चार नयाँ हेलिकप्टर कम्पनी आउँदै, थपिए ३१ नयाँ विमान
काठमाडौं । पछिल्लो पाँच वर्षमा नेपाली आकाशमा ३१ वटा नयाँ विमान थपिएका छन् । हवाई सेवाको विस्तार, आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय उडानको माग वृद्धिसँगै नयाँ विमानको संख्या वृद्धि हुँदै गएको छ । नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण (क्यान) का अनुसार सन् २०२१ देखि सन् २०२५ सम्म विभिन्न वायुसेवा कम्पनीहरूले निश्चित पंखा (फिक्सड) र हेलिकप्टर र स्पोटर्स प्रकारमा विमान थपेका छन् । यस अवधिमा १४ वटा हेलिकप्टर, १६ वटा फिक्स्ड र एउटा स्पोर्टस् भित्रिएका हुन् । बुद्ध एयर, श्री एयरलाइन्स, प्रभु हेलिकप्टर, सिम्रिक एयर, अन्नपूर्ण हेलिकप्टर, अल्टिच्युड एयर, एयर डाइनेस्टीलगायत हेलिकप्टर कम्पनीहरूले नयाँ हेलिकप्टर भित्र्याएको क्यानको तथ्यांक छ । क्यानले उपलब्ध गराएको तथ्यांकअनुसार सन् २०२५ मा ६ वटा हेलिकप्टर नेपाल भित्रिएका छन् । उक्त वर्ष अन्नपूर्ण हेलिकप्टर, प्रभु हेलिकप्टर, अल्टिच्युड एयर, सिम्रिक एयर, माउन्टेन हेलिकप्टर र एयर डाइनेस्टीले एक–एक वटा हेलिकप्टर थपेका छन् । पछिल्लो पाँच वर्षमध्ये सन् २०२४ मा सबैभन्दा धेरै १४ वटा विमान नेपाल भित्रिएका छन् । जसमध्ये ६ वटा हेलिकप्टर, ७ वटा फिक्स्ड र एउटा स्पोर्टस एयरक्राप्ट भित्रिएका छन् । उक्त वर्ष मुस्ताङ हेलिकप्टर, बेलुन नेपाल, बुद्ध एयर, हेली एभरेष्ट, मनाङ एयर, एयर डाइनेस्टी र श्री एयरलाइन्सले आफ्नो फ्लीट विस्तार गर्दै नयाँ विमान तथा हेलिकप्टर थपेका हुन् । मुस्ताङ हेलिकप्टरले कलसाइन ९ एन–एनओ भएको एयरबस हेलिकप्टर थपेको छ । त्यस्तै, बेलुन नेपालले ९ एन–एनभी कलसाइनको अल्ट्रा म्याजिक एस.ए. विमान भित्र्याएको देखिन्छ । बुद्ध एयरले सन् २०२४ मा दुई वटा एटिआर ७२–२१२ ए विमान थपेको छ । कम्पनीले कलसाइन ९ एन–एनजेड र ९ एन–एओएफ भएका दुई जहाज थपेको छ । हेली एभरेष्टले पनि सोही वर्ष दुई वटा एयरबस हेलिकप्टर थपेको छ । कम्पनीले ९ एन–एओए र ९ एन–एओबी कलसाइनका हेलिकप्टर सञ्चालनमा ल्याएको हो । त्यस्तै, एयर डाइनेस्टीले ९एन–एओडी कलसाइनको एयरबस हेलिकप्टर भित्र्याउको छ । मनाङ एयरले पनि फ्लीट विस्तार गर्दै दुई वटा एयरबस हेलिकप्टर थपेको छ । कम्पनीले ९एन–एओई र ९एन–एओजे कलसाइनका हेलिकप्टर भित्र्याएको