा, पिपुल्स हाइड्रोपावर कम्पनीले १७औँ वार्षिक साधारण सभा, चिरख्वा हाइड्रोपावरले सातौं वार्षिक साधारण सभा पुस २३ गते, त्रिशुली जलविद्युतले १४औँ साधारण सभा, सयपत्री हाइड्रोपावरले नवौं साधारण सभा, रिडी पावर कम्पनीले २४औँ पुस २५ गते बोलाएका छन् । अपर सोलु हाइड्रो इलेक्ट्रिक कम्पनीले १०औँ वार्षिक साधारण सभा पुस २८ गते, छ्याङ्दी हाइड्रोपावरले १२औँ वार्षिक साधारण सभा, मन्दाकिनी हाइड्रोपावरले १२औँ वार्षिक साधारण सभा, बलेफी हाइड्रोपावरले १४औँ वार्षिक साधारण सभा र न्यादी हाइड्रोपावरले १८औँ वार्षिक साधारण सभा पुस २९ गते बोलाएका छन् ।