देखिन्छ । यस अवधिमा श्री एयरलाइन्सले सबैभन्दा धेरै फिक्सड जहाज थपेको छ । कम्पनीले सन् २०२४ मा तीन वटा डिएचसी–८–४०२ (ड्यास–८–क्यू४००) विमान फ्लीटमा समावेश गरेको हो। ती विमानहरूको कलसाइन क्रमशः ९एन–एओके, ९एन–एओएल र ९एन–एओएम रहेका छन् । सन् २०२१ मा नेपाली वायुसेवा कम्पनीहरूले तीनवटा विमान थपेका छन् । उक्त वर्ष बुद्ध एयरले दुई वटा र श्री एयरलाइन्सले एक वटा विमान भित्र्याएका हुन् । बुद्ध एयरले सन् २०२१ मा दुई वटा एटिआर–७२–२१२ ए विमान फ्लीटमा समावेश गरेको थियो । कम्पनीले कलसाइन ९ एन–एजिएल र ९ एन–एनएच भएका एटिआर–७२–२१२ए विमान सञ्चालनमा ल्याएको हो । त्यस्तै, श्री एयरलाइन्सले सोही वर्ष कलसाइन ९ एन–एनआर भएको डिएचसी–८–४०२ (ड्यास–८–क्यू४००) विमान फ्लीटमा थपेको थियो । सन् २०२२ मा नेपाली वायुसेवा कम्पनीहरूले कुल चार वटा विमान तथा हेलिकप्टर फ्लीटमा थपेका छन् । उक्त वर्ष यति एयरलाइन्स, बुद्ध एयर, श्री एयरलाइन्स र अन्नपूर्ण हेलिकप्टरले नयाँ जहाज भित्र्याएका हुन् । यति एयरलाइन्सले कलसाइन ९ एन–एएमजेड भएको एटिआर ७२–२१२ ए विमान फ्लीटमा समावेश गरेको थियो । त्यस्तै, बुद्ध एयरले ९ एन–एएनपी कलसाइनको एटिआर ७२–२१२ए विमान थपेको थियो । श्री एयरलाइन्सले सोही वर्ष ९एन–एनएस कलसाइनको डिएचसी–८–४०२ (ड्यास–८–क्यू४००) विमान भित्र्याएको थियो भने अन्नपूर्ण हेलिकप्टरले ९ एन–एएनयु कलसाइनको एस ३५० बी ३ई (एयरबस) हेलिकप्टर फ्लीटमा समावेश गरेको थियो । सन् २०२३ मा पनि चार वटा विमान तथा हेलिकप्टर नेपाली वायुसेवा कम्पनीहरूको फ्लीटमा थपिएका छन् । उक्त वर्ष बुद्ध एयरले सबैभन्दा धेरै तीन वटा विमान भित्र्याएको थियो । बुद्ध एयरले कलसाइन ९ एन–एएनक्यु, ९ एन–एएनडब्ल्यु र ९ एन–एओसी भएका तीनवटा एटिआर ७२–२१२ ए विमान फ्लीटमा समावेश गरेको थियो । त्यस्तै, सिम्रिक एयरले सोही वर्ष ९ एन-एएनएक्स कलसाइनको बेल ५०५ हेलिकप्टर भित्र्याएको थियो । नयाँ चार हेलिकोप्टर कम्पनी भित्रिँदै प्राधिकरणका अनुसार नेपालमा हाल सञ्चालनमा रहेका वायुसेवा कम्पनीहरूको कुल जहाज संख्या निरन्तर बढ्दो क्रममा रहेको छ । हवाई क्षेत्रमा जहाज थपिने क्रमले नेपालको पर्यटन क्षेत्र पुनरुत्थानको संकेत पनि गरेको सरोकारवालाहरू बताउँछन्। कोभिड-१९ महामारीपछि हवाई सेवा क्रमशः सामान्य बन्दै जाँदा कम्पनीहरूले दीर्घकालीन योजना अनुसार विमान थप्दै गएका छन् । प्राधिकरणका अनुसार हेली एयर नेपाल, सगरमाथा एयर, गगनचुम्बी एयर र सुमेदा एयरले वायुसेवा सञ्चालन प्रमाणपत्रका लागि विस्तृत प्रस्ताव प्राधिकरणमा पेस गरेका छन् । सुमेदा एयर गैरआवासिय नेपाली व्यवसायीका रुपमा परिचित निरज गोविन्द्र श्रेष्ठले यो कम्पनीमा लगानी गरेर सञ्चालन गर्ने तयारी गरेका हुन् । नेपालमा पछिल्लो समय हेलिकप्टरको प्रयोग बढ्दै गइरहेको छ । विशेषगरी आकस्मिक उद्दार, व्यापारिक उडान, कार्गो उडानलगायतमा यसको प्रयोग बढ्दै गएको हेलिकप्टर व्यवसायीहरू बताउँछन् ।
पोखरा र समृद्धि मर्जपछि पोखरा फाइनान्स बन्ने, मिश्र अध्यक्ष र गुरुङलाई सीईओको जिम्मेवारी
काठमाडौं । पोखरा फाइनान्स र समृद्धि फाइनान्सले चैतभित्रै एकीकृत कारोबार गर्ने लक्ष्य राखेका छन् । समान हैसियतमा गाभिन लागेका यी दुई वित्तीय संस्थाले नेपाल राष्ट्र बैंकबाट छिटो अन्तिम स्वीकृति पाए चैत मसान्तभित्रै एकीकृत कारोबार सुरु गर्ने योजना बनाएका हुन् । दुवै संस्थाबीच १ः१ सेयर अनुपातमा मर्ज हुने सहमति भएको छ । अर्थात् गाभिएपछि दुवै कम्पनीका सेयरधनीले समान अनुपातमा सेयर प्राप्त गर्नेछन् । मर्जरपछि कम्पनीको नाम पोखरा फाइनान्स नै रहनेछ । कम्पनीको दर्ता कार्यालय पोखरामा र कर्पोरेट कार्यालय काठमाडौंमा रहने जनाइएको छ । यस्तो बन्नेछ मर्जरपछि सञ्चालक समिति मर्जरपछि बन्ने पोखरा फाइनान्सको सञ्चालक समितिको टुंगो लागिसकेको छ । मर्जपछि बन्ने सञ्चालक समिति सात सदस्यीय हुनेछ । समृद्धि फाइनान्सबाट चार जना र पोखरा फाइनान्सबाट तीन जना सञ्चालक रहने सहमति भएको छ । समृद्धि फाइनान्सबाट अजय मिश्र, दुर्गा थापा, दिनेशकुमार बर्तौला र सुदीप घिमिरे सञ्चालक बन्नेछन् । हालका अध्यक्ष अजय मिश्र गाभिएपछि पनि अध्यक्ष बन्ने स्रोतले जनाएको छ । विनोद कुमार सुवेदी र रोशन पन्त भने बाहिरिने छन् । पोखरा फाइनान्सबाट प्रतीक गुरुङ, यमबहादुर सुर्खाली र तीलबहादुर गुरुङ सञ्चालक बन्नेछन् । हालका अध्यक्ष राजकुमार गुरुङ र गंगा घले भने बाहिरिनेछन् । मर्जरपछि कम्पनीको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) प्रकाश गुरुङ बन्ने सहमति भएको छ । स्रोतका अनुसार समृद्धि फाइनान्सका हालका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सन्तोषकुमार घिमिरे नायव प्रमुख कार्यकारी अधिकृत रहने वा नरहने विषय भने टुंगो लागेको छैन । कर्मचारी व्यवस्थापन आन्तरिक रूपमा भइरहेको कम्पनी स्रोतले जनाएको छ । कर्मचारीहरू हाल जुन पदमा छन्, सोही पदमा रहने र सेवा-सुविधामा कुनै कटौती नहुने स्पष्ट पारिएको छ । मर्जरपश्चात यस्तो बन्नेछ फाइनान्स मर्जरपछि चुक्ता पुँजी १ अर्ब ९० करोड १४ लाख ६८ हजार रुपैयाँ पुग्नेछ । हाल पोखरा फाइनान्सको चुक्ता पुँजी १ अर्ब ८ करोड २५ लाख ५६ हजार रुपैयाँ र समृद्धि फाइनान्सको ८१ करोड ८९ लाख ११ हजार रुपैयाँ रहेको छ । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को दोस्रो त्रैमाससम्मको तथ्यांकअनुसार मर्जरपछि कम्पनीको निक्षेप १० अर्ब ३७ करोड ९९ लाख ९४ हजार रुपैयाँ र कर्जा लगानी ६ अर्ब ३० करोड ७४ लाख ३४ हजार रुपैयाँ पुग्नेछ । हाल पोखरा फाइनान्सको निक्षेप ७ अर्ब ३८ करोड ९० लाख ७१ हजार रुपैयाँ र समृद्धि फाइनान्सको २ अर्ब ९९ करोड ९ लाख २३ हजार रुपैयाँ रहेको छ । कर्जातर्फ पोखराको ४ अर्ब ३३ करोड ७५ लाख ४१ हजार रुपैयाँ र समृद्धिको १ अर्ब ९६ करोड ९८ लाख ९३ हजार रुपैयाँ रहेको छ । पोखरा फाइनान्सको खराब कर्जा अनुपात २५.१० प्रतिशत र समृद्धि फाइनान्सको ८.१७ प्रतिशत रहेको छ । मर्जरपछि कम्पनीको खराब कर्जा दर उच्च रहने देखिए पनि त्यसलाई क्रमशः नियन्त्रणमा ल्याउने योजना रहेको कम्पनी स्रोतले जनाएको छ । मर्जरपछि शाखा सञ्जाल ३६ वटा पुग्नेछ । एउटै स्थानमा रहेका शाखा आवश्यक परे गाभिने जनाएको छ । कर्मचारी संख्या करिब ३ सय पुग्नेछ, जसमा पोखरा फाइनान्सका करिब २ सय र समृद्धिका करिब १ सय कर्मचारी समाहित हुनेछन् । कम्पनी स्रोतका अनुसार शाखा संख्याको हिसाबले नम्बर वान हुनेछ । यसमा कतिपय शाखा गाभ्नुपर्ने हुन सक्छ । जस्तो पोखरामा पोखरा फाइनान्स र समृद्धि फाइनान्सको शाखा छ । व्यवसायको हिसाबमा दुइटा कम्पनीको जोड्दा अन्य फाइनान्सको प्रतिस्पर्धीको रुपमा आउन सकिन्छ । दुवै संस्थाबीच गरिएको विस्तृत मूल्यांकन (ड्यु डिलिजेन्स अडिट) प्रतिवेदनअनुसार करिब ७ प्रतिशत अन्तर देखिएको छ । प्रारम्भिक सहमति अनुसार १० प्रतिशतभित्र रहने समझदारी भएको र प्रतिवेदन पनि सोही सीमाभित्र आएको कम्पनी स्रोतले जनाएको छ ।
खामेनेईको अवसान र तेहरानको हुँकार : मध्यपूर्वमा ‘महायुद्ध’को संकेत !
काठमाडौं । मध्यपूर्वमा बढ्दो द्वन्द्वले वासिङ्टनले इरानमा शासन परिवर्तनको लक्ष्य पछ्याइरहेको र त्यसको प्रतिकारमा तेहरानले कदम चालिरहेको सन्दर्भमा खाडी क्षेत्रदेखि युरोपसम्म अस्थिरता फैलिन सक्ने डर बढाएको छ । सम्भावित प्रभावको आंकलन गर्न विश्व नेताहरू हतारिँदै छलफलमा जुटेका छन् । सप्ताहन्तमा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि संयुक्त आक्रमण गरेपछि इस्लामिक गणतन्त्रका सर्वोच्च नेता आयतुल्लाह अली खामेनेईको अवसान भएको बताइएको छ । त्यसपछि तेहरानले क्षेत्रभरि आक्रमणका लहरहरू सुरु गरेको जनाइएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शनिबार भिडियो सन्देशमार्फत आक्रमणको उद्देश्य ‘इरानी शासनबाट उत्पन्न तत्कालीन खतरा हटाउनु’ रहेको स्पष्ट पारे । उनले इरानी शासनलाई ‘क्रूर र अत्यन्तै खतरनाक समूह’ भनेका थिए । भूराजनीतिक विश्लेषकहरूले शनिबारको आक्रमणलाई इरानी शासन कमजोर पार्ने दीर्घकालीन सैन्य अभियानको सुरुआत हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन् । उनीहरूका अनुसार विश्वको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तेल उत्पादन क्षेत्रमाथि प्रभुत्व जमाउने उद्देश्य पनि यसमा जोडिएको हुन सक्छ । द एशिया ग्रुपका अध्यक्ष रेक्सन र्युले भने, ‘अमेरिका र इजरायलको आक्रमणको व्यापकता र इरानमा शासन परिवर्तनको स्पष्ट लक्ष्यले द्वन्द्व तीव्र र अनिश्चित रूपमा चर्किन सक्ने संकेत गर्छ ।’ उनका अनुसार इरानले अब उपलब्ध जुनसुकै विकल्प प्रयोग गरेर प्रतिकार गर्न सक्छ, जसले क्षेत्रीय मात्रै होइन, विश्वव्यापी तनाव पनि निम्त्याउन सक्छ । कर्नेल विश्वविद्यालयका सैन्य इतिहासका प्राध्यापक डेभिड सिल्बीका अनुसार अघिल्ला आक्रमणहरू इरानको आणविक कार्यक्रमलाई लक्षित थिए । उनले गत वर्ष जुनमा १२ दिन चलेको युद्धतर्फ संकेत गर्दै त्यसक्रममा तीन प्रमुख आणविक स्थलमा क्षति पुर्यााइएको बताए । तर यसपटकको आक्रमण धेरै व्यापक हुन सक्ने उनको भनाइ छ । ‘यसपटक कमाण्ड तथा नियन्त्रण संरचना, मुख्यालय, नेतृत्व तह, सेना र गोप्य सुरक्षा संयन्त्रलाई लक्षित गरिनेछ,’ उनले भने । अमेरिकाले स्थलीय अभियान सुरु नगरेको अवस्थामा उद्देश्य आन्तरिक विद्रोह वा दरबारभित्रको ‘कू’ मार्फत शासन ढाल्नु हुन सक्ने उनले टिप्पणी गरे । सिल्बीले इरानले प्रतिकारस्वरूप इजरायल र फारस खाडी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डा तथा जहाजहरूमा क्षेप्यास्त्र आक्रमण गर्न सक्ने चेतावनी दिए । साथै मध्यपूर्व, युरोप र अमेरिकामा समेत सम्भावित आतंकवादी गतिविधि हुन सक्ने उनको आकलन छ । ‘यदि शासनले आफूलाई अस्तित्वगत खतरा महसुस गर्यो भने उसले अझ कडा प्रतिक्रिया दिन सक्छ,’ उनले भने । नयाँ द्वन्द्व खाडी क्षेत्रका अन्य देशहरूमा समेत फैलिएको छ । इरानी क्षेप्यास्त्रहरूले इजरायलसँगै संयुक्त अरब इमिरेट्स, कतार, बहराइन, साउदी अरब, कुवेत र जोर्डनलाई लक्षित गरेको जनाइएको छ, जहाँ अमेरिकी सैन्य सम्पत्ति रहेको हवाई अड्डाहरू छन् । द एशिया ग्रुपकी आयशा चौध्रीका अनुसार इरानले खाडी मुलुकहरूसँग विगत वर्षहरूमा बनाएको सम्बन्ध अब समाप्त हुन सक्ने संकेत देखिएको छ । रूस र चीनको भूमिकाबारे विश्लेषकहरू भन्छन्—दुवैले अमेरिकाको कदमको आलोचना गरे पनि प्रत्यक्ष र ठोस सहयोग दिन सक्ने अवस्थामा छैनन् । पश्चिमी प्रतिबन्धबीच चीन इरानका लागि महत्त्वपूर्ण आर्थिक सहारा रहँदै आएको छ । सन् २०२५ मा चीनले इरानबाट निर्यात भएको ८० प्रतिशतभन्दा बढी तेल खरिद गरेको थियो । उता इरानले युक्रेन युद्धमा रुसलाई ड्रोन र क्षेप्यास्त्र आपूर्ति गर्दै आएको छ । तर युक्रेनमा लामो समयदेखि जारी युद्धका कारण रुसको बाह्य शक्ति प्रक्षेपण क्षमता कमजोर भएको विश्लेषण गरिएको छ । पश्चिमी प्रतिबन्धका कारण दबाबमा रहेको मस्कोको मध्यपूर्वमा प्रभाव झन् घट्न सक्ने बताइएको छ। आक्रमणअघि खाडी क्षेत्रमा अमेरिकाले सैन्य उपस्थिति बढाउँदै जाँदा बेइजिङले भने इरानको खुला समर्थन नगरी कूटनीतिक संवाद र क्षेत्रीय सुरक्षामा जोड दिएको थियो । चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले शनिबार राति अमेरिका र इजरायललाई ‘सैन्य कारबाही तुरुन्त रोक्न’ र संवाद पुनःस्थापित गर्न आग्रह गरे । उनले ‘इरानको सार्वभौमिकता, सुरक्षा र भौगोलिक अखण्डताको सम्मान’ गर्न आह्वान गरे । विश्लेषकहरूका अनुसार यो द्वन्द्वले अमेरिका–चीन कूटनीतिक सम्बन्ध र यस महिनाको अन्त्यमा ट्रम्पको बेइजिङ भ्रमण योजनामाथि असर पार्न सक्छ । फेब्रुअरी ४ मा ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङबीच भएको फोन वार्तामा इरान, ताइवान र व्यापारका विषय उठाइएको थियो । लन्डनस्थित च्याथम हाउसका फेलो अहमद अबौदूहका अनुसार बेइजिङले इरानबारे नरम अभिव्यक्तिको बदलामा ताइवान र व्यापारजस्ता आफ्ना प्राथमिक मुद्दामा सहुलियत खोज्न सक्छ । उनका अनुसार विडम्बनापूर्ण रूपमा कमजोर इरान चीनका लागि अनुकूल हुन सक्छ, किनकि इरानी शासन जति कमजोर हुन्छ, उसले कूटनीतिक, आर्थिक र प्राविधिक रूपमा चीनमाथि त्यति नै निर्भर हुनुपर्ने अवस्था आउँछ । दीर्घकालीन रूपमा चीनले क्षेत्रमा प्रभाव जमाउन दबाब महसुस गर्न सक्ने भए पनि तेल आपूर्ति असुरक्षाले तत्काल उसले विकल्प सीमित पार्न सक्छ । यसबीच सैन्य कारबाहीले इरानको आणविक कार्यक्रमबारे वार्ताको सम्भावना कम्तीमा हालका लागि ध्वस्त पारेको देखिन्छ । अमेरिका र इरानबीच आणविक तथा ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र कार्यक्रम र प्रतिबन्ध हटाउने विषयमा तीन चरणका अप्रत्यक्ष वार्ता भएका थिए । विश्लेषक म्याट गर्केनका अनुसार इरानी शासन ‘अत्यन्तै कमजोर अवस्था’को क्षणमा पुगेपछि वासिङ्टन र जेरुसेलमले तेहरानबाट पूर्ण परमाणु निरस्त्रीकरणको ग्यारेन्टी नपाएको ठहर गर्दै क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलन पुनःआकार दिन मौका नगुमाउने निर्णय गरेका हुन सक्छन् । (सीएनबीसीबाट अनुदित तथा सम्पादित) इरान र इजरायल : मित्रतादेखि कट्टर दुश्मनीसम्म, यस्तो छ नालीबेली इरानमाथिको आक्रमणले तेलको मूल्य प्रतिव्यारेल १०० डलर नाघ्ने संकेत, एसियाली अर्थतन्त्रमाथि दबाब
